İran Medyasında Türkiye’de Darbe Girişimi Yankıları

tebaren | 11:15 - 19.07.2016

İran Medyası15 Temmuz tarihinde Türkiye’deki darbe girişimi ve ardından yaşananlar dünyanın her yerinde olduğu gibi İran basın ve medyasında da geniş yer buldu. “İran Yüksek Milli Güvenlik Konseyi” Türkiye’deki darbe girişimi haberini duyar duymaz olağan üstü toplantı yaptı. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani başkanlığında toplanan Yüksek Milli Güvenlik Konseyi toplantısına, İran dini ve devrim lideri Ayetullah Hameneyi temsilcisi ve Yüksek Milli Güvenlik Konseyi sekreteri General Ali Şemhani’yle, İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı General Kasım Süleymani ve diğer üst düzey İranlı yetkililer katıldı. Darbe başarısız sonuçlanınca İran hükümeti Türkiye’deki darbeyi kınadı ve halkın oyuyla seçilen iktidarı desteklediğini söyledi. İran haber ajanslarında yer alan bilgilere göre darbe girişimi başladığı zaman İran-Türkiye sınırı kapatılmış ve İran savaş uçakları İran-Türkiye hava sınırında uçuş yapmaya başlamışlardır. Türkiye’deki darbe girişimi, İran basını ve İran medyası tarafından çeşitli yönlerden ele alındı. Birçok uzman çeşitli açılardan olaya bakmaya çalıştı. İran’ın Türkiye uzmanları, darbe sonrasında yaşananların İran-Türkiye ilişkilerini nasıl etkileyeceğini yorumlamaya çalıştılar. Alt satırlarda İran basın ve medyasının bu olaya nasıl yaklaştığını ve İranlı analizörlerin yorumları incelenmiştir.

İran Radyo Televizyon Kurumu:

Direkt İran dini ve devrim lideri Ayetullah Hameneyi’ye bağlı olan İran Radyo TV Kurumu (İRİB), İran devletinin 2resmi görüşlerini yansıtmaktadır. İran’da özel Radyo ve televizyon kanallarının yayın yapması yasak olduğundan dolayı İran Radyo TV Kurumu, İran kamuoyu için önem arz etmektedir. İran Radyo TV Kurumu kanallarına davet edilen Türkiye uzmanları Türkiye’deki darbe girişimini şöyle ele aldılar:

16 Temmuz tarihinde İRİB Haber TV, Türkiye saatiyle saat: 10:30 “Haber Hattı Üstünde” programında, Türkiye’de Başarısız Darbe başlığıyla Türkiye’deki darbe girişimini ele aldı. Program konuğu Türkiye uzmanı Şuyib Bahman şu analizi yaptı:

  “Darbeyi kimlerin yaptığı konusunda çeşitli yorumlar vardır. Bazıları bu darbe girişiminin Erdoğan’ın kendi oyunu olduğunu düşünüyorlar. Bu yorumu savunan kesime göre Erdoğan, bu oyunla rakiplerini tamamen ortadan kaldırmak istiyor. Bence bu yorumun güçlü bir dayanağı yoktur. Bazılarına göre de son haftalarda Türkiye-Rusya yakınlaşması NATO’da bazı çevreleri rahatsız etmiş ve bu sebeple darbenin arkasındaki bulunan güç NATO’dur. Erdoğan ise Fetullah Gülen’i suçlu ilan ediyor. Fakat Fetullah Gülen darbeyi kınamış ve bu iddiayı reddetmiştir. Bence de Gülen Cemaati’nin işi değildir. Darbenin arkasında, Türk Silahlı Kuvvetleri’ndeki Erdoğan muhalifi generaller vardır.”

Şuyib Bahman yorumunun diğer kısmında darbenin başarısız olma nedenlerini şu şekilde sıraladı:

“Bence Türkiye’deki darbe şu nedenlerden dolayı başarısız oldu:

1- Bugünkü Türkiye’de Türk Ordusu eski gücüne sahip değildir.

2- Eski dönemlerde ülke istihbaratı Türkiye ordusunun elindeydi. Fakat Erdoğan döneminde MİT güçlendi ve yeniden yapılandırılarak güçlü bir teşkilat haline getirildi. Bugünkü MİT, Türkiye Ordusu istihbaratından daha güçlüdür.

3- Unutmamalıyız ki Türkiye’de Erdoğan’ı sevenlerin sayısı oldukça fazladır. AKP yüksek oranda oya sahiptir. Halkın sokaktaki direnişi darbeyi engelleyen önemli etkenlerdendir.

4- Ayrıca, Türkiye halkının yaşadığı darbelerden kötü tecrübeleri vardır ve tekrar eski darbe günlerinin yaşanmasını istemedikleri için darbeye karşı çıktılar.”

    uuuuuuŞuyib Bahman, yorumunun son kısmında, yaşanılan darbe girişimin Türkiye’nin yakın geleceğini nasıl etkileyeceğine dair şöyle dedi:

   “Önümüzdeki günlerde orduda büyük çaplı tasfiyeler başlatılacaktır. Türkiye dolaşımında olan sıcak paranın büyük kısmı, güvensizlik nedeniyle piyasadan çıkacaktır. Türkiye turizmi ciddi şekilde olumsuz etkilenecektir.  İran için önemli olan nokta şudur ki bir süre, Türkiye iç meseleleriyle meşgul olarak kendi içine kapanacak ve Suriye gibi bölgesel konularda eskisi gibi aktif olamayacaktır.”

16 Temmuz 2016 tarihinde İRİB Haber TV Türkiye saatiyle saat: 14:30 haber bülteninde Türkiye’de darbe girişimi haberini verdikten sonra telefonla Türkiye uzmanı Ahmet Kazemi’ye bağlandı. Ahmet Kazemi, Türkiye’deki darbe girişiminin neden başarısız olduğunu yorumlayarak şöyle dedi:

“Türkiye’de askeri darbenin başarısız olmasına şu nedenleri söyleyebiliriz:

1- Son kırk yıl içinde Türkiye’de dört defa askeri darbe olmuştur. Suriye krizi başladıktan sonra Erdoğan, Suriye’ye yönelik yanlış politika yürüttü ve yürütülen yanlış dış politika, Türkiye kamuoyunda AKP imajını zedeledi. Bunun için Erdoğan ve çevresi böyle bir darbenin yaşanılabileceğini önceden öngörmüş ve hazırlıklarını yapmışlardır.

2- Son darbe girişimine karşı bütün siyasi partiler darbeye karşı ortak tavır aldılar. Darbeye karşı alınan tavır AKP ile sınırlı kalmadı.  Tüm muhalif partiler darbeye karşı çıktılar.

3- Türkiye halkının darbelerle ilgili güzel hatıraları yoktur.  Türkiye’de yapılan daha önceki darbeler çeşitli krizlere yol açmıştır. Bunun için AKP’yi desteklemeyenler bile darbeye karşı çıktılar.

4- Türkiye Ordusu darbeye uygun değildi. Generaller arasındaki uyumsuzluk darbenin başarısızlığına sebep oldu.”

İRİB Haber TV, tekrar saat 22:45’te (Türkiye saatiyle 21:15) “Gecenin Başlığı” programında Türkiye’de darbe girişimini ele aldı. Programa iki konuk davet edilmişti. İran dini ve devrim lideri Ayetullah Hameneyi’ye yakın Sadık Manoucher MottakiMeleki ve Türkiye uzmanı Ziya Türk Yılmaz, Türkiye’deki son darbe girişimi çeşitli yönlerden yorumladılar. Sadık Meleki,  Gülen-AKP arasında geçen eski ilişkileri anlattıktan sonra Türkiye’deki darbe girişiminin büyük ihtimalle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın oyunu olduğunu söyledi. Meleki’ye göre ABD, darbe yapmak isteseydi klasik şekilde yapmazdı ve Türkiye’deki bulunan sermayesiyle yumuşak iktisadi darbe ile Erdoğan’ı devirirdi. Ziya Türk Yılmaz, Meleki’nin bu garazlı yorumuna şiddetle karşı çıkarak bu darbe NATO tarafından Türkiye-Rusya yakınlığına tepki olarak yapılmıştır dedi.

İran Radyo TV Kurumunun TV2 kanalı 16 Temmuz gecesi Türkiye saatiyle saat:21:30 “Özel Haber Raporu” programında Türkiye’de darbe girişimini inceledi. Program konuğu eski İran Dış İşleri Bakanı Menüçehir Mütteki’ydi.Müttaki Türkiye’de, İran Büyükelçisi görevinde de bulunmuştur. Menüçehir Mütteki, Türkiye’de yaşananları şöyle yorumladı:

“Ben Türkiye’de iken Erdoğan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanıydı. O zamanda başarılı olduğu dillerde geziyordu. Erdoğan güçlü bir siyasetçidir. Şimdi darbeyi Gülen Cemaati’nin yaptığını iddia ediyor. Bence Fetullah Gülen’in bu darbeyle alakası yoktur. Çünkü Gülen darbe yapmak isteseydi Türkiye’deki bütün imkânlarını kullanırdı. Öncelikle Erdoğan’ın cezaevinde olduğu döneme dikkat etmeliyiz; nasıl birdenbire yükseldi? Bence o dönemde bir üçlü ittifak oluşturuldu. Türkiye’de laikliği korumakla yükümlü olan derin bir grupla, Türkiye’nin laik kalmasını isteyen yabancı sermaye temsilcileri ve Erdoğan arasında bir anlaşma yapıldı. Erdoğan çoğu zaman iyi bir siyasetçi gibi davranıyor. Kısaca, Erdoğan, yabancıların İran İslam Cumhuriyetine karşı kolladıkları bir figürdür.”

BBC Farsça:

BBC Farsça İngiltere bütçesiyle İran’a yönelik yayın yapan televizyon kanalıdır. İran dışından İran’a yönelik yayın yapan Farsça televizyon kanalları içinde en çok izleyici kitleye sahiptir. Türkiye’de olaylar başladığı andan itibaren BBC Farsça’nın Türkiye’deki muhabirleri olayları canlı şekilde aktarmağa başladılar.

33333BBC Farsça’nın İstanbul muhabiri Haşayar Cüneydi tüm haber bültenlerine katılarak Türkiye’deki son durumu yorumladı. Haşayar Cüneydi 16 Temmuz akşamı katıldığı haber bülteninde Türkiye’deki son durumu şöyle anlattı: “Türkiye’de adeta bir birlik havası esmektedir ve her kesim, siyasi bakışı ne olursa olsun darbeyi lanetliyor.”

BBC Farsça’nın Ankara muhabiri Nefise Kuhnevert ise TBMM önünden son gelişmeleri İranlılara anlattı. Kuhnevert, Türk resmi kaynaklarının açıklamalarını anlattıktan kendi gözlemlerini izleyicilerle paylaştı. Nefise Kuhneveret gözlemlerini anlatırken, halkın Allah-ü Akber sloganını öne çekerek Türkiye’de ABD karşıtı bir ortamın oluştuğunu iddia etti.

BBC Farsça programına katılan bir diğer Türkiye uzmanı, Kuzey Irak’ın Erbil kenti Selahettin Eyyubi Üniversitesi siyaset bilimi öğretim üyesi İran Kürtlerinden Hisam Destpiş oldu. Hisam Destpiş darbenin başarısız olmasına dair şu yorumda bulundu: “Bence darbe Fetullah Gülen ekibi işi değildi. Bence darbeyi Türk Ordusu için Kemalizm’in öldüğüne inanmak istemeyen bazı generaller planladı. Darbeyi iki şey engelledi; Türkiye medyası ve darbecilerin yanlış analizi. Türk medyası halkı sokağa çağırarak darbeye karşı çıktı ve darbeciler toplumun isteklerini yanlış yorumladılar. Önemli güç mecraları engellemeden klasik darbe yapabileceklerini sanıyorlardı.”

17 Temmuz İran Gazeteleri:

17 Temmuz İran gazete manşetleri Türkiye’deki darbe girişimine tahsis edildi. İran’da siyasi özgürlüğün olmamsı için yalnız mevcut düzeni kabul eden Reformist ve Muhafazakâr kesimlerin gazete çıkarma izinleri vardır. İran’da çeşitli gazeteler Türkiye’deki darbe girişimini şu şekilde ele aldılar:

a) İtimat Gazetesi: Reformist bir gazete olan İtimat gazetesi 17 Temmuz tarihli sayısının büyük bölümünü Türkiye’de darbe girişimine ayırdı. Gazetenin ilk sayfası Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın fotoğrafına tahsis edilerek şu Etemadbaşlık yazılmıştır: “Erdoğan’ın Geri Dönüşü. Darbe, Sultan’ın Yolunu Değiştirecek Mi?”. Sara Masumi kaleminden çıkan bu başlığın içeriğinde Türkiye’deki olaylar, darbeyi gerçekten kimin yaptığı kuşkusuyla birlikte, haber niteliğinde anlatılmıştı. İtimat gazetesinde yer alan başka bir analizde Türkiye uzmanı Sasan Agayi , “ Gerçek Bir Darbeye Gerçek Bir Cevap” yazısında Türkiye’deki darbenin başarısızlığa uğraması sonucunu, Türk halkının demokrasiye inancı ve sokaklarda demokrasilerine sahip çıkmaları yönünde değerlendirmiştir. Gazetenin ilk sayfasında Ali Dini Türkmani’nin kaleminden çıkan “Başarısız Darbenin İktisadi Sonuçları” başlıklı yazı Türkiye’deki darbe girişimi sonrası Türk ekonomisinin geleceğini öngörmüştür. Ali Dini Türkmani birçok Türkiye uzmanlı İranlı yazraların aksine Türkiye ekonomisinin kötü yönde etkilenmeyeceğini aksine toplumsal dinamiklerin daha aktif olarak önümüzdeki yıllarda geçmiş yıllardan daha çok iktisadi kalkınmaya şahit olacağını iddia etmiştir. İtimat gazetesinin bir başka yazarı Behram Amir Ahmediyan, “Türkiye’de Başarısız Darbe, Varsayımlar ve Gerçekler” başlığıyla son günlerin olaylarını analiz ederek İran’da Erdoğan hakkındaki kötümser bakışın doğru olmadığını öne sürerek İran medyasında darbenin Erdoğan’ın kendi işi olduğu söylentilerinin komple teorisinden ibaret olduğunu söylemiştir.

b) Aftab-e Yazd (Yezd Güneşi):

Türkiye olaylarını ele alan diğer bir gazete de Reformistlere yakın olan Aftab-e Yazd gazetesi oldu. Aftab-e Yazd, 17 Aftab-e YazdTemmuz 2016 sayısının ilk sayfasını Türkiye’deki darbe girişimine ayırdı. Gazetenin bu sayısındaki  köşe yazısı, darbeyi ele alarak darbenin başarısızlığının nedenlerini yorumladı. Metin Müslim kaleminden çıkan “Erdoğan’ın Yöntem Değişikliği Zorunluluğu” köşe yazısıyla, darbe girişimi ele alındı. Müslim şu iddialarda bulundu: “Erdoğan bu defa ordu, milliyetçiler, Pantürkistler ve gizli Kemalistlerin kılıcından canını kurtarabildi. 15 Temmuz akşamı Türkiye’de olanlar yeni bir şey değildi. Bu olaylar Türkiye’de defalarca tecrübe edilmiştir. Türkiye’deki iktidarın, ordunun siyasette olmasını tamamen engellemek istediğini düşünmüyorum. Çünkü ordunun, Türk siyasetinden tamamen silinmesi üç tehlikeye yol açabilir.

1- Ordu zayıflarsa Türkiye Devleti Kürtlerin yaşadıkları yerleri kontrol etmekte zorlanacaktır.

2- Batı Asya, Ortadoğu ve Fars (Basra) Körfezindeki kritik durum devam ettiği sürece Türk ordusunun zayıflaması Türkiye çıkarlarına terstir.

3- Erdoğan’ın uzun süre boyunca Türk ordusuna karşı durması Türkiye toplumunu ikiye böler.

Bu sebeplerden dolayı Erdoğan tamamen Türkiye ordusunu silmeyecektir. Aksine milliyetçi kesimleri ve orta sol eğilimli grupları kendi yanına alacaktır. Bu girişimle birlikte geçmişteki 12 yılın aksine yeni yöntemler uygulanacaktır.”

 c) Arman-e Emruz (Bugünün İdealı):

Arman-e Emruz, İran’da Reformist akıma mensup bir gazetedir. Bu gazete 17 Temmuz 2016 sayısının büyük bir Arman-e-Emruzbölümünü Türkiye’deki darbe girişimine tahsis etmiştir. Bu gazetede, Türkiye’de darbe girişiminin haber şeklinde  ele alınışı dışında şu analizler yer almıştır:

– Kontrol Edilmiş Darbe: Gazetenin ilk sayfasında Salih Nikbaht isminde bir yazarın “Kontrol Edilmiş Darbe” başlığındaki yorumuna yer verilmiştir. Salih Nikbaht’in Türkiye’deki darbe girişimiyle ilgili şu cümleleri dikkat çekmektedir: Önceden tasarlanan  bir projeye benzeyen bu darbe girişimi adeta sokak tiyatrosuna benziyordu.  Darbe’nin püskürtülmesi en çok AKP ve Erdoğan’a yaradı. Erdoğan’ın Osmanlı Sultanizim sistemine geri dönüş amacı vardır. Bu amaç kolaylıkla elde edilebilecek basit bir amaç değildir  ve böyle büyük projelere ihtiyacı vardır. Bu darbe girişimi Modern Türkiye’de Erdoğan’ın Sultan olmasına ve Türkiye Anayasası değişimine yol açtı.”  

– Türkiye’de Başarısız Darbe: Gazetenin ikinci sayfasında Sabah Zengene kaleminden “Türkiye’de Başarısız Darbe” başlığıyla son olaylar analiz edilmiştir. Sabah Zengene Türkiye’deki son olayları şu cümlelerle yorumluyor: “Türkiye’de Fetullah Gülen taraftarları mı darbeye kalkıştılar yoksa bu darbe Erdoğan’ın kendi oyunu muydu? Bu soruya çeşitli cevaplar verebiliriz. Her ikisi de muhtemeldir… Darbe nedenleri hakkında çeşitli yorumlar vardır. Birinci yoruma göre, Türkiye son dönemde Suriye ile ilişkilerinin iyileşmesi için bir heyet göndermiştir. Fakat bu heyetin gitmesinin ardından DAEŞ gibi aşırı terör örgütlerin kontrolü yönünde gereken hazırlığı yapmamıştır. Buda ABD’yi sinirlendirmiştir  ve ABD  Erdoğan’ı cezalandırmak için bu darbeyi planlamıştır. İkinci yoruma göre Erdoğan’ın aşırı İslamcı terör örgütlerini desteklemesi Türkiye ordusunda rahatsızlığa yol açmış ve ordu Erdoğan’a ültimatom vermek istemiştir.  Bu son olaylar sonucunda, Türkiye bir süre iç meseleleriyle meşgul olup kendi içine kapanacaktır ve bu durum kesinlikle İran yararınadır. Ancak büyük bir ihtimalle Erdoğan ülke çapında milli birlik ve  dayanışma hissini yükseltmek için sınır bölgelerinde şiddet içeren girişimlerde bulunacaktır.”

– Türkiye’de Darbenin Başarısızlığında Sanal Dünyanın Rolü: Gazetenin üçüncü sayfasında Nimet Ahmedi’nin  kaleminden Türkiye’de darbenin başarısız olmasında sanal dünyanın etkisi anlatılmıştır. Bu yazıda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sosyal  medyadan çağrısı en önemli etken olarak sunulmaktadır.

– Gazetenin dokuzuncu sayfasında Türkiye’deki darbe girişiminin, Türkiye-İran iktisadi ilişkilerine etkisi analiz edilmiştir. “Türkiye Pazarındaki  İran Tarım Ürünlerinin yeri” yorumu “İran-Türkiye Şurası” genel sekreteri Seyyit Calal İbrahimi tarafından yazılmıştır. İbrahimi bu yorumda, Türkiye’nin İran tarım ürünleri için önemli pazar olabileceğini öne sürerek  hükümeti bu yönde çalışmalara teşvik etmektedir. “Türkiye-İran Ticari İlişkileri Askıya Alındı” başlıklı yazı Hüccet Salihi tarafından kaleme alınmıştır. Salihi, İran-Türkiye iktisadi ilişkilerinin askıya alındığını iddia etmiştir. Salihi, İran Ticaret Odası üyesi olan bir şahıstan darbe girişimi sonucunda Türkiye içinde oluşan güvensiz ortam hakkında bilgi alarak önümüzdeki birkaç sene boyunca, Türkiye-İran ticari ilişkilerinin gelişme şansı olmayacağını iddia  etti. Gazetenin bu sayfasında İran Ticaret Odası Turizm sorumlusu Amirzade’nin demecine yer verilmiştir. Amirzade, darbe sonucunda Türkiye turizminin zayıflayacağını ve İran’ın alternatif seçenek olacağını söylemektedir.

ç) İran Gazetesi:

İran gazetesi, İran hükümetinin resmi yayın organıdır. İran gazetesi yöneticileri İran’da iktidarların değişmesiyle İran-1değişir ve iktidarın siyasetlerine uygun hareket eder. Bu gazete, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani yakınları tarafından idare edilmektedir. 17 Temmuz 2016 İran gazetesi Türkiye’deki darbe girişimini şu manşetle ele aldı: “Darbe, Halkın Ayağı Altında”. Türkiye’deki darbe girişimiyle ilgili yazı ve yorumlarla birlikte 17 Temmuz 2016 İran gazetesi, ek sayısını çıkarttı. Gazetenin ek sayısında Türkiye’deki başarısız darbe, çeşitli uzmanlar tarafından incelenmiştir. İran gazetesi ek sayısında halkın darbeyi engellediği, sosyal medyanın rolü ve darbenin kötü yönleri halka anlatılmaya çalışılmıştır. İran gazetesinin bütün yorumlarında Türkiye’deki darbe girişimini halkın sokağa çıkması engellediğine vurgu yapılmıştır.

d) İran Devrim Muhafızları Ordusu’na Yakın Gazeteler:

İran Devrim Muhafızları Ordusu ve Muhafazakâr kesime yakınlıklarıyla bilinen gazetelere baktığımızda Reformist gazetelerden farklı şekilde Türkiye’deki darbe girişimini ele aldıklarını görüyoruz. İran Devrim Muhafızları Javanİstihbarat Örgütü’ne yakın olan Cavan gazetesi Reformist gazeteleri aksine halkın tanklar üzerindeki fotoğraflarını ve halkın askerleri kemerle dövdüğünü yayınlayarak  şu başlığı seçmişlerdir: “Türkiye’nin Dönüşümüne Başarısız Darbe”. Cavan gazetesi Reformist gazeteler aksine Türkiye’deki darbe girişimine yalnız haber niteliği taşıyan bir raporla yetinmiş ve üstünde pek fazla durmamıştır. Türkiye’deki darbe girişimini ele alan ve Devrim Muhafızlarına yakın olan diğer gazete Vatan-i İmruz gazetesi oldu. Vatan-i İmruz diğer Muhafazakâr gazeteler gibi Türkiye’deki darbe girişimini kısa bir haber analizi şeklinde anlatmayla yetinmişlerdir. Türkiye’de darbe yapılarak Erdoğan’ın devrilmesinden Esat taraftarı Suriyelilerin mutluluk duyduklarını ve darbe gecesinde sokaklarda şenlik yaptıklarını söylemesi,  Vatan-i İmruz gazetesi haberinin diğer gazete haberlerinden farklı noktalarından biridir. Ayrıca bu gazete Fetullah Gülen’ın darbeyle ilişkisi olmadığı iddiasını öne sürerek Batılıların darbeden haberdar olduklarını da iddia etmiştir. İran Dini Lideri Ayetullah Hameneyi’ye yakınlığıyla bilinen ve sorumlu müdürü direkt Ayetullah Hameneyi tarafından atanan Keyhan gazetesi Türkiye’deki darbe girişimini ele alan Muhafazakâr gazetelerden olmuştur. Keyhan gazetesi “Bir Darbe ve Kaç İhtimal, Türkiye Nasıl Girdapta Battı?” başlığıyla 17 Temmuz tarihli sayısında ele almıştır. Bu gazete Türkiye’deki darbe girişimini haber niteliğinde yayınlamış ve satır aralarında kendi düşüncesini yansıtmıştır. Keyhan gazetesi, darbenin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kendi projesi olduğu üzerinde durmuş ama tamamen bu iddiada diretmeyerek diğer yorumlarda yer vermiştir. Keyhan, analizi sonucunda Türkiye’deki darbe girişimini Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Suriye’deki politikasına bağlamıştır.

Genel Değerlendirme:

Türkiye’deki darbe girişiminin İran gazetelerinde yansıyış biçimlerine baktığımızda İran’daki mevcut siyasi söylemlerin, İran iç siyasetine yönelik kendi bakış açıları doğrultusunda yorumlanarak sunulduğunu görüyoruz. Türkiye’deki askeri darbe girişiminin İran’da Reformist ve Muhafazakâr gazeteleri tarafından ele alınışında şu farklılıkları görebiliyoruz: İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’ye yakın olan Reformist gazeteler Türkiye’deki darbe girişimine daha çok yer vermiş, çeşitli yönlerden analiz etmeye çalışmış, halkın silahlı kuvvetlere galip geldiği öne sürülmüştür. Bütün Reformist gazetelerin ilk sayfasında Türk halkının tanklar üzerindeki fotoğrafları basılmıştır ve demokrasinin silah gücüne galip gelebileceği inancı yaygınlaştırılmaya çalışılmıştır. Muhafazakârlar ve İran Devrim Muhafızları Ordusu’na yakın olan gazetelerde ise Türkiye’deki darbe girişimi kısa bir yorumla ele alınmıştır. Darbeyi kimler yaptı? sorusu sıklıkla öne sürülmüş ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı suçlu göstermeye çalışmışlardır.  Darbe başarısız olunca Türk sosyal medyasında bazı askerlere yapılan linç girişimlerinin fotoğraflarına yer verilmiş, askeri bir kuruluşun halk karşısında başarısızlığa uğrayınca kötü şeyler olabileceği hissi verilmeye çalışılmıştır.

Yazar: Nihal KUTLUK

…..

Anahtar kelimeler: