İran’ın OFAC Engeli

tebaren | 15:34 - 10.07.2016

  iran-MMAP-md İran, Batı ile nükleer alanda anlaştıktan sonra birçok İran uzmanı, İran’ın Batı Dünyasına açılımından bahsetmeye başladı. Bu uzmanlara göre, İran’ın üzerinden ambargoların kalkmasıyla İran dış ekonomisi canlanır ve uluslararası şirketler İran’da yatırım imkânı bulur ve İran ekonomisi uluslararası ticarette aktif olabilir. Fakat anlaşmadan aylar geçmesine rağmen İran dış ekonomisi eski sıkıntılarla karşı karşıyadır ve hala ciddi gelişmelere şahit olunamamaktadır. İran-Batı anlaşması sonrası İran’da dış yatırımı engelleyen en önemli etken ABD merkezli OFAC Kurumu ve İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun İran ekonomisindeki rolüdür.

   Dış Yatırımlar Kontrolü Ofisi (Office of Foreign Assets Control) kısaltılmışı olan OFAC, ABD Hazine Bakanlığına bağlı mali istihbarat alanında çalışan bir kurumdur. OFAC, ABD’de istihbarat, ekonomi ve siyasetin birleştiği bir yerdir. 1789’da kurulan OFAC, dünya terör örgütleri üzerinde istihbarat çalışmaları yaptıktan sonra finansal kaynaklarını bulup ambargo uygulayarak terörle mücadele etmektedir. OFAC, listesinde yer alan örgüt, şirket ve bankalarla herhangi bir ülke, şirket, banka ve ticari kuruluşun iktisadi irtibatı olursa otomatik terör finansörleri listesine dâhil edilerek ABD ambargosuna tabi tutuluyor. OFAC listesi halka açıktır ve online olarak hangi örgüt, şirket, kurum ve banka listede yer alan isimlerle irtibat halinde olursa ABD devleti gözünde terörist guruplar listesine dahil edilmektedir. Bu liste “Sanctions List Search” web sitesi vasıtasıyla halka sunulmaktadır. OFAC, listesini taradığımızda en çok İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı iktisadi kuruluş ve şirketlerin listesi dikkat çekmektedir.

   1979 İran Devriminden sonra İran’ın iktisadi tarihini okuduğumuz zaman İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun İran ekonomisinde günden günde yükseldiğini görüyoruz. İlk başta bir grup idealist Şiici milis gençten oluşan bu grup, son otuz yıl içerisinde İran’ın bütün iktisadi kaynaklarını ele geçirerek İran’ın en güçlü iktisadi kuruluşu haline geldi. Bugün İran’ın bütün alanlardaki iktisadi faaliyetleri Devrim Muhafızları Ordusu tekelinde bulunmaktadır.

   The Journal of Political Risk (Siyasi Risk Dergisi) 7 Kasım 2013 sayısındaki“Political Risk to Investment in Iran: Sanctions, Inflation, Protectionism, War, Bonyads, and the IRGC” (İran’da Yatırımın Siyasi Riski: Yaptırımlar, Enflasyon, Korumacılık, Savaş ve DEMO) yazısıyla İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun İran ekonomisindeki yeri ve gelecek için taşıdığı siyasi riskleri çeşitli yönlerden analiz etmiştir. Bu yazıda yer alan analiz ve bilgilere göre İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun İran ekonomisindeki tekelci gücü gelecek yıllarda İran’ın uluslararası ticarete entegre olmasına en büyük engel olacaktır ve bu engelin başında OFAC gelmektedir.

   Son aylarda İran’da yatırım yapmak isteyip sonradan vazgeçen şirketlerin vazgeçme nedenlerinin açıklamalarına baktığımızda bu dergi yazısının öngörüsü doğrulanmaktadır. İran üzerindeki ambargolar kalktıktan sonra bazı şirketler İran’da yatırım yapmak istemişlerdir. Kalabalık ticari heyetler İran’a gidip gelmiş, anlaşmalar imzalanmış fakat son aşamalarda yabancı şirketler İran’da yatırım yapmaktan vazgeçtiklerini söylemişlerdir. Bu şirketlerin açıklamalarında İran Devrim Muhafızları Ordusu en önemli vazgeçiş nedeni olarak sunulmuştur. İran’da birçok şirket, banka ve ticari kuruluş Devrim Muhafızlarınca idare edilmektedir fakat Devrim Muhafızları Ordusu bu kuruluşların kendilerine ait olduğunu açıklamamaktadırlar. Yani görünürde bağımsız ve özel olarak gözüken birçok ticari kuruluş Devrim Muhafızlarına aittir. Uluslararası ticari şirketler bundan habersiz İran’da özel sektörde çalışan bazı şirketlerle ticari anlaşmalar yapmaktadırlar ancak anlaşmadan sonra İran tarafı şirketin Devrim Muhafızlarına ait olduğunun fark edilmesiyle anlaşmadan vazgeçilmektedir. Çünkü OFAC tarafından terör finansörleri listesinde olan Devrim Muhafızları Ordusu ile herhangi bir ticari irtibatlarının olmasını istememektedirler. Aksi takdirde OFAC tarafından büyük cezalar ve ambargolara maruz tutulacaklardır. Yani İran’ın Batı ile anlaşmasına rağmen Devrim Muhafızları Ordusu’nun İran ekonomisindeki rolü ve OFAC listesinde olması yakın gelecekte İran’ın ciddi ticari anlaşmalar imzalamasına en büyük engeldir. Bunun için ABD Devleti Ruhani hükümetinden Devrim Muhafızları Ordusu bünyesinde çalışan ticari şirketlerin listesini istemiştir ancak İran bu listeyi vermekten kaçınmaktadır. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani Hükümeti bu listeyi açıklamaktan kaçındıkça ve İran Devrim Muhafızları İran ekonomisinde aktif olmaya devam ettiği sürece İran ekonomisinin Batı Dünyası pazarına açılmaya şansı yoktur ve Doğu dünyasında alternatifler bulmaya çalışacaktır.

…….

Yazar: Ümit BAYKARA

….

Anahtar kelimeler: