Ana Sayfa / KONULAR / İran’da Tırmanan Beluç Milliyetçiliği

İran’da Tırmanan Beluç Milliyetçiliği

Beluç MilliyetçiliğiBeluçlar İran’ın güney doğusunda Sistan ve Beluçistan eyaletinde varlığını sürdüren çoğunu Sünni mezhebi ve Hint-Avrupa dil ailesine mensup aşiretler oluşturan etnik unsurdur. Uluslararası Ethnologue web sitesi İran’da yaşayan Beluçların nüfusunu 79,109,000 kişi söylemektedir. (Bkz: http://www.ethnologue.com/country/IR ).

Son dönemlerde İran’ın bazı bölgeleri, rejim muhalifi silahlı örgütlerin eylemlerine şahit olmaktadır. Geçtiğimiz ay ilk patlamalar İran’ın güneybatısında ve Şii Arapların yaşadığı bölgede gerçekleşti. Arap Milliyetçiliği çerçevesinde faaliyet eden ve İran’ın güneybatısında El-Ahvaz isminde bağımsız Arap devleti kurmaya çalışan Arap örgütleri, İran’ın petro kimya fabrikalarında ve bazı petrol kuyularında patlamalar gerçekleştirerek bazı büyük fabrikaların işlerinin durmasına sebep oldular. Arap örgütlerinin eylemleriyle eş zamanlı İran’ın kuzeybatısında Kürt milliyetçiliği çerçevesinde faaliyet eden PKK-PJAK’ın İran ile işbirliğinden rahatsız olan Kürt Demokrat Partisi (KDP) “Yeniden Diriliş” adlı bir manifestoyla İran’ın kuzeybatısında bazı şehirlerde eylemlere başladı ve Devrim Muhafızları Ordusu ile polis karakollarına silahlı saldırılar gerçekleştirdi. İran’da etniklere mensup silahlı örgütler yeniden ciddi operasyonlara başladılar. Bu ciddi operasyonların başında geçtiğimiz haftada İran’ın güneydoğusunda yaşayan Beluçların Ceyşül Edil Silahlı Örgüt öncülüğünde yapılan operasyonlar yer almaktadır. Alt satırlarda geçtiğimiz haftada İran’ın güneydoğusunda yeniden operasyonlara başlayan Sünni mezhebe mensup Beluçların son girişimleri incelenmiştir.

……

19 Eylül Tarihinde Tahran Metrosunda Şiddetli Güvenlik Önlemleri

1672098_640Yerel kaynakların bilgilendirmesine göre 19 Eylül öğle saatlerine doğru İran’ın Başkenti Tahran metrosunda, Polis Özel Harekât Güçleri tarafından metroya giriş ve çıkışlar şiddet kullanarak kontrol edildi. Özellikle Beluç, Kürt ve Afganlılara benzeyen şahıslara kimlik kontrolü yapıldı. İran Polisi Tahran metrosunda geleneksel giyimlileri, sakalları uzun olanları ve Sünni cihatçı gruplara benzeyen bütün şahısları ve eşyalarını kontrol etti. Kaynakların belirttiğine göre iki Beluç genç polis tarafından gözaltına alındı ve bir süre Metro Polisi Güvenlik noktasında tutulduktan sonra başka yere sevk edildi. Tahran metrosunda buna benzer güvenlik önlemleri daha önce 25 Haziran 2016 tarihinde metroda yapılmıştı. İran resmi yetkilileri 25 Haziran 2016 tarihinde Tahran metrosundaki güvenlik önemlerinin canlı bomba aramasıyla ilgisi olmadığını söyleyerek Tahran’da halk içinde dolaşan spekülasyonları yalanladılar. (Bkz:  https://goo.gl/Ke8gj3 ). Fakat bu güvenlik önleminden 10 gün sonra İran resmi basını, Tahran’ın 50 noktasında bomba patlatmayı planlayan DAEŞ üyelerinin yakalandığını açıkladı ve İran İstihbarat Bakanlığı’nın olayla ilgili hazırladığı video İran TV kanalları tarafından halka sunuldu. (Bkz: https://goo.gl/yUtb7A ). Tahran halkı bugün Tahran metrosundaki şiddetli güvenlik önlemlerinin yapılmasını, son haftalarda Beluçların yaşadığı bölgelerdeki karmaşa ve Beluçlara mensup silahlı örgüt olan Ceyşül Edil Örgütü’nün tehditleriyle ilişkilendiriyor.

…..

İran’da Beluçların Yaşadıkları Bölgede Neler Oluyor?

545467715 Eylül akşam saatlerinde Ebdülvahit Cedgal (Abdolvahed Jadgal) isminde bir İranlı Beluç’un arabası İran’ın Çabahar (Chabahr) kentinde silahlı saldırıya maruz kaldı. Cedgal ailesi Çabahar kentinin zengin ailelerindendir. Beluç kaynaklarından edinilen bilgilere göre bir süre önce Cedgal ailesi, Çabahar kentini terk etmeleri ve Çabahar’a yakın serbest ticari bölgede konut almaları için İran İstihbarat yetkilileri tarafından zorlanmıştır. Ayrıca Cedgal ailesi son dönemlerde Çabahar’da gerçekleştirilen faili meçhul silahlı saldırılara itiraz etmiştir. Halka göre bu faili meçhul silahlı saldırıların arkasında İran Emniyet Güçleri vardır. Amaçları ise bölge halkını göç ettirmeye mecbur bırakarak, bölgenin demografik yapısını Beluçların aleyhine değiştirmektir. 15 Eylül akşam saatlerinde Ebdülvahit Cedgal arabasına yapılan silahlı saldırı neticesinde Cedgal’ın beş yaşındaki oğlu Ebdülrauf Cedgal (Adolraouf Jadgal) hayatını kaybetmiştir. (Haberin Farsça Linki: https://goo.gl/TYwqgT ).

Bu çocuğun ölümü üzerine Beluç sosyal şebekelerinde Beluç aktivistleri saldırının arkasında İran Devrim Muhafızları Ordusunun olduğunu iddia ederek halkı sokağa çağırdılar ve 16 Eylül öğleden sonra yüz kişi civarında bir grup ölen çocuğun fotoğrafıyla ve geleneksel Beluç giysileri ile Çabahar kenti valiliği önünde toplanarak hükümet karşıtı protestolar yaptılar. (Fotoğrafların Linki: https://goo.gl/F2zK6M ). Çabahar kentinin itirazlarını, Sistan ve Beluçistan Eyaleti Devrim Muhafızları Ordusu’na yakın olan Asrı Hamun web sitesi “Çabahar’da Güvensiz Ortamın Meçhul Denklemi, İç Radikaller ve Teröristlerin Birleştiği An” başlıklı yazılarıyla bu olayı İran dışı komplolara bağladı ve yaşanan olayları şiddetle kınadı. (Asrı Hamun Yazısının Linki:  https://goo.gl/Bg1bpC ).

Bu faili meçhul silahlı saldırıdan bir gün sonra 17 Eylül cumartesi günü gece saatlerinde Sistan ve Beluçistan (Sistan va Balouchestan) Eyaleti’nin Haş (Khash) şehrinde benzer bir saldırı gerçekleşti ve emekli Beluç bir öğretmen evinde katledildi. Yerel emniyet güçleri yaptıkları açıklamada bu saldırının diğer saldırı ve katlin bireysel sorunları yüzünden gerçekleştiğini iddia ederek saldırganın gözaltına alındığını söyledi. (Haber Linki: https://goo.gl/1OvqgD ). Fakat bu saldırıdan bir gün önce Haş (Khash) kentinin cuma imamı Molevi Muhammed Osman, eyalette artan silahlı saldırıları ve bu saldırılarla halkın hedef alınmasını kınayarak şu ifadeleri kullanmıştır: “Yazıklar olsun devlet görevlisinin kendisi güvensizliğe neden oluyor.” Bu Sünni cuma imamı, son dönemlerde Sünni imamlara yapılan faili meçhul silahlı saldırıları ve terör girişimlerini kastetmiştir.  Zahidan (Zahedan) kenti Mekki Darül-İlim Medresesi İmamı ve hocası Hamidüllah Gümlatzehi (Hamidollah Gomshadzehi) İran emniyeti güçleri tarafından silahlı saldırıya uğradı (Haber Linki: https://goo.gl/O12wOD ).

Bütün bu olaylar yaşanırken Beluçlara mensup Ceyşül Edil Örgütü, yayınladığı bir bildirgede, son aylarda Beluçların yaşadıkları bölgede İran İstihbaratı ve Devrim Muhafızları’na bağlı hücrelerdeki beş kişiyi kaçırıp gözaltına aldığını açıkladı. Ceyşül Edil açıklamasında önümüzdeki günlerde bu şahısların itiraflarını yayınlayacağını söyledi. (Ceyşül Edil Bildirgesi: https://goo.gl/dNUgpn ). Ceyşül Edil Örgütü resmi youtube kanalında İran İstihbaratı çalışanlarının itiraflarını kapsayan Casuslar adlı belgeselin fragmanını yayınladı. (Fragmanın Linki: https://goo.gl/hxOU4h ).

…..

Önümüzdeki Dönem ve Beluç Milliyetçileri

CeyshuladlGeçtiğimiz hafta İran basını tarafından İran Kürdistan Demokrat Partisi’nin, Arabistan idaresine geçtiği haberleri yayınlanmaya başlandı. İranlı yetkililerin İranlıların Hac farizasına gitmelerine izin vermediği ardından İran Lideri Ayetullah Hameneyi, Arabistan hükümetini sert sözlerle eleştirerek Suudilerin kutsal topraklarını idare etmeye liyakatleri olmadığını söyledi. (Ayetullah Hameneyi’nin Sert Eleştirisi: https://goo.gl/s63kIW ). Hameneyi’nin bu sözlerinin ardından Devrim Muhafızları İstihbarat Örgütü Kültürel Faaliyetler Birimine bağlı olan Rizvan (Rezvan) Reklam Grubu, İran’ın Arabistan’a saldırıp Mekke’yi Necef gibi edeceği ve Mekke’nin İran’ın başkenti olacağına dair bir hamasi klip yayınlattı. (Video Klibinin Linki: https://goo.gl/sYNz92 ).  İran-Arabistan arasındaki sözel saldırılar büyünce Arabistan Devleti, bir grup İran muhalifi örgüt mensuplarını Hac farizası için Mekke’de misafir etti. Arabistan’ı ziyaret eden İran muhalifleri, Arap medyasına demeç vererek İran’ı kınadılar. (El-Arabiye Röportajının İran Muhalifleri Videosu: https://goo.gl/hEFAMu ). Böyle bir ortamda Beluçlara mensup Ceyşül Edil Örgütü, Kürdistan Demokrat Partisi’ni desteklediğini söyledi ve partiyle beraber hareket edebileceğini söyleyerek sonuna kadar Kürtlerin yanında olacaklarına vurgu yaptı.  (KDP’nin Ceyşül Edil ikinci sözcüsü Hüseyin Gümşadzehi’nin (Hossein Gomshadzehi) yaptığı röportajın linki: https://goo.gl/Wt2S0f ). İran basını bu yakınlaşmayı Ceyşül Edil’in ve KDP’nin aynı zamanda operasyon ve faaliyetlere geçmesini Arabistan İstihbaratı’nın maddi yardım ve isteğine bağlayarak Arabistan’ın İran’ın iç meselelerine karışması olarak nitelendirdi. Arabistan devletinin açık şekilde İran muhalifi silahlı örgütleri desteklemesi, Beluç-Kürt-Arap etniklerine mensup silahlı örgütlerin Arabistan merkezli ittifakı ve Fars etniği merkezli İran Halk Mücahitleri Örgütü’nün Arabistan İstihbaratı tarafından desteklenmesi önümüzdeki dönem Beluç silahlı örgütlerinin İran’ın güney doğusunda daha aktif şekilde eylem yapacaklarına işaret etmektedir.

……

Yazar: Ümit BAYKARA

…….

 

Bu yazıyı paylaşın

Benzer Konular

TAHRAN ABD’NİN PETROL AMBARGOLARIYLA NASIL BAŞ EDECEK?!-TAHA KERMANİ

ABD’nin Avrupalı müttefikleri ve ülke içinde anlaşmaya destek verenler, büyük çabalara rağmen Başkan Donald Trump’ı …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir