خانه / تفسیر / مروری بر دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران از منظر خواستهای ملی ترکی

مروری بر دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران از منظر خواستهای ملی ترکی

TS-Secim İRدوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران در حالی به پایان رسیده است که هنوز چگونگی سیر برگزاری این انتخابات، نتیجه حاصله و تاثیرات محتمل انتخاب دوباره دکتر حسن روحانی بر فضای سیاسی ایران محل مناقشه تحلیلگران مختلف می باشد.

در انتخاباتی که در روز جمعه 29 اردیبهشت 1397 هجری شمسی برگزار گردید بنا به اعلام وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران حسن روحانی با کسب ۵۷٪ آرا مجدداً به عنوان رئیس جمهور ایران انتخاب شد. در این انتخابات دکتر حسن روحانی که سابقه عضویت تنها در دو حزب سیاسی “حزب اعتدال و توسعه” و “جامعه روحانیت مبارز” را داشت توانست حمایت گروههای مختلف اصلاح طلب را جلب نموده و گروههایی همچون “مجمع روحانیون مبارز”، “حزب مردم سالاری”، “حزب اتحاد ملت ایران اسلامی”، “حزب اراده ملت ایران”، “نهضت آزادی”، “شورای هماهنگی جبهه اصلاحات”، “حزب اسلامی کار”، “خانه کارگر”، “انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه” و “جبهه اصولگرایان معتدل” از وی اعلان حمایت نمایند. در کنار این گروهها که به صورت قانونی در داخل ایران فعالیت می کنند رهبران جنبش سبز میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و مهدی کروبی که هم اکنون در حصر خانگی در تهران می باشند حمایت خود را از روحانی بیان داشتند. بسیاری از روزنامه نگاران و فعالین سیاسی جنبش سبز که خارج از ایران زندگی می کنند و به علت فشارهای سیاسی موجود در ایران به عنوان پناهنده سیاسی به دیگر کشورها مهاجرت کرده اند نیز در رسانه های گوناگون و شبکه های اجتماعی به حمایت از دکتر روحانی پرداختند.

مهمترین رقیب دکتر روحانی در این انتخابات آیت الله ابراهیم رئیسی از چهره های تندرو جریان موسوم به اصولگرایان بود که پیش از نامزد شدن وی در این انتخابات برخی از رسانه های فارسی زبان از وی به عنوان جانشین احتمالی آیت الله خامنه ای یاد می کردند. ابراهیم رئیسی که در کارنامه سیاسی خود منصبهای گوناگون در سیستم قضائی ایران را داراست متهم به مشارکت مستقیم در کشتار زندانیان سیاسی در سال 1367 در زندانهای جمهوری اسلامی ایران می باشد. در جلد اول کتاب خاطرات منتظری صفحه 626 آیت‌الله منتظری از رئیسی (معاون وقت دادستان تهران) همراه با مرتضی اشراقی (قاضی زندان اوین)، حسینعلی نیری (دادستان تهران)، و مصطفی پورمحمدی (نماینده وزارت اطلاعات) به عنوان دست‌اندرکاران «اعدام زندانیان سیاسی (تابستان ۱۳۶۷) نام می‌برد که طی آن چند هزار تن زندانی که مشغول گذراندن احکام زندان خود بودند، کشته شدند. گروههای سیاسی که در این انتخابات از رئیسی حمایت کردند گروههای نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران و احزاب و تشکلهای سیاسی همچون “جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی”، “جامعه مدرسین حوزه علمیه قم”، “جامعه روحانیت مبارز”، “جبهه پایداری انقلاب اسلامی”، “حزب عدالت طلبان ایران اسلامی”، “جامعه اسلامی دانشجویان” و “کانون دانشگاهیان ایران اسلامی” بود.

در مقابل این دو جریان عمده فعال در انتخابات اخیر برخی از فعالین قومی-ملی، سیاسی، اجتماعی و حقوق بشر به دلیل ماهیت غیردموکراتیک انتخابات در ایران و وجود فیلتر شورای نگهبان در تائید صلاحیتهای سلیقه ای، عدم وجود آزادی بیان، عدم آزادی نهادهای مدنی و جو سرکوب مخالفین در ایران این انتخابات را فرمایشی قلمداد کرده و عدم مشارکت در انتخابات را راهی برای نافرمانی مدنی بیان داشتند. رد صلاحیت دکتر محمود احمدی نژاد رئیس جمهور سابق جمهوری اسلامی ایران و اظهارات وی در خلال کمپینهای انتخاباتی نیز شبهه تحریم انتخابات از سوی وی را نیز مطرح نمود.

در انتخاباتی که در این چارچوب کلی و رقابت میان اصلاح طلبان، اصولگرایان و فعالین حقوق بشر و دموکراسی خواه هوادار تحریم برگزار گردید بنا به اعلام رسمی وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران نتیجه زیر حاصل شد:

Adaylar

بنا به آماری که در برخی از رسانه های داخل ایران منتشر شده است نتایج انتخابات ریاست جمهوری به تفکیک استانها با استناد به ارقام اعلام شده توسط استانداری ها به شرح ذیل بوده است:

Tafkike Ostani

 

نگاهی کلی به کمپینهای انتخاباتی حسن روحانی و ابراهیم رئیسی نشانگر آن است که هواداران حسن روحانی با تاکید بر مفاهیم مرتبط با آزادی اجتماعی و تعامل ایران با غرب در مقابل کمپینهای رئیسی با محوریت عدالت اجتماعی و توجه به دهکهای پایین جامعه ایران قرار گرفته بودند. آنچه که در این میان وجه مشترک میان این دو جریان سیاسی گردید و به اعتقاد کارشناسان مهمترین باخت جمهوری اسلامی ایران در خلال کمپینها بود اتهامات هر دو طرف به یکدیگر در خصوص فسادهای گسترده مالی در جهت منافع شخصی و گروهی بوده است. نمایندگان هر دو جریان از مناظره های تلویزیونی تا سخنرانی در محافل کوچک به افشاگری علیه یکدیگر در خصوص رانتهای اقتصادی، فساد مالی و استفاده از امکانات دولتی در راستای رفاه نزدیکان خویش پرداختند. گستره این افشاگریها به حدی بود که رهبر جمهوری اسلامی ایران آیت الله علی خامنه ای به انتقاد از این امر که به اعتبار نظام لطمه زد پرداخت.

 اما آنچه وجهه بارز این کمپینها در مقایسه با انتخابات پیشین ریاست جمهوری بود عدم تاکید نامزدها بر حقوق اقوام و ملل غیرفارس و هشدار آیت الله خامنه ای در این خصوص بود. نخستین هشدار آیت الله خامنه ای در خصوص بایستگی عدم صحبت نامزدها در خصوص خواستهای قومی-ملی اقوام و ملل غیرفارس هشت ماه پیش از آغاز رقابت نامزدها صورت گرفته بود. در خبری که 25 مهر 1395 در روزنامه اطلاعات درج گردیده بود رهبر جمهوری اسلامی ایران آیت الله خامنه ای سیاستهای کلی انتخابات را خطاب به تمامی مراجع دولتی و حکومتی ابلاغ نموده بود که ماده 5 این ابلاغیه هرگونه تاکید نامزدها بر مسئله ی اقوام را ممنوع کرده و بدین شکل نگاشته شده بود:

“ماده 5 : ممنوعیت هرگونه تخریب، تهدید، تطمیع، فریب و وعده های خارج از اختیارات قانونی و هرگونه اقدام مغایر امنیت ملی نظیر تفرقه قومی و مذهبی در تبلیغات انتخاباتی.”

آیت الله خامنه ای یک هفته مانده به انتخابات نیز در سخنرانی تندی که در دانشگاه امام حسین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایراد کرد با لحنی تهدیدآمیز چنین بیان کرد:

“امنیت ملی و آرامش کشور بسیار مهم است و کاندیداهای محترم مراقب باشند به‌خاطر خطای در تشخیص، گسل های اعتقادی، جغرافیایی، زبانی و قومی را تحریک نکنند و در مسیر طراحی ناتمام دشمن قرار نگیرند، زیرا اگر کسی بخواهد برخلاف امنیت کشور اقدام کند، قطعاً با سیلی سختی مواجه خواهد شد.”

علیرغم این هشدارهای آشکار آیت الله خامنه ای حقیقت اجتماعی موجود در سطح جامعه ایران و در مناطق ترک نشین بیانگر آن بود که ستادهای محلی جهت جلب توجه و کسب آرای شهروندان ترک گفتمانی متفاوت از جو حاکم در تهران را پی گرفتند به گونه ای که بسیاری از محصولات فرهنگی که پیش از این توسط گروهها و اشخاصی که از خود با عنوان فعالین ترک آذربایجان یاد می کنند از سوی این ستادهای تبلیغاتی مورد استفاده قرار گرفت. بسیاری از ستادها اقدام به پخش آهنگهای ترکی حماسی با تاکید بر هویت ترکی، تبلیغ توسط پوششهای سنتی، نصب بنرهای ترکی، پخش تراکتهای ترکی و استفاده از ادبیات سیاسی فعالین ترک نمودند. در بسیاری از شهرهای آذربایجان جنوبی و در پنجمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهروروستا در کنار لیستهای انتخاباتی اصلاح طلبان و اصولگرایان لیستهای گوناگونی با نام هویتخواهان و هویتگرایان به عنوان جریان سوم موجود در بطن جامعه آذربایجان جنوبی ارائه گردید. نقطه اوج این نحوه تبلیغات در زمان حضور حسن روحانی در مناطق ترک نشین و برای سخنرانی بود که شرکت کنندگان در سخنرانی روحانی با حمل نوشتارهای گوناگون خواهان رسمی شدن زبان ترکی در ایران شدند و شعارهای گوناگون با محوریت خواستهای ملی ترکی شعار غالب سالنهای سخنرانی بود که اخبار برخی از این موارد در شبکه های اجتماعی و رسانه های گوناگون آذربایجان جنوبی انعکاس پیدا کرد.

به عنوان نمونه در سفر تبلیغاتی دکتر حسن روحانی در تاریخ 26 اردیبهشت به شهر زنجان برخی از شرکت کنندگان با نوشتارهای طویل و خوانا خواستار رسمی شدن زبان ترکی و توقف اجحاف به آذربایجان جنوبی شده بودند.

zengan1

Zengan 2

نوشتارهای مشابه زنجان در محل سخنرانی حسن روحانی در شهر اردبیل نیز مشاهده گردید. برخی از اعضای حاضر در سالن سخنرانی روحانی در کنار شعارهای چون “تورک دیلینده مدرسه / اولمالیدیر هرکسه” و “آذربایجان وار اولسون / ایسته مه ین کور اولسون” که توسط گروهی غالب در سالن سرداده می شد اقدام به باز کردن نوشتار “ما خواستار رسمیت زبان ترکی در کشور هستیم” نمودند.

Erdebil

اما جو حاکم در سالن غدیر اورمیه در هنگام سخنرانی دکتر روحانی متفاوت از سالنهای دیگر بود و گروهی از جوانان حاضر علاوه بر سردادن شعارهای ملی به اعتراض به نحوه عملکرد چهار ساله دولت دکتر روحانی، عدم تلاش کافی برای احیای دریاچه اورمیه و عدم تحقق وعده تدریس زبان ترکی پرداختند. نوشتارهایی که این جوانان در دست داشتند روحانی را متهم به دادن وعده های دروغ به آذربایجانیان نموده بود.

Urmiye

نحوه تبلور خواستهای ملی ترکان آذربایجان محدود به سخنرانیهای دکتر روحانی در شهرهای مختلف نمانده و گروههای مدنی گوناگون در حین رقابتهای انتخاباتی به برگزاری مراسم با محتوای ترکی پرداختند. برخی از فعالین نیز از جو موجود جهت رساندن صدای زندانیان سیاسی آذربایجان استفاده کردند. بنا به برخی از تصاویر منتشره در شبکه های اجتماعی جمعی از فعالین ملی آذربایجان در حین رقابتهای انتخاباتی تراکتهایی در میان مردم توزیع نموده بودند که حاوی تصاویر و اسامی زندانیان سیاسی آذربایجان جنوبی بود و در برخی از شهرها نیز جوانان به دیوارنویسی در خصوص مطالبات ملی ترکان آذربایجان پرداخته بودند.

Secim

Duvar-1

در حین برگزاری انتخابات نیز برخی از کاربران اجتماعی ترک در ایران تصاویری از برگه های رای خود در شبکه های اجتماعی منتشر نموند که روی آنهای مضامین ملی چون “یاشاسین آذربایجان”، “ترک دیلیم آذربایجان ائلیم” و لزوم تدریس زبان ترکی  نوشته بودند.

Oy Pusu

پس از اعلان پیروزی دکتر حسن روحانی در انتخابات شهرهای مختلف ایران شاهد شادی هواداران ایشان گردید. نکته ی قابل توجه در شادی این هواداران که در اقصی نقاط ایران برگزار شد برجستگی خوی فرهنگ ساکنین محل در شادی های جمعی بود. در مراسمهای گوناگونی که در شهرهای مختلف ترک نشین برگزار شد آهنگهای حماسی ترکی با اولویت دهی به خواستهای ملی ترکها در مکانهای عمومی نواخته شد و در شهر تبریز جمع کثیری از جوانان اقدام به سردادن شعارهای ملی نمودند که در برخی از موارد با دخالت نیروهای یگان ویژه مواجه شد.

در جمع بندی کلی می توان چنین بیان کرد که حساسیتهای اخیر آیت الله خامنه ای در خصوص ممنوعیت طرح خواستهای قومی-ملی گروههای غیرفارس در ایران سبب شد که نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری به خصوص دکتر حسن روحانی که شاکله ی اصلی شعارهای وی را آزادی های مدنی و اجتماعی تشکیل می داد از اظهار نظرهای صریح در این خصوص خودداری نمایند اما ستادهای محلی با آگاهی از خواستهای قومی-ملی جهت جلب آرای محلی به حرکت در چارچوب گفتمان خواستهای ملی ترکی در مناطق ترک نشین پرداختند و گروههای مختلف جوانان در کمپینهای مختلف بر لزوم تغییر در نگرش حاکم در جمهوری اسلامی ایران به حقوق ترکان تاکید نمودند.

…..

سلیم خورشیدی- کارشناس مرکز مطالعاتی تبریز

….

این متن را به اشتراک بگذارید

همچنین بررسی کنید

حمله‌ای موشکی یا جنگی کلاسیک؛ تصمیمی پیچیده برای کاخ سفید- ماناس چاملی

هفته گذشته برای دومین بار در یکسال اخیر خبرهایی مبنی بر استفاده نیروهای ارتش سوریه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *