2030 آدلی اگیتیم بلگه‌سینین ایران اسلام جمهوریتینده لغو ائدیلمه ندنلری؟- ماناس چاملی

tebaren | 10:02 - 29.09.2017

(ولایت فقیه ایلکه‌­لرینه دایانان ایدئولوژیک تمللر و اولوسلارآراسی ائورنسل دگرلر چلیشکیسی)

 

گیریش

تاریخ بویو هر بیر یؤنتیم سیستمینده یئر آلان کادرو، توپلوم اداره‌‌سینده ایناندیقلاری تمللر اساسیندا بیر سیرا ایلکه‌‌لرله حکومت ائدیب، باشیندا اولدوقلاری توپلومو یؤنلتمیشلر. آنجاق تاریخده یاشامیش چئشیدلی یؤنتیم سیستملرین دوغرو و یا یانلیش اولدوقلارینا قرار وئرمک و بیر محکمه اداسی‌‌ایله محکوم و یا تبرئه ائتمک، ان آزیندان اوزاق تاریخلرده گرچکلشن اولایلار اوچون او قدرده راحات اولمادیغی کیمی ممکن اولمایان مسئله‌‌­‌دیر. اولغونلاشمامیش انسانلیق تاریخی ان آزیندان ایگیرمینجی یوز ایلین اورتالارینا قدر بیر سیرا اورتاق انسانلیق و دوغال دگرلرین اؤنمینی آنلامامیش و سورکلی چکیشمه‌­‌‌لر و قانلی ساواشلار یاشامیش. سرعتله صنایع‌‌‌لشمگه دوغرو گئدن اؤلکه‌‌­‌لر، گله‌‌‌‌نکسل یاشامدان مودرن چاغا آیاق باساراق عینی زاماندا بیلمه‌‌‌‌یه‌‌‌‌رک دوغال قایناقلاری توکتمگه مشغول اولورکن، بیر طرفدن ده آز بیر زامان دیلیمینده جیدی شکیلده چئوره سورونلاری ایله قارشی قارشیا قالمیشلار.

قوشقوسوز انسالیق تاریخی‌‌‌‌نین جان آلیجی و عینی زاماندا بیر سیرا اورتاق دگرلرین میلّتلر و توپلوملار طرفیندن گؤرولمه‌­‌‌‌سینه نه‌‌‌‌‌دن اولان، ایگیرمینجی یوزایلین اورتالاریندا باش وئرن ایکینجی دونیا ساواشی اولموشدور. بیلینن شکلی ایله یانداشلارییلا بیرلیکده، ایکی جبهه‌‌‌‌­یه آیریلان دونیانین اؤنملی اؤلکه‌‌­‌لری اؤزللیکله آمریکا و آوروپادا اولان اؤلکه‌لر، ایکینجی دونیا ساواشیندا قارشی قارشیا گلمیشلر. بیر سیرا اؤلکه‌‌‌‌لرین یاییلماجی خیاللاری و ایرقچی ایدئولوژیک گؤروشلری دوغرولتوسوندا باشلانان و ایللرجه سورن ایکینجی دونیا ساواشی میلیونلارجا انسانین اؤلومو و بیر چوخ شهرین و اؤلکه‌‌­نین داغیلماسییلا سونوجلانمیشدیر. بو اولدوقجا آجی سونوجلاری یاشایان و گؤرن دونیا، آرتیق بیر سیرا اورتاق دگرلر اوزرینده اوزلاشیب آنلاشما یوللارینی آراماغا باشلامیش و قوشقوسوز ایلک اؤنملی گیریشیمی “بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی‌‌‌‌‌نین” یارادیلماسی اولموشدور. آنجاق بو تشکیلاتین قورولوشوندان 70 ایلدن آرتیق گئچمه‌‌‌سینه باخمایاراق سورونلار و ساواشلار ان  شدتلی و قانلی بیچیمی ایله دوام ائتمکده‌‌­دیر. حاقلی بیر بیچیمده چاغیمیزین ان ساپقین خسته‌‌­‌لیگی اولاراق نیته‌­‌لندیریلمکده اولان ترور و تروریزم، چاغیمیزین ان یئنی اورونلریندن اولماسادا، قوشقوسوز ان تهلوکه‌‌لیسیدیر. سرعتله بیلینجسیز بیر شکیلده توکتیلن قایناقلار و فسیل انرژیلرین یایقین اولاراق ایشله‌‌‌دیلمه‌‌‌سی، جیدی چئوره سورونلارینی آردیجا گتیرمیشدیر. گلیر داغیلیمیندا بیر چوخ فاکتورون ائتگیلی اولماسینا باخمایاراق یاشانان فاحیش و چوخ یؤنلو عدالتسیزلیکلر، دونیانین هر بوجاغیندا یوخسول و آج توپلوملار یاراتمیش و سیخ-سیخ توپلو گؤچلره نه‌‌‌دن اولموشدور. آرتیق انسانلیق، بیر چوخ اولوسلارآراسی جیدی سورونلارلا قارشی قارشییا قالمیشکن، بو سورونلارین اؤلکه‌‌­لر طرفیندن تک باشلارینا میلّی دوزئیده چؤزوله‌‌‌بیلمه‌یه‌‌جکلری سینیرلارا اولاشماسی، بیرلشمیش میلّتلر تشکیلاتی‌‌‌نین اؤنمی و اوینایابیله‌­‌جگی اوزلاشدیریجی رولونو داها دا بلیرگینلشدیرمکده‌‌‌دیر. بللی آرالیقلاردا بیرلشمیش میلّتلر بونیه‌­سینده دوزنلنن و چئشیدلی مسئله‌­لری قونو ائدن آندلاشمالار و کنوانسیونلار و اؤزللیکله انسان حاقلاری بیلدیریسی بو دوغرولتودا آتیلان اؤنملی آددیملاردان ساییلماقدادیر.

بیرلشمیش میلتلر و بونیه‌­سینده اولان یونسکو و یونیسف کیمی اؤنملی قوروم و قورولوشلار، چئشیدلی کوره‌­سل قونولارین و پروبلملرین چؤزومونده، البته بیر سیرا قونودا باشاریسیز اولمالارینا باخمایاراق گؤستردیکلری چابالار، قوشقوسوز یئنی چاغیمیزین مودرن ائورنسل انسان حاقلاری، چئوره دویارلیلیغی و یایغینلاشان یوخسوللوق و گلیر داغیلیمی‌‌نین اورتادان قالدیریلماسی قونولاریندا مودرن دونیا طرفیندن قبول گؤرموش ایلکه‌­لری اورتایا قویماقدا باشاریلی ساییلماقدادیر.

2015 ایلینده بیرلشمیش میللتلر(آلت قوروملاری او جمله‌دن یونسکو و یونیسف سازمانلارینین امکداشلیغی ایله) طرفیندن 2030 ایلینه قدر 15 ایللیک بیر زامان دیلیمینده آماجلانان اولوسلارآراسی اگیتیم پروقرامی‌‌نین حاضیرلانماسی و بیر چوخ اؤلکه طرفیندن امضالاناراق قبول گؤرمه­‌سی و باشچیلاری طرفیندن اؤز اؤلکه­لرینده اجراسی اوچون گرکن یاسال تعهدلرین  وئریلمه‌‌سی، هئچ شبهه‌‌سیز 21-جی یوز ایلین کوره­‌سل دوزئیده درین و چؤزولمه‌­سی زور اولان بیر چوخ کوره­‌سل پروبلمین حلّی اوچون ان اؤنملی آددیملاردان ساییلماقدادیر.

بیر چوخ اؤلکه کیمی ایران اسلام جمهوریتی مسئوللاری دا 2015 ایلی‌‌نین سپتامبر آییندا بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی‌­نین گنل اوتوروموندا اشتراک ائده‌‌رک بو پروقرامی قبول ائدیب امضالامیش اولدو و اؤلکه‌­ده بو پروقرامین اجراسی اوچون ایلک حاضیرلیقلار باشلاندی. آنجاق 2016 ایلینه گلیندیگینده ایران اسلام جمهوریتی‌­نین اوست دوزئی مسئوللاری، دینی لیدر آیت‌الله خامنه­ای باشدا اولماق اوزره بیر چوخ پلاتفورمدا یازیلی و سؤزل اولاراق الشدیریلمگه باشلاندی. سونوج اولاراق ایران جمهور باشقانی حسن روحانی یؤنتیمینده قورولان باخانلار قورولو توپلانتیسیندا بو پروقرامین سس بیرلیگی ایله لغو ائدیلمه‌‌سیندن و اجراسی‌‌نین دوردورولماسیندان خبر وئریلدی. آردیندان البته بیر چوخ اؤلکه ایچی و  دیشی مدیالاردا بو قونو حاقیندا دانیشیلدی و آنالیزلر وئریلدی، آنجاق پروقرامین ایچریگی و دایاندیغی تمللر اساسیندا و ایراندا یارادابیله­‌جک کؤکسل دگیشیملر باخیمیندان و البته ایران اسلام جمهوریتی مسئوللاری و اؤزللیکله “ولی فقیه” آدییلا تانینان دینی لیدرین سرت بیر شکیلده قارشی دورماسی‌‌نین نه‌‌دنلری آراشدیریلمادی، اولسادا یوزئیسل بیر شکیلده گرچکلشمیش اولدو.

بو یازی، تهراندا اولان یونسکو مرکزی‌‌ آفیسی‌نین چئویردیگی 2030 اگیتیم پروقرامینی و عینی زاماندا ایران اسلام جمهوریتی‌­‌نین دینی لیدری اولان خامنه­ای طرفیندن دوزنلنیب امیر و فرمان نیته‌‌‌لیگی داشییان 1404 آدلی سندی قارشیلاشدیراراق، ایدئولوژیک تمللر باخیمیندان چلیشکیلرینی و بو آنلامدا 2030 آدلی اولوسلارآراسی پروقرامین ایران اسلام جمهوریتینده لغو اولونماسی‌‌نین اساس نه‌‌دنلرینی آراشدیرماغا چالیشاجاقدیر.

 

اؤلکه‌نین اداره سیستمی و آماجلاری7 (یئددی) صحیفه‌ده اؤزتلنمیش

آتدیغیم باشلیق اغراق دئییل و گرچک آنلامدا ایران اسلام جمهوریتی­‌نین شمسی 1404- نجو ایلینه قدر اداره ائدیلجه‌­گی پروقراملاری چئشیدلی ساحه‌‌لرده اؤن گؤرمکده‌‌دیر. تخمینا 7 صحیفه‌­دن اولوشان بو سند، اؤنری و یا جیدییه آلینان بیلیمسل بیر مقاله دئییل. بیر باشا ایران اسلام جمهوریتی دینی لیدری و ولی فقیه طرفیندن دوزنلنمیش و امیر- فرمان نیته‌­لیگی داشییان اوست دوزئی بیر سنددیر. ایران آنایاساسی‌‌نین 110- جو اصلینه دایاندیریلدیغی سؤیله‌­نن بو سند آیت‌الله خامنه‌ایی طرفیندن اوچ آیری قوه باشچیلارینا گؤندریلدیگی کیمی عینی زاماندا اوست قوروملارادا گؤندریلمیشدیر.

سؤز قونوسو بو اؤنملی سند اؤلکه ایچی سیاستی و اداره‌­سی‌‌نین یانی سیرا اؤلکه دیشیندا دا ایران اسلام جمهوریتی‌­نین آپاراجاغی سیاستی و یول خریطه‌سی‌‌نین آنا خطلرینی چیزمکده‌دیر.

1404 آدلی سندی گنل بیر باخیشلا اینجه­لدیگیمیزده، آیرینتی وئریلمه­دن گنل آنلاملارا دایانان بیر سند اولدوغو آنلاشیلماقدادیر. آنجاق ائله بو گنل آنلاتیم شکلی ایله ده آرخاسیندا اولان ایدئولوژیک تمللر راحاتجا آنلاشیلماقدادیر.

سندین ایلک بؤلومو “ایران اسلام جمهوریتی‌‌نین گلیشمه و قالخینما پروقرامی‌‌نین گنل سیاستلری” باشلیغی آلتیندا 20 ایل سونوندا ایرانین نئجه اولماسی و هانسی گلیشیم دوزئیینده اولماسی گرکدیگی یؤنونده داها دوغروسو آرزوسونو دیله گتیرمکده‌دیر. ایران اسلام جمهوریتی لیدری‌‌‌نین شمسی 1404-جو ایلین سونوندا گؤرمک ایسته‌‌‌دیگی و آرزو ائتدیگی ایران اسلام جمهوریتی ایکی سطیرده یازیلمیشدیر. آنجاق ایکینجی بؤلومده بیر آز داها آیرینتیلی بیر شکیلده بو گنل آرزو آنلاتیلماغا چالیشیلمیشدیر. ایلک بؤلومده ایران اسلام جمهوریتی، اسلامی و انقلابی کیملیگی ایله برابر بؤلگه­‌ده اقتصاد و بیلیم- تکنولوژی ساحه‌لرینده گلیشمیشلیک دوزئینده ایلک سیرادا و اسلام دونیاسیندا الهام قایناغی اولماسی آرزو ائدیلیر(1404 سندی: ص 1).

سندین ایکینجی باشلیغی آیت‌الله خامنه­ای‌­نین ایران توپلومونو 1404 پروقرامی چرچیوه‌­سینده چئشیدلی ساحه‌لرده گؤرمک ایسته‌‌دیگی و آرزو ائتدیگی 7 بؤلوموده بیرآز داها آیرینتیلی اولاراق، آنجاق یئنه ده گنل قاوراملارلا قلمه آلمیشدیر. اوست سطیرلرده ده سؤیلندیگی کیمی 7 بؤلومدن اولوشان بو گنل قاوراملار، ایراندا 1404 ایلینه قدر درین بیر توپلوم مهندیسلیگی پئشینده اولدوغونو گؤستریر. ایران اسلام انقلابی‌‌نین ایلکه‌­لرینه و ان اؤنملیسی ولایت فقیه ایلکه‌‌سینه باغلیلیغین آرتماسی و ایران توپلومو طرفیندن قبول گؤروب منیمسنمه‌­سی دؤنه-دؤنه اوستونه باسیلاراق یازیلمیشدیر. آنجاق توپلومدا یوخسوللوغون و عدالتسیزلیگین اورتادان قالخماسی و بیلیم- تکنولوژی ساحه­‌لرینده گلیشمه آرزوسونون همن آردیندان بو آماجلارین اسلام و البته شیعی اساسلارینا و ان اؤنملیسی ایران اسلام جمهوریتی‌­نین قوروجو لیدری اولان ایلک ولی فقیهی، آیت الله خمینی‌­نین گؤروشلری و سؤیلملرینه اویغون اولماسی گرکلیلیگی‌‌‌نین تاکیدی و قلمه آلینماسی ایلگینج مسئله­‌لردن بیریدیر. قیساجا اؤلکه­‌ده گرچکلشه­‌جک بوتون گلیشمه‌­لر اسلاما و انقلاب ایلکه‌­لرینه و آیت الله خمینی‌­نین گؤروشلرینه اویغون اولورسا مشروع ساییلاجاقدیر. 7 بؤلومدن اولوشان بو گنل قاوراملاری 4 کاتئقوریده دگرلندیرمه‌‌میز اؤنملی بیر سونوج الده ائتمه­‌میز اوچون یارارلی اولابیلر.

  1. اقتصاد، بیلیم-تکنولوژی و ساوونما(دفاعی) و عسگری ساحه‌‌لرده گلیشمه.
  2. ایران توپلومونون بیر چوخ یؤنده ایره­‌لیله‌‌مه­‌سی، اؤرنک اولاراق سوسیال حاقلار، ائشیت فرصتلر، گلیر داغیلیمیندا عدالتین ساغلانماسی، یوخسوللوقلا مجادله، فساد و آیریمجیلیقلا (تبعیض) مجادله و اویغون چئوره شرایطی‌‌نین یارادیلماسی.
  3. ایران توپلومونون فعال، سوروملو، فداکار، مؤمن، راضی، ایش وجدانی صاحیبی، دیسیپلینلی، اویوملو، انقلابا، اسلامی نظاما و ایرانین گلیشمه‌‌سینه متعهد و ایرانلی اولماغا مفتخر اولماسی.
  4. ایران اسلام انقلابی و ولایت فقیه ایلکه‌‌‌لرینه و قوروجو لیدر آیت الله خمینی‌‌‌نین گؤروشلرینه صادق و وفالی بیر توپلوم یئتیشدیرمک، ایران اسلام انقلابی­‌نین دونیادا و اؤزللیکله بؤلگه‌­ده باشقا اؤلکه‌­لره و میلتلره الهام قایناغی اولماسی یؤنونده چالیشماق.

بیرینجی باشلیق آلتیندا توپلانان قاوراملار بیر باشا اگییتیم سیستمی و اونون توپلومدا یاراتدیغی آلت یاپی ایله ایلگیلیدیر. باخمایاراق کی ایندیکی ایران اؤلکه­‌سینده یؤنتیمدن قایناقلانان گوونلیک و امنیتی باخیش هر ساحه‌­ده اؤزونو آچیقجا گؤسترمکده­‌دیر و اولوشان آتموسفرده بیلیم و تکنولوژی‌‌نین اوره‌‌تیلمه­‌سی و گلیشمه‌­سی گرکسیز فیلترلره تاخیلیب انگللنمکده‌‌دیر. عینی زاماندا گؤزآردی ائدیلن و هر زامان گؤرمزدن گلینن اگیتیم سیستمی­‌نین کیفیت و کالیته‌­سی قوشقوسوز بیلیم- تکنولوژی اورتیمینده ان تمل شرطلردندیر. اؤزگور و کالیته‌­لی، دونیادا اؤنده گلن اگیتیم قوروملارییلا یاخین ایش بیرلیگی و هر بیر ایدئولوژیک آخیمدان اوزاق اولان بیر اگیتیم سیستمی، اوزون زامان سوره‌­جینده بیلیم و تکنولوژی اورتیمینده دارتیشیلماز گرکسینیملردندیر. آنجاق ایران اسلام جمهوریتی‌­نین ان آزیندان ایران اسلام انقلابیندان بو یانا، گونوموزه قدر سوره گلن اگیتیم سیستمینی گنل باخیشلا اینجه‌­لدیگیمیزده و اؤزللیکله سون ایللرده دوغرودان آیت‌الله خامنه­‌ای‌­نین گؤستریشلرییله باش وئرن کؤکلو دگیشیکلره باخدیغیمیز زامان آچیق بیر شکیلده ایران اسلام جمهوریتی­ اگیتیم پولیتیکاسی‌‌‌نین و سیستمی‌‌نین نه درجه­‌ده گونوموز شرطلری ایله مقایسه‌‌ده بیر چوخ یؤنده یئترسیز و یانلیش اولدوغونو گؤره‌بیلریک. بوتون قاتمانلاریندا و بوتون مقطعلرده ایلک اوخول اؤنجه­‌سی اگیتیمدن باشلایاراق اونیورسیته­‌نین سون آشاماسینا قدر شیعی-اسلامی شریعت قوراللاری اساسیندا دیزاین ائدیلمیش، اؤزگور اولمایان بیر اگیتیم سیستمینه محکوم اولان ایران توپلومو نه قدر بیلیم ساحه‌‌سینده گلیشمه گؤستره‌بیلرکی!

 اؤته یاندان ایران اسلام انقلابیندان اؤنجه پهلوی دؤنمینده تملی قویولان و آنا خطلری چیزیلن تک دیللی و تک کولتورلو پان فارسیسم و شوونیسم ایدئولوژیسینه دایاندیریلان بیر اگیتیم سیستمی ان آزیندان بو یؤنده بوتون آنا چیزگیلرینی قورویاراق ایران اسلام جمهوریتی یؤنتیمینده گونوموزه داشینمیش و وارلیغینی سوردورمکده‌‌دیر. ایره‌‌لیده‌­کی سطیرلرده ده اؤرنکلری ایله قارشیلاشاجاغیمیز اوزره فارس دیلی- ادبیاتی، تاریخی و کولتوروندن باشقا ایران جوغرافیاسیندا هئچ بیر میلّتین و آزینلیغین وارلیغینی بئله قبول ائتمه‌‌ین و ایران حکومتی‌‌نین آسیمیلاسیون پولیتیکاسی‌‌نین ان ائتگین آراجینا دؤنوشن بیر اگیتیم سیستمی ایله قارشی قارشیا اولدوغوموز حقیقتینی آنلاماق عینی زاماندا بو اگیتیم پولیتیکاسی‌‌نین بیلیم و تکنولوژی ساحه‌‌لرینده باشاریسیزلیغی‌‌نین آچیق نه‌‌دنلرینی آنلاماغیمیز اوچون یارارلی اؤرنکلردیر.

3-جو و 4-جو باشلیق آلتیندا توپلادیغیمیز قاوراملار ایسه ایران اسلام جمهوریتی دینی لیدری و مسئوللاری طرفیندن ایران توپلوموندا حیاتا گئچیرمک ایسته­دیکلری قیسا و اوزون مدت توپلوم مهندیسلیک پروقراملاری‌‌‌نین اساس آماجلاری نیته‌‌­لیگینده‌‌‌دیر. آغیر آسیمیلاسیون سیاستی و شیعی- اسلامی ایدئولوژیسینه دایاندیریلان بو باخیش آچیسی قوشقوسوز اؤلکه اداره سیستمی‌‌نین بوتون قاتمانلاری‌‌نین اساس پروقرامینی اولوشدورماقدادیر.

2-جی باشلیق آلتیندا توپلانان اولدوقجا گنل قاوراملار ایسه بیر باشا اؤلکه اداره سیستمی‌نین عادل و دموکراتیک اولوب اولماماسییلا ایلگیلیدیر. ایران اسلام جمهوریتی یؤنه­تیمی‌‌نین دموکراتیک و عادل دگرلردن نه قدر اوزاق اولماسی و چلیشمه‌‌سی گرچگینی نظره آلدیغیمیزدا، قولاغا خوش گلن بو سؤیلنن سؤزلرین اؤلکه گرچکلرییله اؤرتوشوب اؤرتوشمه‌‌یه‌‌جگی حاقدا اؤلچوم مکانیزماسی ساده‌‌جه توپلومون وجدانی‌‌دیر.

سؤز قونوسو 1404 یول خریطه‌‌­سی سندینده آچیقلاماغا چالیشدیغیمیز گنل آماجلار بؤلوموندن سونرا گلن ان اؤنملی بؤلوم ایسه آیرینتیلی بیر شکیلده آنجاق یئنه ده گنل قاوراملار اوزریندن 4 آنا باشلیق و توپلام 52 ماده ده آنلاتیلان 20 ایللیک آماجلار و امیرلردیر.

ایران اسلام جمهوریتی دینی لیدری اولان آیت الله خامنه‌ای طرفیندن حاضیرلادیلیب و حکومتین اوست قوروملارینا گؤندریلن 1404 سندی، توپلام 52 ماده ‌ده و 4 آنا باشلیقدا حاضیرلانمیشدیر.

ایلک باشلیق 11 ماده‌دن اولوشماقدا و “کولتورل قونولار، بیلیم و تکنولوژی” آدینی داشیماقدادیر. “توپلومسال قونولار، سیاسی، ساوونما(دفاعی) و گوونلیک” قونولاری ایسه 16 ماده‌ده، ایکینجی باشلیق اولاراق قارشیمیزا چیخماقدادیر. اوچونجو باشلیق “سیاسی ایلیشکیلر و خارجی ایلیشکیلر” مؤضوعسوندا اولوب 6 ماده‌‌دن اولوشماقدادیر. دؤردونجو و سون بؤلوم “اقتصادی قونولار” اولاراق 19 بؤلومدن اولوشماقدادیر.

اوست سطیرلرده سؤیلندیگی کیمی 11 ماده‌‌دن اولوشان کولتور و بیلیم-تکنولوژی قونولاری ان اساس بؤلوم اولاراق اؤنه چیخماقدادیر. ایلک ایکی ماده بیر باشا شیعی-اسلامی و دینی ایدئولوژیک باخیشین توپلومدا یایغینلاشدیریلماسی یؤنونده پروقراملارین حیاتا گئچیریلمه‌­سی امرینی وئریر. ایران اسلام انقلابی‌‌نین و قوروجو لیدری‌‌نین گؤروش و سؤیلملری بیر اؤلچو کیمی قلمه آلیناراق سونولموشدور. آنجاق ایلگینج مسئله‌لردن بیری ­ایسه 5-جی ماده‌‌ده اسلام و انقلاب ایلکه‌­لری اساسیندا ایراندا بیرلیک و میلی کیملیگین گوجلندیریلمه‌­سی امری وئریلدیکدن سونرا، ایران اؤلکه‌­سی‌‌نین تک رسمی دیلی اولان فارس دیلی‌‌نین جیدی بیر شکیلده گوجلنمه‌­­سی امر ائدیلیر. 

11 ماده‌­‌دن اولوشان کولتور بؤلؤمونون 6-جی ماده‌­‌سی‌‌‌نین ایچریگی ایسه اولدوقجا دقت چکیجی‌‌‌دیر. دوشمنلری تانیما بیلینجی و موتیواسیونون آرتماسی و درینلشمه‌­سی آچیقجا ایفاده ائدیلیر. ایران اسلام جمهوریتی سیاستی و ایدئولوژیک باخیش آچیسینی قورولوشوندان بری گؤز اؤنونده آلیرساق بو البته چوخدا شاشیردیجی اولمامالیدیر. ایران یؤنتیمی پهلوی سیستمی داخیل اؤز کیملیک و یؤنتیم مشروعیتلرینی، اؤته‌‌کیلشدیرمه و اؤزگه­‌لشدیرمه باخیش آچیسی و بو یانلیش تمللر اوستونده  قوردوقلاری دوشمانلیق ایلیشکیسی و دوشمان یاراتما پولیتیکاسی ایله قازانماق ایسته­میشلر. سورکلی بیر دوشمان یاراتما پولیتیکاسی‌‌نین گودولدوگو یؤنتیم سیستمینده، اوزون زاماندا توپلوم پیسیکولوژیسی‌‌‌نین نئجه و هانسی یؤنده ائتگیلندیگی آچیقجا اورتادادیر و اونوتماماق گرکیرکی سؤز قونوسو 1404 پروقرامی‌‌نین، زامان باخیمیندان هله یاریسی گئریده بوراخیلمیشدیر.

گئری قالان ماده­‌لرده ده آشاغی یوخاری عینی قاوراملار یئر آلماقدادیر. اؤرنک اولاراق فرهنگی تهاجم ایله مجادله، اسلامی ایرانین الده ائتدیکلرینی دونیایا گؤسترمک آماجییلا مئدیا چالیشمالاری‌‌نین آپاریلماسی، “امر به معروف و نهی از منکر” ایلکه‌­سینه اؤزن گؤسترمک.

باخمایاراق کی ایران اؤلکه‌­سی نئچه میلّیتلی و نئچه کولتورلو ونئچه دیللی بیر اؤلکه­‌دیر و بو چئشیدلیلیک اوزون زاماندان بری سوره گلن بیر بیرلیکده یاشاما کولتورونون اولوشماسینا نه‌‌دن اولمالی‌‌دیر؛ آنجاق ان آزیندان سون 100 ایلدن بری تک میلّت و تک دیل سیاستی پاراللینده آغیر بیر آسیمیلاسیون پولیتیکاسی اویغولانمیشدیر. 1404 آدلی سند ایسه یئنه بو آسیمیلاسیون سیاستینی و تک میلّت- تک دیل- تک کولتور پولیتیکاسینی عیناً و بوتون گنل خطلری ایله داوام ائتمکده قرارلی گؤرونور. گؤرمزدن گلینن فارس اولمایان میلّیتلرین دیللری و کولتورلری، توپلومسال- سیاسال و کولتورل ائشیتسیزلیک سیاستی گله‌‌نکسل اولاراق بو اوست دوزئی سندده ده ان اؤنملی مسئله‌­لردندیر.

بوتون بونلاردان سونرا یونسکو قورومونون حاضیرلادیغی 2030 آدلی اگیتیم پروقرامی‌‌نین ایران اسلام جمهوریتی طرفیندن لغو ائدیلمه‌­سی داها دا آنلاشیلیر. آنجاق 2030 اگیتیم پروقرامی‌‌نین ایچریگینی اوخویوب آنلامادان ساغلیقلی بیر سونوج الده ائتمک ممکن دئییل. تام دا بو نه‌‌دنله 60 صحیفه­‌دن اولوشان 2030 پروقرامیندا یئر آلان ماده­لری و اساس آماجلارینی اؤزت اولسا بئله باشلیقلار حالیندا گؤزدن گئچیرمک داها یارارلی اولاجاقدیر.

 

2030 سندی‌‌نین آماجلاری

2015 ایلینده بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی‌­نین دایمی مرکزی اولان نیویورک شهرینده دوزنلنن گنل اوتورومدا، 2030 آدلی پروقرام، قاتیلیمجی بوتون اؤلکه‌­لرین اویلارینا سونولاراق اونایلاندی و بیر چوخ اؤلکه طرفیندن امضالاناراق، عینی زاماندا اجراسی اوچون تعهد وئریلدی. سؤزقونوسو بو سندی امضالایان اؤلکه­‌لر ایچینده ایران اسلام جمهوریتی ده یئر آلماقدایدی. آنجاق بیر ایل سوره ایچینده ایران اسلام جمهوریتی دینی لیدری و اؤلکه باشچیسی اولان آیت الله خامنه­‌ای­‌نین چئشیدلی پلاتفورملاردا یازیلی و سؤزلو الشدیریلریندن سونرا، 2016-جی ایلده ایران جمهور باشقانی طرفیندن قورولان باخانلار قورولو قراری ایله بو سندین اجراسی دوردورولاراق لغو ائدیلمه­‌سی دویورولدو. البته بو خبر اوست سطیرلرده ده اشاره ائدیلدیگی کیمی بیر سیرا ایچ و دیش مئدیا اورقانلاریندا موافق یا مخالف اولمالارینا باخمایاراق، قیسا خبر و یا آنالیزلر شکلینده اؤز عکسینی تاپدی، آنجاق درینله‌‌مه­‌سینه آنالیز ائدیلمه‌‌د‌ن بو لغوین ایدئولوژیک نه‌‌دنلری آراشدیریلمادی. بورادا اساس بیر سورو اورتایا چیخماقدادیر:

 2030 آدلی سند هانسی گرکچه‌‌لره دایاناراق ایراندا لغو ائدیلدی؟

ویا داها دوغروسو بو سندده، ایران سوروملولارینی و اؤزللیکله دینی لیدری راحاتسیز ائدن نه واردی؟

 بو سورولارا جواب وئرمک اوچون، قوشقوسوز بو سندی آراشدیریب اینجه‌­­له‌‌مک گرکیر.

17 اساس آماج و 169 اؤزل آماجدان اولوشان بو سند، اولوسلارآراسی توپلومون 15 ایللیک یول خریطه­‌سینی قالیجی گلیشیم اوچون اورتایا قویماقدادیر(2030 سند: ص 8).

بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی‌­نین او زامانکی گنل سکرتری اولان سایین بان‌ کیمون، قیسا و اؤزت اولاراق یئر کوره­‌سی اوستونده یوخسوللوق و ائشیتسیزلیگین یوخ ائدیلمه‌­سی یؤنونده بو سندین اوینایا بیله‌­جگی اؤنملی رولونا اشاره ائتمیشدیر. “بو ایش بیرلیگی(پروقرام) اؤلکه‌‌لرین لیدرلری طرفیندن بوتون دونیادا یاشایان انسانلارا وئریلمیش بیر وعده و سؤزدور. بو سند انسانلار اوچون یوخسوللوغو هر یؤنو ایله اورتادان قالدیرمالاری و اورتاق ائویمیز اولان یئر کوره­‌سی اوچون بیر پروقرامدیر.”(2030 سندی: 8).

گنل بیر باخیشلا بو پروقرامی دگرلندیرمه­‌میز حالیندا آچیق بیر گرچک اورتایا چیخماقدادیر. 2030 سندی کسینلیکله هئچ بیر ایدئولوژییه دایانمایان بیر پروقرامدیر. هر بیر باریشجیل دوشونجه­‌نی قوجاقلایان و سایغی دویان بیر مانیفستدیر. عینی زاماندا اولوسلارآراسی بیر سند اولماسینا باخمایاراق دؤنه دؤنه اؤلکه‌­لرین میلی رئالیته و گرچکلرینی گؤز اؤنونده توتان و هئچ بیر سیاسی و یا ایدئولوژیک دوشونجه‌‌نی ساوونمایان اولدوقجا قاپساییجی بیر یول خریطه­سیدیر.

ایکی اؤنملی قونونو اوستونه باسا باسا تکرارلایان بو سند، یوخسوللوق و ائشیتسیزلیک پروبلملری‌‌نین دونیا دوزئیینده چئشیدلی فورمالاریندا یوخ ائدیلمه چاباسی و ایستگی­دیر، آنجاق سندین ایچریگینی اینجه‌له‌‌دیگیمیزده بو قونولارین و البته کوره‌‌سل باشقا پروبلملرین چؤزومو یؤنونده آیرینتیلی بیلگیلر و اؤنریلری گؤره‌بیلریک.

2030 پروقرامی‌‌نین بوتون بؤلوملری و ماده­‌لرینی اینجه‌له‌دیگیمیزده دؤنه دؤنه اوست کالیته و ائشیت اگیتیمین اؤنمی‌‌نین آلتی چیزیلمیشدیر. بیرلشمیش میلتلر بونیه­‌سینده فعالیت گؤسترن و اؤنملی اولوسلارآراسی قورولوشلاردان اولان یونسکو قورومو گنل سکرتری خانیم ایرینا بوکووا، 2030 سندی و اونون اؤنمی حاقدا بو سؤزلری سؤیله­میش:”سورکلی دگیشن و قیسیتلی قایناقلارا صاحیب اولان دونیادا قالیجی گلیشمه فاکتورلاریندان اولان یوخسوللوغو یوخ ائتمک و قالیجی باریشین ساغلانماسینا اوداقلانمالی‌‌ییق. اینانجیما گؤره اگییتیمده، بیلیمده، کولتورده و ایلتیشیم ساحه‌­لرینده ایش­‌بیرلیگی، دگیشیم سوره‌­سینده بؤیوک بیر گوجدور. بو پروقرامدا بیرلشمیش میلتلر اویه‌­سی اؤلکه­‌لرین آراسیندا دیالوقون وئریملی و راحات ساغلانماسی اوچون 6 اساس تمل نظره آلینمش. سایغی(کرامت)، انسانلیق، یئر کوره‌‌سی، موتلولوق، عدالت، ایش‌­بیرلیگی.”( 2030 سندی: ص8)

هئچ بیر ایدئولوژییه دایانمایان بو سند، اساس آماجلاری اعتباریله آشاغیداکی تمللره دایانماقدادیر:

1- دونیادا یوخسوللوقلا مجادله

2- دونیادا وار اولان ائشیتسزلیکله مجادله

3- کوره­‌‌سل چئوره سورونلاری ایله مجادله

دؤنه دؤنه انسان حاقلاری و جنسیت ائشیتلیگی و دیل، کولتور و عیرق ائشیتلیلیگی ایلکه‌‌لرینه اشاره ائدن سند دونیادا وار اولان ائشیتسیزلیک پروبلملری ایله مجادله ائدیلمه گرکسینیمینی خاطیرلاداراق بوتون لیدرلری ایش‌­بیرلیگینه چاغیریر. “چئشیدلی عیرقلار، قوملار و کولتورلرین سایغی گؤردویو بیر دونیا دوشونمکده‌­ییک.”(2030 سندی: ص 14)

“بو آماجلار هر کس اوچون انسان حاقلاری، هر کس اوچون جنسیت ائشیتلیلیگی‌‌نین ساغلانماسی و قادینلارین و قیزلارین گوجلندیریلمه‌­سی …”(2030 سندی: ص 10)

18-جی صحیفه‌‌ده 19-جو باشلیق آلتیندا یئر آلان ایلکه­­‌لر، انسان حاقلاری اعلامیه‌­سی و ایلگیلی اولوسلارآراسی بلگه‌­لرین اؤنمینی بیر داها خاطیرلاداراق، بوتون اؤلکه‌­لرین انسان حاقلاری و تمل اؤزگورلوکلرین اؤنمی و گلیشمه‌­سی اوچون سوروملولوقلاری‌‌نین آلتی چیزیله‌‌رک، هر جورعیرق، رنگ، جنسیت و مذهب و عینی زاماندا سیاسی گؤروش و سایره تمل و ذاتی فرقلیلیکلردن دوغان ائشیتسزلیک و تبعیضلره قارشی قویمانین اهمیتی و اؤنمینی و اؤلکه‌­لرین سوروملولوقلاری سؤیلنمکده‌‌دیر.

آنجاق 17 اساس ماده ایچینده بیر نئچه ماده و آلت باشلیقلاری بیر باشا ایران اسلام جمهوریتی پولیتیکالاری ایله چلیشمکده­‌دیر.

اساس 3-جو آماج باشلیغی‌‌نین 7-جی بؤلومونده اولوسلارآراسی ساغلیق و خیدمتلری چرچیوه­‌سینده جنسیت قونولاری اله آلیناراق عایله ساغلیغی و ایلگیلی دوزنله‌­مه‌‌لرین آلتی چیزیلمیشدیر. بیلیندیگی اوزره سون ایللرده ایران اسلام جمهوریتینده دؤلت دوزئیینده بوتون عایله نفوس دوزنله‌‌مه‌­لری آسقییا آلیناراق چوخ اوشاقلیلیق تشویق ائدیلمکده­دیر.(2030 سندی: بؤلوم 3، ص 35)

اساس 4-جو آماج باشلیغی‌‌نین 7-جی بؤلومونده دوغرو اگیتیم سیستمی‌‌نین آلتی چیزیله‌‌رک قالیجی گلیشمه‌‌نین ساغلانماسی اوچون انسان حاقلاری، جنسیت ائشیتلیگی، باریش کولتورونون یایغینلاشدیریلماسی، کولتورل چئشیدلیلیگین اؤنمی و دونیا وطنداشلیغی دویغوسونون یایغینلاشدیریلماسی وورغولانمیشدیر(2030 سندی: بؤلوم 4، ص 36).

اساس 5-جی آماج باشلیق ایسه قادینلار و قیزلارین توپلومدا یئری و جنسیت ائشیتلیگی قونولارینی اله آلاراق 5 آلت باشلیقدا آیرینتیلی بیر شکیلده آنلاتیلمیشدیر. بیرینجی بؤلومونده قادینلار و قیزلارین معروض قالدیغی بوتون ائشیتسیزلیک و آیریمجیلیقلارین سونلاندیریلماسی ایستنمیشدیر. ایکینجی بؤلومونده بو قونودا شیدّت و خشونتین بوتون ساحه­‌لرده یوخ ائدیلمه‌­سی و 3-جو بؤلومده قیز اوشاقلاری‌‌نین کیچیک یاشدا ائولندیریلمه­‌سی قونوسوندا گرکلی و جیدی اؤنلملرین آلینماسی اؤن گؤرولموشدور. آنجاق ان اؤنملی بؤلوم ایسه قوشقوسوز 5-جی بؤلومدور. بو بؤلومده قادینلارین دا ارککلر کیمی ائشیت فرصتلردن یارارلانابیلمه­‌سی و سیاسی اقتصادی مؤوقعلرده یئر آلابیلمه‌­لری تضمین اولموشدور(2030 سندی: بؤلوم 5، ص 37).

آلتی و یئدینجی بؤلوملر سیرایلا سو و تمیز انرژی قونولارینی اله آلمیشدیر. ایران اسلام جمهوریتی‌­نین یانلیش سو پولیتیکالاری و گوندن گونه چؤللشن و سو قایناقلاری‌‌نین قوروماسی سونوجو اکینچیلیگین نئجه چتین دورومدا اولماسی و عینی زاماندا انسان یاشام یئرلری‌‌نین جیدی بیر بوشالتیلما تهلوکه­‌سی ایله قارشی قارشییا قالماسی رئالیته­لرینی نظره آلاراق 6-جی ماده‌‌نین نه درجه‌‌‌ده ایران اؤلکه‌­سی اوچون اؤنم داشیدیغی گؤزدن قاچیریلمامالیدیر. 7-جی ماده‌‌یه گلیندیگینده فسیل یاناجاق دئیه تانیملادیغیمیز پترول(نفت) کؤکنلی یاناجاق و انرژیلره آلترناتیو اولوشدورولماسی و اهمیتی‌‌نین آلتی چیزیلمیشدیر.

10-جو اساس آماج اؤلکه‌­لر ایچی و اؤلکه­لر آراسی ائشیتسیزلیک و تبعیضین آزالتیلماسینی آماجلار. 2-نجی بؤلومونده بوتون انسانلارین و بوتون کسیملرین یاش، جنسیت، معلولیت، عیرق، قومیت، اویروق، مذهب و اقتصادی دورومونا باخمایاراق توپلومسال، اقتصادی و سیاسی ساحه‌­لرده چالیشیب فعالیت گؤستره‌­بیلمه‌‌سی آماجلانمیشدیر. همن آردیندان 3-جو بؤلومده ایسه تبعیض و ائشیتسیزلیگه یول آچان پولیتیکالار و یاسالارین دگیشمه‌­سی اوچون گرکن آددیملارین آتیلماسی آنلاتیلمیشدیر.

17 اساس آماج ایچینده قوشقوسوز ان اؤنملیسی و دقته دگر ماده 16-جی ماده­‌دیر. بو ماده باریشچیل توپلوملارین اولوشماسی و یایغینلاشماسی یؤنونده 10 بؤلومدن اولوشماقدادیر. بوتون شیدّت و خشونت شکیللری‌‌نین و بوندان دوغان اؤلوملرین آزالتیلماسی، استثمار و قاچاق و اوشاغا قارشی شیدتله جیدی مجادله ائدیلمک، ایلک ایکی ماده‌‌نین ایچریگینی اولوشدورماقدادیر. 3-جو ماده ده ایسه اولوسلارآراسی یاسالارین گئچرلیلیگی و عدالتین ساغلانماسی آماجلانمیش. 4-جو ماده ایسه پارا و سیلاح قاچاقچیلیغی و یاسال اولمایان پارا ترانسفرلری ایله مجادله قونولارینی اله آلمیشدیر. رشوت و فسادا قارشی قویماق 5-جی بؤلومو اولوشدورور. 10-جو بؤلومده اولوسلارآراسی حقوقا دایاناراق عموم انسانلارین ایسته‌­دیکلری بیلگیلره اولاشابیلمه حاقی و تمل حاق و اؤزگورلوکلرین قورونماسی تضمین ائدیلمیشدیر. عینی زاماندا جنایت و تروریزمله مجادله اوچون ایش‌­بیرلیگی اؤن گؤرولموشدور.

 

سونوج:

بو یازیدا ایراندا یاشایان توپلومون چئشیدلی کسیملرینی بیر باشا هر شکلی ایله ایلگیلندیرن ایکی اؤنملی اوست دوزئی سندی آراشدیرماغا چالیشدیق. ایکی سندده یئر آلان ماده‌­لری طرفسیز بیر شکیلده آراشدیردیغیمیز زامان ان اؤنملی و ایلکین سونوج ایکی سندین آراسیندا اولان تمل ایدئولوژیک فرقدیر. ایران اسلام جمهوریتینده اوست سند(سند بالادستی) ساییلان و بوتون اؤلکه پروقراملاری بو اساسدا دوزنلنن 1404 آدلی پروقرام بیر باشا شیعی-اسلامی ایدئولوژیسینه و پانفارسیزم و پان ایرانیزم خیال و اوهاملارینا دایاندیریلان بیر بلگه ایکن، اولوسلارآراسی بیر بلگه اولان 2030 پروقرامی هئچ بیر ایدئولوژییه دایانمایان و ساوونمایان بیر مانیفستدیر. اؤلکه‌­لرین میلی حساسیتلرینی ده گؤز اؤنونده توتان 2030 سندی طرفسیزلیک ایلکه­سینه باخمایاراق ایران اسلام جمهوریتی طرفیندن لغو ائدیلمه‌­سی اولدوقجا دوشوندوروجو و اؤنلم آلینماسی گرکن بیر پروبلمدیر. یؤنتیملری‌‌نین یانلیش و دیکتا پولیتیکالاری سونوجو گوندن گونه یالنیزلاشان توپلوم هر ساحه‌ده اؤزللیکله اگیتیم و تمل اؤزگورلوکلر باخیمیندان گئریله‌‌مکده‌‌دیر.

 

قایناق:

– ایران اسلام جمهوریتی 1404 یول خریطه‌­سی

– بیرلشمیش میلتلر تشکیلاتی 2030 سندی

 

یازار: ماناس چاملی- تبریز آراشدیرمالاری انستیتوسو اوزمانی