İran Derin Devletinin ABD Lobisi Kimlerdir? (IV. Bölüm)

tebaren | 14:53 - 02.05.2017

1-44) Hamid Biglari ve iBridges:

Hamid Biglari, TGG Grup Şirketleri’nin müdürüdür. Bu şirket, danışmanlık ve girişimcilik eğitim hizmetleri sunmaya odaklanmıştır. Hamid Bigdeli, Cornell Üniversitesi`nde uygulamalı fizik ve matematik üzerine lisans eğitimi almıştır. Daha sonra yüksek lisans ve doktora düzeyindeki eğitimine Princeton Üniversitesi`nde astrofizik bölümünde devam etmiştir ve kısa bir süre Princeton Üniversitesi’nin plazma fiziği laboratuvarlarında araştırmacı olarak çalışmıştır. Bu merkez, nükleer fuzyon araştırmaları üzerine önde gelen merkezlerden biridir. Biglari, daha sonra McKinsey isimli bir danışmanlık firmasında çalışmaya başlamıştır. Onun McKinsey`deki görevi bankalara danışmanlık hizmeti sunmak olmuştur.

Hamid Biglari, bir kaç yıl McKinsey danışmanlık firmasında çalıştıktan sonra 2000 yılında Citibank`ta üst düzey yönetici olarak göreve başlamıştır ve o zamandan bu yana bu şirketin kritik ve önemli pozisyonlarında görevine devam etmektedir.

Biglari, halen Citibank`ın stratejik kolu olan Citigroup`un genel başkan yardımcısıdır. Hamid Biglari`nin aynı zamanda iki farklı icrai sorumluluğu vardır. Gelişen piyasalardan sorumlu olarak Biglari sürekli ve sık bir şekilde Citigroup`un bölgesel müdürleri ile irtibattadır. Diğer sorumluluğu ise Citigroup`un araştırma birimlerinde çalışan seçkin araştırmacıları yönetmektir.

Biglari, Amerika Birleşik Devletleri`ne gelen göçmenlere yapmış olduğu yardımlardan ve olağanüstü katkılarından dolayı, 2009 yılında Ellis Island Madalyası`na layık görülmüştür. Biglari, Asya Derneği Dış İlişkiler Konsey üyesi ve Mütevelli Heyet üyesidir. Hamid Biglari aynı zamanda, İranlı Amerikanlar İttifakının Halkla İlişkiler (PAAIA) Kuruluşu’nun yönetim kurulu üyesidir. PAAIA, İranlı Amerikanların siyasi ve kültürel alanlardaki çıkarlarını korumaya çalışan bir kuruluştur. (İranians Kodoom)

İran Milli web sitesinde yayınlanan bir makaleye göre, Hamid Biglari ABD finansal çevrelerinde resmi olarak herhangi bir yetkiye sahip olmamasına rağmen, her zaman bu ortamlarda İran Cumhurbaşkanı Hassan Rouhani`nin destekçisi olmuştur. Biglari, yatırımcıları ve nüfuslu şahısları konferanslarda veya özel toplantılarda bir araya getirerek, onları İran`da yatırım yapmaya ve İran`a destek olmaya teşvik etmektedir. Biglari, İran devriminden birkaç sene önce İran`ı terk etmiştir ve 30 yıl boyunca Hassan Rouhani cumhurbaşkanlığına seçilmeden önceye kadar akrabalarını ve yakınlarını ziyaret etmek için bile İran`a gelmemiştir. Ama son zamanlarda İran Merkez Bankası’nın sorunlarını çözmek için, sürekli İran yetkililerinden ve çeşitli makamlardan davet almaktadır. Bu da onun İran`daki saygınlığının artmasına sebep olmuştur. Biglari sürekli olarak İran`ın 1990 ile 2008 yılları arasındaki küreselleşme fırsatını kaçırdığını ve bunun İran`ın ekonomisini ciddi derecede olumsuz etkilediğinden bahsetmektedir. Biglari`ye göre “İran bir sonraki fırsatları kaçırmamalıdır”.

 Biglari`ye göre İran piyasası, kaliteli yiyeceklerden ve hizmetlerden mahrum olan 80 milyonluk bir piyasadır. Öte yandan gurbetçi İranlılar, İran için değerli bir sermaye niteliğindedir. İran Devleti’nin tahminine göre 7 milyona yakın İranlı yurtdışında yaşamaktadır ve 2 trilyon doları aşkın servete ve mal varlığına sahiptirler. Ama bunların büyük bir kısmı İran hükümeti ile muhalif oldukları için, İran`da yatırım yapmamaktadırlar. İran yetkilileri ise bunların çoğunu vatan haini olarak adlandırmaktadır. Hamid Biglari, yurtdışında büyük başarılara ulaşan İranlılardandır. O, Tahran`da doğup, 1977 yılında eğitim amaçlı Amerika`ya göç etmiştir. Göç etmesinden iki yıl sonra gerçekleşen Şah Hükümeti’nin devrilmesi, Bigleri`nin İran`a dönüş planlarını değiştirmiştir.

Biglari, MacKinsey şirketinde çalıştığı sırada, 2000 yılında Citigroup`un yöneticisi olan Weill ile tanıştı. Bu tanışma, kariyerinin yeni aşamasını oluşturan Citigroup macerasını başlatmış oldu. (İran Melli Haber Ajnsı)

İran hükümetine yakın olan bazı web siteler ve haber ajansları Biglari`nin, Amerika Senato Dış İlişkiler Konsey üyesi olarak, iBridge Konferansı’nın sponsorlarından olduğunu iddia etmektedirler.

2015 yılının Ekim ayının 26`sında Bloomberg haber ajansı bir makalede, bir Amerikan İranlı`nın İran hükümeti için lobicilik yaptığını ve yatırımcıları İran`da yatırım yapmaya teşvik ettiğini iddia etmiştir.  “New York`taki İran’lı adam milyar dolarların peşinde” başlıklı bu makalede, bu adamın Citigroup`un eski başkanı olan Hamid Biglari’nin olduğu iddia edilmiştir. Bu makalede Biglari hakkında “Eski Citigroup bankacısı, İran liderlerine danışmanlık desteği sağlamaktadır” gibi ifadeler kullanılmıştır. Boloomberg`de yayınlanan makaleye göre, İran’ın yıllarca dünya ekonomisinden izole kalması sonucu aldığı zararları telafi etmek için, İran yetkililerinin de kabul ettiği üzere (Bloomberg: Iran Seeks $150 Billion to Target 8 Percent Annual Growth), yıllık 150 milyar dolar yatırım yapılmasına ihtiyaç vardır. Bu nedenle, 57 yaşındaki Hamid Biglari dış yatırımcıların sermayelerini İran`a yönlendirmek için, İran hükümeti lehine lobicilik yapmaktadır. Bloomberg`in iddiasına göre, eski Citigroup bankacısı, Cornell Üniversitesi mezunu ve ticareti Robert Rubin ve Sandy Weill gözetiminde öğrenmiş olan Hamid Biglari, New York`un finans çevrelerinde resmi bir yetkiye sahip olmasa da, eldeki tüm verilere göre Hassan Rouhani`nin New York finans çevrelerindeki lobicisidir.  O, İranlı yatırımcıları ve siyasi ağırlığı olan İranlıları konferanslarda veya özel toplantılarda İran`da yatırım yapmaları için teşvik etmeye çalışmaktadır. Biglari, yatırımcılara İran için “Son yıllarda İran`a karşı uygulanmış ambargolar sonucunda, kaliteli mal ve hizmetten mahrum bırakılmış 80 milyon tüketici nüfusuna sahip olan bir ülkedir” gibi ifadeleri sık sık kullanmaktadır.

İran ile dünyanın nükleer güçleri arasındaki görüşmelerin devam ettiği dönemden anlaşma imzalanana kadar ve ondan sonra da devam eden süreç boyunca İran yetkilileri, İran`da yatırım yapmanın ayrıcalıklarından bahsetmişlerdir. Hassan Rouhani, İran pazarının Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa şirketleri için açık olduğunu defalarca vurgulamıştır. Rouhani, İran`da Amerikan yatırımcılar için herhangi bir kısıtlamanın uygulanmayacağına dair söz vermiştir. İran Petrol Bakan Yardımcısı Hossein Zamaniniya, Viyana’da düzenlenmiş bir iktisadi konferansta, İran`ın petrol ve gaz meydanlarının 185 milyar dolarlık bir yatırım potansiyeline sahip olduğundan bahsetmiştir. İran yetkilileri ve iktisat uzmanları, sürekli olarak İran`ın çeşitli sanayi sektörlerinde milyarlarca dolar dış yatırıma ihtiyaç duyulduğunu söylemektedirler. Görüldüğü gibi, İran yetkililerinin sözü ile Biglari ve İran hükümetinin diğer lobicilerinin sözleri aynıdır.

Bloomberg`in raporuna göre, İran ile batı güçleri arasında anlaşmaya varılmış olmasına rağmen, hala İran ekonomisinin büyük bir kısmı gölgeli (şüpheli) devlet kuruluşları tarafından yönetilmektedir. Bu da yatırımcılar açısından İran`ın yatırım için uygun bir ülke olmadığını düşündürmektedir. Bu durum Dünya Bankası`nın sıralamasına da yansımıştır. Bu sıralamada, İran ticaret kolaylığı açısından, 189 ülke arasında 130. sıradadır. Bu sıralamada Suudi Arabistan 49. ve Birleşik Arap Emirlikleri 22. sıradadır. Bu durumda, yapılan nükleer anlaşmanın bozulması da olasıdır.

Kambiz Foroohar`in Bloomberg`de yayınladığı makaleye göre, İran ile yapılacak olan anlaşma ABD kongresinde tartışılırken ve oylar dengede iken, Biglari İran hükümeti lehine lobicilik yapıyordu.  Hamid Biglari`nin, o dönemde Twitter, Google, ve Dropbox`ın mevcut ve eski yöneticileri de dahil olmak üzere, önde gelen İranlı Amerikalılar tarafından imzalanan destek mektubunun taslağının hazırlanmasında büyük rolü olmuştur.

İran diasporası ve teknoloji sektörü, Biglari’nin çabalarının hedefi olmuştur. Haziran 2015`te Biglari, Berlin`deki iBridge Konferansı’nın düzenlenmesini destekleyen kişilerden biriydi. Konferansın amacı, teknoloji alanındaki İranlı girişimcileri uluslararası girişimciler ve olası (muhtemel, potansiyel) yatırımcılar ile buluşturmaktı.

Biglari`nin Citigroup`ta aldığı son görev, gelişmekte olan piyasalar bölüm başkanlığıydı. Afshin Molavi, İran analiz uzmanı ve Oxford analiz merkezinin üst düzey danışmanı, Biglari`nin Citi`deki son iş deneyiminin İran açısından çok önemli olduğunu belirtmiştir. Molavi Biglari ile ilgili “Bu adam bundan önce Türkiye, Nijerya ve Hindistan gibi gelişmekte olan piyasalara, akla yatkın ve makul tavsiyelerde bulunmuştur. O, Citi`de bir ülkenin diasporasının o ülkede yatırım yapıp yapmadığını kontrol ederdi ve şimdi bunu İran için uygulamak istiyor” ifadelerini kullanmıştır. Biglari ilk kez Rouhani ile 2013 yılında New York`ta görüşmüştü. 2014 yılında ülkeden çıkışının 37 yıl sonrasında İran`a dönmüştü.

Ama İran`daki muhafazakâr medya Rouhani`yi eleştirmeye başladı. Rouhani`ye yakın olan batıda eğitim almış diğer İranlılar gibi, Hamid Biglari de Amerika ajanı olmakla suçlanıyordu. Nükleer anlaşmada büyük rolü olan Rouhani Devleti’nin Dışişleri Bakanı Mohammad Javad Zarif de aynı eleştirilere maruz kalmıştı.

Bu şekilde etiketlemeler çok risklidir. Batı ile yakın münasebet kurmayı savunan başka bir Amerikan İranlı olan Siamak Namazi, Tahran`da İran hükümeti tarafından tutuklanmıştır ve gelecek dönemlerde aynı tehlike Hamid Biglari için de geçerli olabilir.

Hamid Biglari turizm altyapısı, petrokimya ve tüketim malları sektörlerinin yatırım için müsait sektörler olduğunu İran yetkililerine bildirmiştir. Biglari`ye göre, İran Devleti uzun vadede, devlete ait malların büyük bir kısmını satmalı, merkez bankasını daha bağımsız bırakmalı ve dış yatırım ile ilgili kanunları yeniden gözden geçirmelidir. (Bloomberg: Iran’s Man in New York Is Hunting for Billions of Dollars)

iBridges, dünya çapında ileri teknoloji alanında girişimci bir topluluk oluşturmayı hedefleyen bir kuruluştur. Bu kuruluş özellikle İran`da girişimciliği ve girişimci düşünmeyi teşvik etmek ve ileri dünya teknolojisi ile İranlı girişimciler arasında bir köprü yaratmak amacı ile kurulmuştur. iBridge, bir toplumun gelişmesinin o toplumdaki girişimci potansiyelin gelişmesine bağlı olduğuna inanmaktadır ve İran toplumunu geliştirmek amacı ile faaliyetlerini yürütmektedir.

Bu kuruluşun yönetim kurulunda Hamid Biglari ve Kamran Elahian gibi isimler yer almaktadır. Bu şahıslar bu tip kuruluşlar aracılığı ile yurtdışındaki İranlıların sermayesini, İran`da yatırım yapmak amacıyla İran`a doğru yönlendirmeye ve ileri teknoloji sektöründe faaliyet eden İranlı girişimcileri yurtdışındaki girişimciler ve yatırımcılar ile buluşturmayı hedeflemişlerdir.

İran yetkililerinin de defalarca söylediği gibi, son yıllarda ambargolardan dolayı İran ekonomisi, dünya ekonomisinden izole olmuş bir ekonomiye dönüşmüştür. Hamid Biglari bunu İran adına büyük bir kayıp olarak değerlendirerek, sermaye akışını İran`a yönlendirmek için İran yetkilileri ile işbirliği yapmaya başlamıştır ve bu kapsamda iBridge kuruluşunun ve onun düzenlediği konferansların maddi ve manevi olarak destekçi olmuştur.

iBridge 2014 yılından itibaren konferanslar düzenlemeye başlamıştır. İlk konferans 6 Eylül 2014`te Berkley Üniversitesi`nde düzenlenmiştir. 700 katılımcının katıldığı bu konferansta fikir liderleri ve tecrübeli girişimciler İran ve Dilikon Vadisi`nden bir araya toplanmıştır. Toplantıda İran`ın ileri teknoloji alanında girişimcilik fırsatları ve zorlukları tartışılmıştır.

İkinci konferans ise 2015 yılında Berlin`de düzenlenmişti ve üç gün sürmüştü. 4-6 Haziran 2015`te yapılan bu konferans Avrupa, Amerika Birleşik Devletleri ve İran`dan gelen girişimcilerin katılımı ile gerçekleşmişti. Bu konferansta ileri teknolojik girişimci ekosisteminin, İran ekonomisinin gelişmesinde ve çeşitlenmesinde bırakacağı etki tartışılmıştır. Etkinliğin açılış konuşmaları panellerden (açık oturumlardan) oluşmuştur. Aynı 2014 Berkley`de gerçekleşmiş olan konferans gibi, Berlin`de de İran’dan ve Batı ülkelerinden katılan girişimciler, İran`da girişimcilik ve ileri teknoloji sektöründeki fırsatları ve riskleri değerlendirmişlerdir. iBridge`in asıl hedeflerinden biri İran`da ileri teknolojik girişimci ekosisteminin geliştirilmesi olmuştur. Toplum üyelerinin girişimci kapasitesinin geliştirilmesi, sosyal durumunun yükselmesine sebep olmaktadır ve sonuçta bu durum toplumun gelişmesini sağlamaktadır. Başka bir deyişle bir toplumun gelişmesi, bireylerin girişimci kabiliyetinin ve dolayısıyla onların toplumsal durumunun gelişmesi ile doğrudan bağlantılıdır. Girişimcilik insanların zihinsel ve yaratıcı kapasitesini açığa çıkarır ve toplum üyelerini pasif tüketicilerden toplumda aktif olarak rol alan üreticilere dönüştürmeye yardımcı olur. Özellikle ileri teknoloji sektöründe girişimcilerin gelişmesi, çeşitliliğe ve toplum üyeleri arasında eşit fırsatların oluşmasına sebep olur. Bunlar sonuçta sürdürülebilir bir ekonominin oluşmasını ve toplumun refaha doğru hareket etmesini sağlar. (iBridges)

Berlin Konferansı, Kamran Elahian ve İran rejimi lehine lobicilik yapan başka şahısların ve şirketlerin sponsorluğu ile gerçekleşmiştir. Hamid Biglari ve Kamran Elahian gibi isimler konuşmacılar arasında yer almıştır. Amaç, Amerika ve Avrupa`da yaşayan İranlıların sermayesini İran`a yönlendirmek ve onları İran`da yatırım yapmaya teşvik etmektir. Rouhani Devleti’nin de itiraf ettiği gibi, ambargolardan dolayı geri kalmış ve izole olmuş olan İran iktisadını yeniden canlandırmak için, yıllık 150 milyar dolar dış yatırıma ihtiyaç vardır. İran Devleti’nin tahminlerine göre, yurtdışında yaşayan 7 milyon İranlının trilyon dolara yakın sermayesini, İran`da yatırım yapmaya teşvik ederek, İran`ın ambargolardan dolayı geri kalmışlığı kısmende olsa telafi edilebilir. Bunun için Kamran Elahian ve Hamid Biglari gibi İran hükümetinin lobicileri, İran ile Batı’nın anlaşmasına, ambargoların kaldırılmasına ve iBridge Berlin gibi toplantılarda İranlıları İran`da yatırım yapmaya teşvik etme çalışmalarıyla İran hükümeti ile işbirliği etmektedirler. (Bloomberg: Iran Seeks $150 Billion to Target 8 Percent Annual Growth)

İran medyasında ise, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail`in bu konferansların arkasında olduğu iddia edilmiştir. İran’ın muhafazakâr gazetelerinden ve İran hükümetine bağlı olan Kayhan gazetesi, Suudi Arabistan ve İsrailli generallerin bu konferansların perde arkasında olduklarını iddia etmiştir. Bu konferansların asıl amacı, girişimciler ve yatırımcılardan oluşan toplumun elit kesiminin yardımıyla hâkimiyet ile paralel bir sosyal yapı oluşturmaktır. Bu tür konferanslar, karşı toplumun insani kaynaklarını etkileyerek o toplumlarda içten değişiklikler yaratmaktadır. Başka deyişle Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, bu tip toplantıları destekleyerek, İran`da yumuşak devrim yaratma peşindedirler. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, İran elit kesiminin zevkini değiştirerek hükümet ve milleti birbirinden uzaklaştırıp İran`da yumuşak devrim gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar. iBridge Berlin Konferansı’nın konuşmacılarından ve bu konferansta etkili rol oynayan isimlerden biri, SKOLL Vakfı’nın Sosyal Girişimcilik Ağı Başkanı Stephan Chambers`dir. Bu vakfın gözetiminde faaliyet eden Genç Küresel Liderler Forumu (YGL)  dünya çapında genç ve yetenekli liderleri ayırt etmek amacı ile dünya bankası ve Dünya Ekonomik Forumu desteği ile faaliyet etmektedir. SKOLL Vakfı’nın misyonlar bölümünde, açık ve net bir şekilde “Sosyal ağ oluşturarak ve girişimcileri birleştirerek, hedef uluslararası sorunları çözmek ve hedef toplumlarda kalıcı değişiklikler yaratmak” ifadesi kullanılmıştır. SKOLL Vakfı daha önce, 2007 yılında Çin ve Hindistan`da da benzer kuruluşlar kurmuştur. (Keyhan News Agansy)

Rajanews haber ajansının websitesinde de buna benzer iddialar yayınlanmıştır. Bu makalede Bridge İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail`in ortak projesi olarak adlandırılmıştır. Bu projenin amacı, İran elit kesimini sosyal açıdan yapılandırmak ve İran hükümetine karşı paralel bir güç oluşturmaktır. Rajanews`un iddialarına göre 2014 yılında gerçekleştirilen iBridge Berlin Konferansı, Kamran Elahian`ın çabaları ile düzenlenmiştir. Elahian, ABD dışişler bakanlığından, İranlılara bu konferansa katılabilmeleri için vize verilmesinde kolaylık sağlanmasını istemiştir. Kamran Elahian aynı zamanda NIAC`ın resmi üyesidir ve Mohammad Javad Zarif ile yakın münasebeti vardır.

Bridge`in perde arkası destekçilerinden biri de Pari Namazi`dir. Namazi ailesi Rafsanjani döneminde petrol ve gaz satış aracılığı yapmaktadır. Bridge`in diğer perde arkası destekçileri ve yönetenleri arasında Hamid Biglari ve Ahmad Kiarostami gibi isimler de yer almaktadır. Rajanews bu listede yer alan isimlerin rahatça İran`a gelip gidebilmesini, İran reformcuları (Rouhani Devleti, Zarif ve mensupları) tarafından yapılan bağışlanamaz bir hata olarak değerlendirmiştir. (Raja News)

Hmid Biglari, ABD Üniversiteleri ve STK’ları için hazırladığı CV’sinde kendisini 2013 yılına kadar Türkiye ekonomisinin en önemli danışmanlarından biri olarak belirtmiştir.

Fotoğraflar:

TC-Biglari

Hamid Biglari-3

Biglari-İran

750-kkkkd

İbirdge-1

Ibridge1

İbridge-2

Biglari

Geçmiş Bölümler:

İran Derin Devleti’nin ABD Lobisi Kimlerdir? (I.Bölüm)

İran Derin Devletinin ABD Lobisi Kimlerdir? (II. Bölüm)

İran Derin Devletinin ABD Lobisi Kimlerdir? (III. Bölüm)

….

Yazar: Emir Şahin- Tebriz Araştırmaları Merkezi Uzmanı

….

 

Anahtar kelimeler: