وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و جایگاه ویژه آن در تداوم نظام شریعت اسلامی و پان فارسیستی در ایران (بخش سوم)- ماناس چاملی

tebaren | 14:59 - 21.02.2018

(با تاکید بر شرح وظایف قانونی و مصوبات وزارتی و نهادهای زیرمجموعه)

بخش سوم

مؤلف: ماناس چاملی

بخش سوم از سلسله مقاله”وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و جایگاه ویژه آن در تداوم نظام شریعت اسلامی و پان فارسیستی در ایران”، اختصاص به بررسی و شرح وظایف، اهداف و رویکرد موجود در اهداف و شرح وظایف نهادها، معاونت‌ها و سازمان‌های زیرمجموعه این وزارتخانه خواهد داشت. قبل از ورود به تنه اصلی بحث لازم می‌دانم توضیحی هر چند کوتاه در مورد نظام سازمانی و تشکیلاتی حاکم بر سازمان‌ها و نهادهای زیر مجموعه این وزارت داده شود. اسامی پاره‌ای از نهادهای زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش یکم این سلسه نوشتار درج گردیده بود. در این بخش به بررسی یک به یک معاونت‌ها از نقطه نظر تز مطروحه در این نوشتار خواهم پرداخت.

همانگونه که در بخش اول نیز اشاره گشت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رژیم اسلامی ایران به غیر از دو دبیرخانه به نام‌های “دبیرخانه هیأت رسیدگی به امور فرهنگی” و “دبیرخانه هیأت مرکزی گزینش” دارای معاونت‌ها و نهادها و ارگان‌های زیر مجموعه می‌باشند که هریک دارای وظایف و اهداف مشخص تعیین گشته می‌باشند. درهم‌ریختگی سازمانی و تشکیلاتی و اسامی نامشخص نهادها و سازمان‌ها از جمله نکات بارزی می‌باشد که در نگاه نخست جلب توجه می‌نماید. اما آنچه که مورد نظر این مقال می‌باشد، بی‌شک بررسی محتوای وظایف و اهداف قانونی می‌باشد نه ساختار سازمانی. 

 

معاونت‌ها و زیرشاخه‌های ستادی و ادارات کل:

 

معاونت امور فرهنگی

معاونت امور فرهنگی یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین معاونت‌های شش‌گانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد که در زمینه سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی امور فرهنگی و هنری و البته اجتماعی به عنوان نهادی اساسی برشمرده شده، در جهت سیاست‌گذاری در راستا و موازی با اهداف استراتژیک تعریف گشته از طرف شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت می‌نماید. همانگونه که در ذیل سرفصل‌های آتی بدان خواهیم پرداخت چند ستاد اجرائی نیز به عنوان زیرمجموعه این معاونت تعریف گشته‌اند.

اهداف، وظایف:

اهداف و شرح وظایف تعیین گشته برای معاونت امور فرهنگی به عنوان زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در قالب 41 ماده درج گردیده است.

“سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و استانداردسازی و مهندسی امور فرهنگی، منطبق با اهداف اسلام و انقلاب اسلامی” جان ماده یکم را تشکیل می‌دهد. اشاره صریح به “استانداردسازی فرهنگی” شما بخوانید یکسان‌سازی فرهنگی و همچنین “مهندسی فرهنگی” به موازات اهداف اسلام و انقلاب اسلامی به درستی اساسا ماهیت وجودی آنتی دموکراتیک و عدم تکثرگرایی در ساختار این نهاد را آشکار می‌سازد.

در ماده دوم پس از آنکه به “افزایش و ارتقاء آگاهی‌های مفید عمومی” اشاره می‌نماید نیز بلافاصله به “طرق مختلف ارزشی” ارجاع می‌دهد.

ماده چهارم به “توسعه فرهنگ مکتوب، فرهنگ مطالعه و پژوهش” می‌پردازد. اما در پی آن در ماده پنجم به”سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی به منظور صیانت از استقلال فرهنگی و هویت اسلامی-ایرانی” به عنوان وظیفه‌ای اساسی اشاره می‌نماید.

“سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی جامع توسعه، ترویج و امور فرهنگی و هنری مبتنی بر اصول و ارزش‌های دینی، در چارچوب اختیارات حاکمیتی”، محتوی اصلی ماده ششم وظایف معاونت امور فرهنگی میباشد. دیگر مواد چهل و یک‌گانه نیز حاوی اهداف و وظایف ایدئولوژیک و مکتبی و مرکزگرایانه می‌باشند که به صورت اجمالی بدان اشاره می‌گردد:

“تقویت و ترویج فرهنگ نماز، مهدویت، انتظار، اتحاد، جهاد، ایثار، شهادت”(ماده ششم)

“توسعه و ترویج کتاب و کتابخوانی در میان اقشار مختلف به منظور رشد و ارتقاء سطح معرفت، دانش و فرهنگ اسلامی”(ماده 7)

ماده یازدهم از مواد چهل و یک‌گانه را می‌توان ماده‌ای پیشگیرانه از جهت فرهنگی دانست. این ماده برنامه‌ریزی‌های فرهنگی-اجتماعی را به منظور “افزایش آگاهی‌های عمومی مردم جهت به کار نبردن اصول، افکار، عقاید، باورها، الگوها، واژه‌ها و (فرهنگ) بیگانه در جامعه” به عنوان یکی از اهداف خویش قرار می‌دهد. به قطع و یقین با توجه به مواد راهبردی و اهداف اساسی که در بخش‌های مختلف بدان اشاره گشته منظور از اصول و افکار و یا الگوها و باورهای بیگانه، اصول و افکاری می‌باشد که در چهارچوب افکار و باورهای غیر اسلامی نمی‌گنجد. ماده دوازدهم به “برنامه‌ریزی به منظور احیاء و اشاعه فرهنگ‌های اصیل اسلامی-ایرانی فراموش و مبدل شده و جایگزینی آن‌ها با موارد نادرست و عرفی؛ ارائه طرح‌های مناسب جهت ترغیب و تشویق اقشار مختلف” می‌بپردازد.

ماده چهاردهم دربرگیرنده دیدگاه و رویکرد ستیزه‌جویانه آشکار جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک نظام کاملا شریعتی نسبت به دیگر اندیشه‌ها و عقاید می‌باشد؛ “برنامه‌ریزی در راستای فعالیت‌های فرهنگی به منظور شناخت، پیشگیری و مبارزه با مقوله‌های استکبار، ظلم، مواد مخدر، مکاتب الحادی، عرفان‌های انحرافی، خرافات و …”؛ وجود ترکیبی با عنوان “مقوله‌های استکبار” بی‌شک حاکی از عدم اطلاع دقیق دست‌اندکاران و مسئولین فرهنگی از مواردی است که بایستی -به زعم خود آنان- شناخت و با آنان مبارزه کرد. درج همسان موارد و ترکیباتی مانند عرفان‌ها و مکاتب -با صفات الحادی و انحرافی- با معضل مواد مخدر نیز یکی از مواردی است که عزم جمهوری اسلامی را در ستیزه با دیگر اندیشه‌ها آشکار می‌سازد.

ماده سیزدهم و پانزدهم از جمله مواد مهمی هستند که بایستی مورد توجه و مداقه قرار گیرد. ماده سیزدهم از وظایف معاونت امور فرهنگی، به جایگاه زبان و ادب فارسی در نزد جمهوری اسلامی ایران به طور اعم و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به طور اخص می‌پردازد و سطح حمایت این وزارتخانه را در توسعه، ترویج و حمایت از زبان فارسی در داخل و خارج کشور بیان  می‌دارد.

“برنامه‌ریزی، توسعه، ترویج و گسترش زبان فارسی، فرهنگ ایرانی-اسلامی از طرق مختلفی چون راه‌اندازی و حمایت بنیادها و بنگاه‌های فرهنگی-هنری-ادبی همچنین تبیین و ارتقاء جایگاه آن‌ها در داخل و خارج از کشور با هماهنگی و همکاری مراکز ذیربط”.(ماده 13)

“برنامه‌ریزی و همکاری در راستای ارتقاء و گسترش سطوح کمی و کیفی حوزه ادبیات فارسی و نشر آثار فاخر مربوطه و تعیین و تحکیم جایگاه آن در ایران و جهان با همکاری سایر دستگاه‌های مرتبط، همچنین برنامه‌ریزی برای ایجاد و اداره بنیادها و بنگاه‌های ادبی-هنری و انجام اقدامات حمایتی و نظارتی در چارچوب ضوابط.”(ماده پانزدهم). طرح و اجراء پروژه‌های حمایتی و تبلیغی از زبان و ادبیات فارسی در داخل و خارج کشور در قالب تاسیس بنیادها و مراکز فرهنگی متعدد که البته با بودجه‌های بسیار هنگفت از طرف دولت ایران پشتیبانی می‌گردد، بی‌شک به طور مستقیم از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی طراحی، اجرا و نظارت می‌گردد. نشر کتب و راه‌اندازی نمایشگاه‌ها و همایش‌های متعدد در داخل و خارج ایران از جمله سیاست‌های تبلیغی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.

دیگر مواد چهل و یک‌گانه که از پی این ماده‌ها در وبسایت رسمی معاونت امور فرهنگی به عنوان اهداف و وظایف این معاونت درج گشته، حاوی سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی، تدوین، تعیین و نظارت همه جانبه در کلیه امور فرهنگی می‌باشد که به صورت ماده به ماده مطرح گشته است. مقولات مطروحه به صورت اختصار به ترتیب ذیل می‌باشد:

“پشتیبانی فعالیت‌های هیأت امناء کتابخانه‌های عمومی”

“نظارت بر انعقاد قرارداد، توافق، یا تفاهم نامه‌های فرهنگی با سایر کشورها”

“هدایت و حمایت از ترویج فرهنگ پهلوانی”

“شناسایی فرهنگ سایر ملل به منظور توسعه مناسبات فرهنگی و جلوگیری از نفوذ فرهنگ بیگانه غرب”

“تعیین و تدوین ضوابط تاسیس، اداره یا انحلال مؤسسات و دفاتر نشر، صدور و پروانه نشر”

“تعیین و تدوین ضوابط تاسیس، اداره، انحلال، حمایت و صدور مجوز انواع چاپخانه‌ها”

“تعیین ضوابط تاسیس نمایشگاه‌ها، جشنواره‌ها، همایش‌ها، مجامع، تشکل‌ها، مسابقات فرهنگی …”

“تعیین و تدوین ضوابط کنترل و نظارت بر: استفاده از علائم، نامگذاری، طراحی بناها، نشانها، شعارها، استعمال مد، مفاد آموزشی از نظر کاربرد فرهنگ، مصادیق و واژه‌های بیگانه مغایر با فرهنگ اسلامی-ایرانی”

“تعیین و تدوین ضوابط مربوط به فعالیت‌های فرهنگی، تبلیغی و اجتماعی اقلیت‌های دینی-مذهبی و اتباع بیگانه”

“تعیین و تدوین ضوابط مربوط به صادرات و واردات(ورود و خروج) محصولات، تولیدات و ملزومات فرهنگی”

“تعیین و تدوین ضوابط تولید، توزیع و عرضه بازی و سرگرمی‌های علمی و فرهنگی، آموزشی”

“تدوین و اصلاح و پیشنهاد قوانین، ضوابطو دستورالعمل‌های مربوط به کلیه فعالیت‌های فرهنگی”

 

طرح گرنت:

از جمله طرح‌های حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه فرهنگ و هنر از چاپ و نشر کتب ایرانی در خارج از کشور، طرحی است موسوم به طرح گرنت. طرح گرنت بدون واسطه از طرف معاونت امور فرهنگی این وزارت با همکاری بنیادها و مؤسسه‌های ایرانی مشغول به فعالیت، در حوزه مربوطه در خارج از کشور و نظارت مستقیم وزارت امور خارجه ایران و به تبع آن نمایندگی‌ها، سفارت‌خانه‌ها، کنسولگری‌ها و مراکز رایزنی فرهنگی ایران مستقر در خارج از کشور در حال اجرا می‌باشد. طرح گرنت به طور اخص برنامه‌ای حمایتی است از ناشران خارجی و داخلی جهت ترجمه و نشر کتب فارسی زبان در خارج از ایران که در داخل ایران صرفا به زبان فارسی چاپ گشته است. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران در مقدمه‌ای کوتاه به معرفی مختصر این طرح می‌پردازد:

“در راستای تحقق سیاست‌های کلان فرهنگی نظام ج.ا.ایران(جمهوری اسلامی ایران) و به منظور نیل به اهداف مورد نظر در حوزه دیپلماسی فرهنگی فعالیت‌های بخش خصوصی در ترجمه و انتشار کتاب‌های ایرانی به زبان‌های مختلف با هدف عرضه در بازارهای جهانی، با شرایط زیر مورد حمایت معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار می‌گیرد.”

نکته اساسی که در این مقدمه بایستی مورد توجه قرار داد، نخست نوع حمایت این وزارت از تالیفات می‌باشد که بایستی کاملا “در راستای تحقق سیاست‌های کلان فرهنگی نظام” باشد تا مورد حمایت قرار گیرد؛ به دیگر سخن نشر و ترجمه کتبی مورد حمایت قرار می‌گیرد که به نوعی دارای جنبه تبلیغی از نظر حکومت جمهوری اسلامی باشد.

اهداف و موضوعات مورد حمایت که وزارت مذبور مبنی بر طرح گرنت از پس مقدمه بیان می‌دارد نیز دارای اهمیت فراوان می‌باشد. “تقویت صنعت نشر ایران” و همچنین “معرفی و گسترش ادبیات، فرهنگ و هنر ایران در جهان از طریق ایجاد دسترسی مخاطبان غیرفارسی زبان به ادبیات ایران با زبان خود” دو هدف عمده و کلان مطرح گشته در مورد طرح گرنت میباشد.

وبسایت رسمی طرح گرنت نیز با درج مطلبی با سر فصل “مشمولان حمایت”، حمایت مورد نظر را شامل کتاب‌هایی می‌داند که “به زبان فارسی و با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ایران منتشر شده باشند”.(www.bookgrant.ir)

معرفی ادبیات، فرهنگ و هنر فارسی زبانان به عنوان فرهنگ و ادبیات ایران و مترادف دانستن این دو مقوله به صورت ضمنی، چشم‌پوشی عمدی و کلان نسبت به دیگر زبان‌ها و فرهنگ‌های موجود اما غیررسمی در ایران و غیرایرانی دانستن و بیگانه خواندن آنان می‌باشد که البته صراحتا در موازات اهداف راهبردی حاکمیت پان فارسیستی جمهوری اسلامی ایران قرار دارد. لازم به ذکر است که موضوعات مورد حمایت در این طرح در چهار دسته خلاصه می‌شود:

الف- ادبیات داستانی و غیرداستانی

ب- هنر

ج- اسلام‌شناسی و ایران‌شناسی

د- کودک و نوجوان

همچنین نوع و سقف حمایت مادی نیز در دو دسته مشخص گردیده که به صورت ذیل می‌باشد:

الف- برای هر عنوان کتاب در حوزه کودک، تا سقف یک هزار دلار

ب- برای هر عنوان کتاب در حوزه غیر کودک(نوجوان و بزرگسال) تا سقف سه هزار دلار.

شش حوزه ستادی متفاوت نیز به عنوان زیر مجموعه اجرایی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تعریف گشته که اسامی آنان به صورت زیر می‌باشد:

1- حوزه معاونت

2- دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فعالیت‌های فرهنگی

3- دفتر هماهنگی و ترویج فعالیت‌های قرآنی

4- دفتر مجامع و فعالیت‌های فرهنگی

5- دفتر امور چاپ

6- اداره کل امور کتاب و کتاب‌خوانی

 

معاونت امور هنری

معاونت امور هنری یکی از معاونت‌های شش‌گانه زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد. با توجه و بررسی مختصری در شرح وظایف این معاونت که در وبسایت رسمی آن مندرج می‌باشد، کارکرد بیشتر نظارتی آن را در حوزه هنر اجتماع ایران درمی‌یابیم. شرح وظایف این معاونت که در 32 بند مجزا تعریف گشته در راستا و موازات اهداف محتوایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان اهدافی غایی می‌باشد. اولین بند از مجموعه وظایف معاونت به طور کلی و همه امکانات هنری جامعه را در خدمت مبانی، اهداف و مظاهر جمهوری اسلامی تعریف می‌نماید. اهمیت هنر و فرهنگ از این دیدگاه(جمهوری اسلامی ایران) به عنوان ابزاری در این راستا تعریف گشته و هیچگونه ارزش و اهمیتی مجزا به خود مقوله هنر قائل نیست. تعیین ضوابط و نظارت بر کلیه امور هنری اعم از تجسمی، نمایشی و سایر شاخه‌ها به طور حتی بسیار جزئی تابع ضوابط مصوب این معاونت می‌باشد. نظارت این معاونت تا بدان حد عمیق و گسترده می‌باشد که کارگروهی با نام کارگروه مد و لباس جهت خط دهی و کانالیزه نمودن روند مد لباس در جامعه ایران در چهارچوب معاونت هنری تشکیل گشته است.

ادارات کل و زیرشاخه‌های ستادی:

1- حوزه معاونت

2- دفتر مطالعه و برنامه‌ریزی فعالیت‌های هنری(مرکز آموزش و توسعه فعالیت‌های هنری)

3- اداره کل امور هنرهای نمایشی

4- دفتر امور موسیقی

5- دفتر امور هنرهای تجسمی

6- کارگروه مد و لباس

 

معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی

بی‌شک مصبوعات و رسانه آزاد یکی ابزارهای مهم و اساسی در روند دموکراتیزه شدن هر اجتماعی می‌باشد؛ از این منظر معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی به عنوان ارگان دست‌اندرکار امور مطبوعات و رسانه یکی از مهمترین زیرمجموعه‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه مهندسی فرهنگی در راستای اهداف استراتژیک و مکتبی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد.

معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی وظایف سیاست‌گذاری، تعیین، تدوین و نظارت بر روند صدور مجوز، فعالیت و انحلال کلیه مطبوعات و رسانه‌های خبری، تحلیلی و علمی و همچنین تبلیغاتی را در ایران برعهده داشته و در جهت اهداف ایدئولوژیک رژیم جمهوری اسلامی فعالیت می‌نماید. همچنین این معاونت وظیفه نظارت و هدایت نمایندگان خبرگزاری‌ها و مطبوعات ایرانی و خبرنگاران مستقر در خارج از کشور را نیز بر عهده دارد. دو بند مندرج در وظایف این معاونت شایان توجه فراوان می‌باشد. بند چهارم به “سیاست‌گذاری و تدوین ضوابط و هدایت نحوه گردآوری، پردازش و انتشار اطلاعات مربوط به پیشرفت برنامه‌ها و فعالیت‌های دستگاه‌های دولتی، نهادها و مؤسسات عمومی” اشاره می‌دارد. ماده پنجم نیز البته با توضیحی کوتاه و ناقص و عدم توضیح کافی در مورد چگونگی آن به “سیاست‌گذاری در زمینه بررسی اثرات برنامه‌ها و فعالیت‌های دولت در افکار عمومی و فرهنگ‌سازی به منظور همکاری بیشتر مردم با دولت” اذعان می‌دارد.

ادارات کل و زیرشاخه‌های ستادی:

1- حوزه معاونت

2- دفتر تحقیقات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها

3- اداره کل رسانه‌های خارجی

4- دفتر تبلیغات و اطلاع‌رسانی

5- اداره کل امور مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی

6- مؤسسه مطبوعاتی نشرآوران

7- شورای هماهنگی پاسداشت زبان فارسی

 

معاونت توسعه مدیریت و منابع

معاونت توسعه مدیریت و منابع وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان دست اندرکار مقولات سازمانی و ساختاری و تامین منابع انسانی و مالی دارای جایگاهی اجرائی و پشتیبانی می‌باشد. این معاونت با ادارات و زیرحوزه‌های ستادی خویش در جهت تعیین سیاست‌ها و راهکارها، هدایت و تأمین نیروی انسانی و مالی وزارت مطبوع خویش به طور کلی فعالیت می‌نماید. عمده فعالیت‌های این معاونت به صورت “پشتیبانی نیازهای اساسی وزارت”، “تنظیم بودجه”، “ساخت و ساز فضاهای فرهنگی”، “تصویب و نظارت و پرداخت اعتبارات و تعیین نحوه چگونگی آن”، “راهبری، هدایت و ایجاد زمینه‌های لازم به منظور تحقق برنامه‌ها و تحول اداری در قالب قوانین”، ” ساخت و تشکیلات، آموزش و تجهیز نیروی انسانی و تقویت مشارکت کارکنان” می‌باشد.

ادارات و زیر‌حوزه‌های ستادی:

1- حوزه معاونت

2- اداره کل تعاون و رفاه

3- دفتر هماهنگی امور استان‌ها

4- دفتر طرح‌های عمرانی

5- اداره کل پشتیبانی و خدمات فنی

6- اداره کل امور اداری و رفاه

7- اداره کل امور مالی

 

معاونت حقوقی، امور مجلس و استان‌ها

یکی از معاونت‌های شش‌گانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که دارای سه وظیفه عمده می‌باشد “معاونت حقوقی، امور مجلس و استان‌ها” می‌باشد. معاونت مورد نظر در کنار وظیفه اصلی خویش که در برگیرنده مسائل و موارد حقوقی وزارتی می‌باشد، تأمین ارتباط تنگاتنگ با مجلس شورای اسلامی ایران و نمایندگان مجلس و همچنین ارتباط با مراکز استان‌ها و برنامه‌ریزی در مورد فعالیت‌های آنان را نیز برعهده دارد. این معاونت از لحاظ حقوقی دارای وظایفِ از پیش تعیین گشته و مشخصی می‌باشد. به عنوان مثال “سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در زمینه فعالیت‌های مربوط به امور حقوقی”، “نظارت بر تنظیم و انعقاد قراردادهای داخلی و خارجی از نظر حقوقی و قانونی”، “تهیه دستورالعمل‌های حقوقی” و “تنقیح قوانین و مقررات و روزآمد نگه‌داشتن آنها” ازجمله وظایف حقوقی این معاونت می‌باشد. همچنین “برنامه‌ریزی در زمینه معرفی فعالیت‌ها و اقدامات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به نماینگان مجلس”، “دفاع از لوایح پیشنهادی در کمیسیون‌ها و صحن علنی مجلس شورای اسلامی” از جمله وظایف تعیین گشته جهت این معاونت می‌باشد. این معاونت همچنین در مورد امور استان‌ها وظایف “تهیه گزارش و اطلاعات و آمار از وضع فرهنگی استان‌ها و مناطق و ارائه گزارش‌های مورد نیاز”، “بررسی و ارائه نظر مشورتی به مقام وزارت در زمینه انتصاب مسئولین استانی و نظارت بر عملکرد آنها” و “ارائه راهنمایی‌ها و پاسخ به استعلام‌های واحدهای مختلف مرکزی و استانی در جهت ایجاد وحدت رویه و هماهنگی در اجرای قوانین و مقررات” را بر عهده دارد.

زیرحوزه‌های ستادی:

1- حوزه معاونت

2- دفتر امور مجلس

3- دفتر امور حقوقی

 

معاونت قرآن و عترت

آخرین معاونت از معاونت‌های شش‌گانه زیرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. این معاونت به طور مشخص و بارزی کلیه فعالیت‌هایی را که در راستای تبلیغ، ترویج و توسعه قرآن در همه ابعاد آن در ایران انجام می‌پذیرد را مورد حمایت و نظارت قرار می‌دهد. سیاست‌گذاری،تدوین ضوابط، حمایت و برنامه‌ریزیدر جهت توسعه و ترویج به اصطلاح فرهنگ قرآن از وظایف مشخص و عمده این معاونت می‌باشد. به عنوان مثال:

“سیاست‌گذاری وتدوین چگونگی برگزاری نمایشگاه‌ها، جشنواره‌ها، مسابقات قرآن و نحوه صدور مجوز و نظارت” “حمایت از فعالیت مؤسسات فرهنگی، جلسات و مکاتب قرآن”

“توانمندسازی هنرمندان متعهد و فعالان قرآن و عترت جهت تولید آثار و محصولات قرآن و عترت”

“تعمیق و گسترش فرهنگ و اسرار اقامه نماز”

“راهبری کمیسیون توسعه فعالیت‌های تبلیغی-ترویجی قرآنی”

“نظارت کلان با توجه به اهداف منشور فرهنگ قرآنی”

“نظارت بر اجرای سیاست‌های حمایت از فعالیت‌های تبلیغی-ترویجی مردمی”

“برنامه‌ریزی برای رشد خلاقیت‌های قرآنی کشور”

“حمایت از طرح‌ها، آثار و محصولات فرهنگی، هنری و رسانه‌های قرآن و عترت”

از جمله وظایف معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌باشد.

زیر حوزه‌های ستادی:

1- حوزه معاونت

2- اداره کل ارتباطات و هماهنگی

3- دفتر آموزش و توسعه مشارکت‌های امور قرآن و عترت

4- دفتر تبلیغ و ترویج

5- کمیسیون توسعه فعالیت‌های تبلیغی و ترویجی

 

نتیجه:

با توجه به محتویات بخش‌های سه‌گانه این مقاله و بررسی ماده به ماده اهداف و وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان ارگان عمده دست‌اندرکار فرهنگ و هنر در جغرافیای ایران، بی‌شک درک این تز که این وزارتخانه و ارگان‌ها، نهادها و سازمان‌های وابسته و زیر مجموعه آن نه در جهت کارکرد اصلی یک وزارتخانه دولتی، بلکه به عنوان ابزاری در جهت سیاست‌های توسعه‌طلبانه پان‌فارسیستی و شریعت اسلامی-شیعی در کشور و خارج از ایران مورد استفاده سران جمهوری اسلامی واقع است، سخت نمی‌باشد. عدم مسامحه و روحیه بسیار عمیق دشمن‌تراشی و به زعم رژیم اسلامی تعمیق روحیه دشمن‌شناسی آنگونه که در ماده هفتم اهداف راهبردی محتوایی وزارت آمده است و ستیزه‌جویی با هر نوع تفکر و اندیشه غیر، بدون شک یکی از ابزارها و راهکارهای اساسی رژیم غیر دموکراتیک جمهوری سلامی ایران می‌باشد. جرج اورول نویسنده انگلیسی در رمان مشهور خویش مزرعه حیوانات به خوبی این روحیه دشمن‌شناسی و یا دشمن‌ستیزی را در قالب یکی از شخصیت‌های رمان خویش بازسازی نموده است. تزریق مداوم این تفکر که یگانه راه و روش حیات مادی و معنوی چیزی جز شریعت شیعی-اسلامی نمی‌باشد و غیر آن نه تنها صحیح نیست بلکه در جامعه ایران(علی‌رغم تجربه تاریخی) غیر ممکن می‌باشد، عمده‌ترین شعار تبلیغاتی در جامعه ایران در دوره رژیم اسلامی می‌باشد. کشف فرهنگی به نام فرهنگ مهدویت!!! از اعماق تاریخ پر پیچ و خم اسلام و مذاهب آن، و از پی آن اختراع سیستمی به نام ولایت فقیه و نشاندن آن بر صدر حکومت، بی‌شک مستلزم آماده‌سازی ذهنی و قبولاندن تدریجی به مردم ایران و البته دیگر ملل(در حد وسع) می‌باشد. از این منظر چه ابزاری بهتر و مناسب‌تر از فرهنگ و هنر؛ مقولات فرهنگی و هنری آنگونه که بایستی در ممر خویش در خدمت انسان و روح آن باشد بالعکس در ایران تبدیل به ابزاری در جهت “تعمیق و نشر ارزش‌های انقلاب اسلامی” گشته است. ارزش‌هایی که اساسا دارای پشتوانه تاریخی نبوده و تنها بر پایه “مکتب فکری و سیاسی” آیت‌الله خمینی به عنوان پایه‌گذار و مخترع عملی ولایت مطلقه فقیه به عنوان یک سیستم دیکتاتوری و مرکزگرا در قالب شریعت شیعی-اسلامی بنیان نهاده شده است.

چشم‌پوشی بارز جمهوری اسلامی ایران به عنوان سیستمی که حاوی تمامی فاکتورهای یک سیستم دیکتاتوری و مرگزگرا می‌باشد، از فرهنگ‌ها و زبان‌های موجود در جغرافیای ایران و بنا نهادن سیستمی تک‌ فرهنگی و تک زبانی و به پیش بردن سیاست یکسان‌سازی فرهنگی و زبانی به عنوان استراتژی رسمی و غیر قابل اغماض و مسامحه در جای جای اسناد بالادستی و قوانین و مقررات عادی و همچنین به طور اخص اهداف و وظایف وزارت دست اندرکار مقولات فرهنگی و هنری به صورت کلان جای دارد.

ارائه الگوهای مشخص اجتماعی و فرهنگی و تبلیغ آن در اجتماع ایران با عناوینی چون “حیات طیبه فردی-اجتماعی” بر اساس “معارف و آموزه‌های قرآن، پیامبر و اهل بیت” و مجازات شدید تخطی از آن نشانه آشکار مهندسی فرهنگی و اجتماعی بر اساس ایدئولوژی و مکتبی مذهب شیعه و دین اسلام و همچنین فرهنگ و زبان فارسی در جامعه ایران می‌باشد.

….

منابع:

سایت رسمی اینترنتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

سایت اینترنتی وزارت، معاونت امور فرهنگی

سایت اینترنتی وزارت، معاونت امور هنری

سایت اینترنتی وزارت، معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی

سایت اینترنتی وزارت، معاونت قرآن و عترت

سایت اینترنتی طرح گرنت

….

ماناس چاملی- کارشناس مرکز مطالعاتی تبریز

کلید واژه ها