İran Derin Devleti’nin ABD Lobisi Kimlerdir? (I.Bölüm)

tebaren | 16:32 - 20.03.2017

T-S-1Giriş

Trump’ın iktidara gelmesiyle ABD dış politikasındaki değişimler, dünya gündemine oturmuştur. Obama döneminde Ortadoğu’da söz sahibi haline gelen İran’ın, Suriye ve Irak’taki etkinliğinin artmasında Rusya desteği ile birlikte Obama yönetiminin İran’a yeşil ışık yakması konuşulmaktadır.

Trump iktidarının ilk günlerinden itibaren İran’a karşı sert tavırları özellikle de vize engelleme girişimi tartışma konusu olurken, ABD’deki İranlılar tarafından yönetilen bazı merkezler Trump ekibinin odak merkezi haline gelmiştir. Trump’a yakın çevrelerin iddiasına göre bu merkezler, İran derin devleti tarafından finanse edilerek ABD dış politikasını İran çıkarları doğrultusunda yönlendirmiştir. Buna karşın İran Devrim Muhafızları İstihbarat Örgütü yaptığı açıklamalarda mevcut yapıları yalnız İran’daki Reformist akımı destekleyerek İran’da CİA merkezli renkli devrim peşinde olmakla suçlamıştır.

Mevcut sıra yazılarımızda, isimleri ve faaliyetleri İran derin devletinin ABD lobisi olarak anılan ve Ortadoğu’daki krizleri İran lehine çeviren kuruluş ve şahıslar incelenmiştir. Bazı ABD merkezli İran muhalifi gruplarının iddialarına göre İran’ın ABD jeopolitiği politikalarında Devrim Muhafızları, Kızılderilileri ve sol grupları desteklemekle birlikte, bu kuruluş ve şahısları ılımlı İslam anlayışı adı altında, İran’da demokrasi ve insan hakları talebinde bulunan gruplara ve aktivistlere baskı aracı olarak kullanmayı iddia etmiştir.

Araştırmalarımız sonucunda bu kuruluş ve şahısların, 15 Temmuz darbe girişimi öncesi Türkiye’de etkin Zerdüştlük inancı eksenli etkin rolleri ve FETÖ Örgütü ile yakın iş birlikleri dikkat çekmiştir.

…..

NIAC Sivil Toplum Kuruluşu

ABD’deki İranlıların konseyi (NIAC) Washington, D.C. merkezli tarafsız ve kâr amacı gütmeyen bir sivil toplum kuruluşu olarak kaydedilmiştir.

Bu sivil toplum kuruluşu (STK), “Amerikan-İranlıların” başka bir deyişle ABD’de yaşayan İranlıların sesini güçlendirebilme ve İran ve Amerika halkları arasında daha iyi bir anlayış sağlayabilme misyonu ile faaliyetlerini sürdürmektedir. NIAC (NAYAK), uzman araştırma ve analiz, sivil ve politika eğitimi ve toplum kurma aracılığı ile misyonunu gerçekleştirmektedir. Ayrıca, Amerikan-İranlıların siyasi haklarını savunmak da bu organizasyonun faaliyet kapsamı içerisinde yer almaktadır. “Dünya Düzeninin İyileştirilmesi” üzerine 2010 Grawemeyer Ödülü’nü kazanmış olan Trita Parsi, bu kuruluşun başkanlığını yapmaktadır. NIAC başkanının kazandığı Grawemeyer ödülü, Louisville (Luivil) Üniversitesi tarafından her yıl beş kişiye verilen ödüller dizisidir. Bu ödüller, dünya düzeninin iyileştirilmesine yönelik geliştirilen fikirler, müzik kompozisyonu, din, psikoloji ve eğitim alanlarında her yıl beş kişiye verilmektedir.  Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov (Dünya düzeni üzerine), Alman Teolog Jürgen Moltmann (Din üzerine) ve Aaron Beck (Psikoloji üzerine) bu ödülü kazanmış olan en önemli isimlerdendir.

Trita Parsi, “Tek Atımlık Zar” adlı kitabında, Obama’nın İran diplomasisini incelemiştir. Amerika ve İran’ın diplomatik ilişkilerini inceleyen bu kitap, Mehmet Doğan tarafından Türkçe’ye çevrilerek İKÜ Yayınevi tarafından yayınlamıştır.

….

Kuruluş

NIAC kuruluşu, İran-Amerikan sivil katılımını teşvik etmek amacı ile 2002 yılında Trita Parsi, Babak Talebi ve Farzin Illich tarafından kurulmuştur. NIAC’ın kuruluş toplantısında Trita Parsi kuruluşun ana hedeflerini açıkladığı bir konuşmasında “Zengin, dinamik, eğitimli ve profesyonel açıdan başarılı bir topluluğuz. Ancak Amerikan sivil toplumunda daha etkili rol alabilmek için muazzam insani potansiyelimizi kontrol altına almalıyız” demiştir. NIAC kurucularına göre, İranlılar Amerika Birleşik Devletleri’nde yüksek eğitimli azınlık gruplarından biri olarak teknolojik, bilimsel, akademik ve ekonomik alanlarda çok büyük başarılar sergilemelerine rağmen, sivil toplumda pek başarılı olamamışlardır. 11 Eylül saldırısından sonra, ABD’nin milli güvenlik, göç ve Amerika toplumunun karakteri gibi derin meseleler ile karşı karşıya kaldığı dönemde, Amerika’da yaşayan İranlıların sessiz kalması bu başarısızlığın en belirgin örneği olarak göze çarpmaktadır.

….

Vizyon ve Faaliyetler

NIAC’ın resmî web sitesine göre bu kuruluşun vizyonu toplum, demokrasi ve evrensel haklar olmak üzere üç temel öğeden oluşmaktadır. Bu öğeler, İranlı-Amerikan toplumunu aktif olmaya teşvik etme, bu toplumu Amerika demokrasi geleneğine katkıda bulunması için cesaretlendirme, İran’da insan haklarının ve Amerika`da sivil hakların sağlandığından emin olma gibi faaliyetleri kapsamaktadır.

….

NIAC`ın Savaş, İnsan Hakları ve Ambargo ile İlgili Siyasetleri

NIAC`ın resmi görevlileri tarafından iddia edilen bilgilere göre, 2009 yılında İran’daki tartışmalı seçim sonrası yeşil harekâtçıların barışçıl gösterilerine hükümet tarafından şiddet ile karşılık verildiği sırada NIAC, Obama`dan yaşanan bu şiddeti kınamasını istemiştir.

Ayrıca NIAC, İran ile Batı arasındaki nükleer anlaşma fikrinin büyük ölçüde destekçisi olmuştur ve İran ile yapılacak olan her savaşa karşı çıkmaktadır. Bu kuruluş, İran’a yönelik yürütülen ambargolara da ciddi şekilde karşı çıkmaktadır ve zaman zaman ambargoların kısmi şekilde de olsa kaldırılması için çaba göstermiştir. NIAC, İranlılara afet yardımı sağlayan insani kuruluşların yardımını kısıtlayan ambargoların kaldırılması için kampanyalar düzenlemiş ve Facebook, Youtube gibi online iletişim araçları üzerindeki ambargoların kaldırılması için çalışmalar yapmıştır. Bir NIAC raporuna göre, İran’a karşı yapılan ambargolar 1995 ile 2012 yılları arasında ABD’nin ihracat gelirinde 135 – 175 milyar dolarlık bir kayba mal olmuştur.

NIAC 2011 yılından bu yana her yıl dünya çapındaki liderleri, katılımcılarla bir araya getirerek Liderlik Konferansı düzenlemektedir. Kuruluş bu seneki konferansı, İranlı Amerikanlara ABD toplumunda değişiklik yaratmak için gereken siyasi gücün nasıl elde edildiğini öğretmek amacı ile düzenlemektedir. 

….

Lobicilik Skandalı

2007 ve 2008 yılları arasında NIAC ve başkanı Trita Parsi, Amerikan İranlılar toplumu tarafından, İran rejimine ve hükümdarları lehine lobicilik yaptığı gerekçesiyle sorgulandı. 2007 yılında Arizona`da yaşayan İranlı Amerikan gazeteci Hassan Daioleslam, NIAC kuruluşunun İran İslam Cumhuriyeti çıkarları doğrultusunda lobicilik yaptığını alenen iddia etmeye başladı. Buna karşılık, Trita Parsi ve onun yönetimi altında olan NIAC, bu iddiaları iftira olarak değerlendirerek gazetecileri, aktivistleri ve medya organlarını susturmak için bir kampanya başlattı. Trita Parsi bu kampanyayı muhaliflerini susturmak amacı ile başlatmıştı fakat başlattığı bu kampanya başarısızlıkla sonuçlandı. NIAC bunun yanısıra gazeteci Hassan Daioleslam`a iddialarından dolayı dava açtı. Dava sonucunda birçok gizli belge açığa çıktı.

Bu olaydan sonra Washington Times’ın eski muhabiri Eli Lake, kuruluşun ABD lobicilik kurallarına aykırı olup olmadığını sorgulamaya başladı. NIAC tüm faaliyetlerinin yasal olduğu yanıtını verdi ve bu iddiasını vergilerini tam şekilde ödediğine dair belgeleri yayınlayarak ispat etmeye çalıştı. O dönemde İngiliz Amerikan yazar Andrew Sullivan, bu iddiaların Parsi`nin itibarını lekeleme amaçlı ortaya atıldığını söylemişti.

2012 Eylül ayında, ABD Federal Mahkeme Yargıcısı John D. Bates, Hasan Daei’nin iddialarının iftira olduğunu ispatlamak için NIAC ve onun başkanı Trita Parsi’nin göstermiş olduğu kanıtların yetersiz olduğunu belirtti. 9 Nisan 2013 tarihinde ise yargıç, Hasan Daeioleslam’ın dava sırasında harcadığı mahkeme giderlerinin bir kısmını karşılamak için, NIAC’ı 183 bin dolar ödemeyle cezalandırdı ve böylece NIAC’ın İran rejimi ile ilişkisi ve onlar için lobicilik yapıp yapmadığı netleşmeyerek şüpheli bir durum olarak kaldı.

Bu şüpheler ve söylentiler son yıllarda İran ve ABD gündemine yansıdı. “Ulusal İran Amerikan Konseyi’nin Gerçek Amacı”, “NIAC, İran Rejimi’nin ABD’deki Lobisi” gibi başlıklar altında birçok gazetede defalarca yayınlanmıştır.

….

Finansman

NIAC kuruluşunun finansmanı, Ulusal Demokrasi Bağış Vakfı (NED) tarafından yapılmaktadır. NED, demokrasiyi dünya çapında yayma amacı ile 1983 yılında ABD’de faaliyete başlayan kar amacı gütmeyen bir organizasyondur. NED organizasyonu, ABD Bilgi Ajansı (USIA) aracılığı ile kongre tarafından tahsis edilmiş yıllık bütçe ile finanse edilmektedir. Bu organizasyon, Abdurrahman Boroumand Vakfı, Kadın Öğrenme Ortaklığı, İran’da Demokrasi Vakfı ve Uluslararası Cumhuriyetçiler Enstitüsü (IRI) gibi kuruluşları da finanse etmektedir.

Avrasiya Vakfi, NIAC`a maddi destek veren diğer kuruluşlardan biridir. NIAC ilk yardımını bu organizasyonlardan 2002 yılında almış ve 2007 yılına kadar olan 5 yıllık bu süre içerisinde 200.000 doları aşkın yardım almaya devam etmiştir. Bu yardımlar NIAC kuruluşuna İran ile ilgili STK’lara yardım etme amacı ile verilmiştir. Ancak NIAC kuruluşunun bu maddi destekleri amaçları doğrultusunda kullanıp kullanmadığı konusunda şüphe duyulmaktadır.

….

NIAC Başkanının 15 Temmuz Darbe Girişimi Yaklaşımı ve Fetullah Gülen

NIAC Başkanı Trita Parsi’nin Zerdüşt mezhebini benimsediği ve İran’da Zerdüştlük eksenli Pers milliyetçiliğini tehdit eden en önemli unsur olarak İran’daki Azerbaycan Türklerini gördüğü birçok gazeteci tarafından medyada iddia edilmiştir. Parsi’nin İran ve Hindistan’daki Zerdüşt mabetlerindeki fotoğraflarının yayınlanması bu iddiaları daha da kuvvetlendirmiştir. Trita Parsi’ye ve NIAC politikasına göre İran’daki Türklerin uyanışı, Pers milliyetçiliğini tehdit eden en önemli etken olduğundan dolayı, Fetullah Gülen’in çevresi kullanılarak Türkiye Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti’ndeki basın ve merkezlerin İran Türklerine yoğunlaşması engellenmiştir. Geçtiğimiz aylarda Arap Dünyası’nın İran Türklerini açık şekilde destek vereceklerine dair açıklamaları NIAC çevresinin itirazlarına neden olmuştur. İngilizce basında yer alan haber ve yorumlara göre Arap Dünyası yetkilileri Trump ve çevresiyle görüşmelerinde NIAC’ı, İran derin devletine çalıştığından dolayı şikâyet etmiştir ve Trump sonrası ABD’deki itirazlara, NIAC’ın açık desteği Trump’ı rahatsız etmiştir. Önümüzdeki dönemde NIAC’a soruşturma açılıp bütün mal varlıklarına el konulacağı konuşulmaktadır.

Trita Parsi’nin 15 Temmuz darbe girişiminden bir saat önce “Kısa süre önce Türkiye, Müslümanlar için demokrasi modeli idi bugün ise uzun zaman önceki gibi hissediliyor” ve darbe girişimi başladığı an attığı “Erdoğan artık kontrolde değilsin” twitleri uluslararası basındaki etkinliği dikkate alınarak dikkat çekmiştir. Nitekim Trita Parsi, darbe sonrası ABD’nin etkin düşünce kuruluşları ve stratejik merkezlerindeki panel ve oturumlarda Fetullah Gülen Terör Örgütü mensuplarını destekleyen öncü isimlerden biri olmuştur.

Çalışmamızın diğer bölümlerinde NIAC mensuplarının Obama döneminde İran lehine faaliyetleri anlatılırken İran-FETÖ ilişkisinin niteliği üzerinde durulacaktır.

…..

Fotoğraflar:

….

Trita Parsi (9)

Trita Parsi (10)

Trita Parsi (1)

Trita Parsi (4)

Trita Parsi (2)

Trita Parsi (6)

Trita Parsi (5)

Trita Parsi (7)

Trita Parsi (3)

…..

Yazar: Emir Şahin- Tebriz Araştırmaları Merkezi Uzmanı

….

Anahtar kelimeler: