Ana Sayfa / KONULAR / İran’ın Ermenistan Mesajı

İran’ın Ermenistan Mesajı

52c643f3-937d-407c-a4b2-17ea37e27d1a5 Mayıs 2016 tarihinde Ermenistan Dışişleri Bakanı Eduard Nalbandyan ve İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevat Zarif Tahran’da görüştüler. Bu görüşme sonucunda İran-Ermenistan arasındaki vizeler kalktı ve her iki ülkenin vatandaşları vizesiz 90 gün boyunca diğer ülkede kalabilme imkânına sahip oldular.

6 Mayıs 2016 tarihinde İran Cumhurbaşkanı Hassan Ruhanî, Nalbandyan’ı kabul ederek iki ülke arasındaki işbirliğin niteliğini açıkladı. İran-Ermenistan arasında yeni anlaşmaların yapılmasından ve İran Cumhurbaşkanı Ruhani’nin sözlerinden şu mesajları çıkarmak mümkündür:

Ruhani, Ermenistan yetkilisine şu ifadelerde bulundu: “Bugün İran ve Ermenistan’ın transit ve ticari ürünlerin geçişi konusunda ilişkilerinin genişlemesi ve bu işbirliği sayesinde Ermenistan yoluyla Karadeniz’i Fars (Basra) Körfezine bağlamamız için uygun bir ortam sağlanmıştır.”

Ermenistan’ın coğrafi konumuna ve çevre ülkelerle siyasi ilişkilerine baktığımızda bu ülkenin dünyaya açılması için Rusya ve İran önemli güzergâhlar sayılır. Rusya, Ermenistan’ın en önemli müttefikidir, fakat son dönemlerde Rusya-Avrupa ilişkilerinin gerilmensin ardından Ermenistan lobisi Rusya’dan bağımsız bir güzergâh arayışına girmiş, dolayısıyla da İran’ın önemi artmıştır. Çünkü hangi nedenden olursa olsun, Rusya’nın Ermenistan’a yönelik politikasında değişiklik olduğu takdirde, Ermenistan’ın ekonomik olarak tecride uğramaması için İran’a ihtiyaç duyulacaktır. Ayrıca görüşmelerin gerçekleştiği tarih sembolik bir mesaj da taşımaktadır.

Ermenistan Dışişleri Bakanının Almanya Parlamentosu’nda Sözde Ermeni Soykırımı kararı çıktıktan iki gün sonra Tahran’a gitmesi ve iki ülke arasında yeni anlaşmaların imzalanması dikkat çekicidir. Aynı gün Azerbaycan Cumhuriyeti başkenti Bakü’de 4. Dünya Azerbaycanlılar Kurultayının gerçekleşmesi ve bu kurultaya İran Azerbaycan’ından (Güney Azerbaycan’dan) sivil toplum örgütleri ve siyasî teşkilatların temsilcilerinin de katılmış olması önemliydi. Kurultay açılışını Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev yaptı ve dünya Azerbaycanlılarını dayanışmaya davet etti. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Binali Yıldırım da Almanya Parlamentosu’nun kararına tepki olarak Ermenilerin Azerbaycan topraklarında yaptıkları soykırımı hatırlattı.  Ayrıca Almanya Parlamentosu’nun kararına Türkiye Cumhuriyeti’nden sonra ilk tepki veren ülke Azerbaycan Cumhuriyeti oldu. İran-Ermenistan arasında yeni anlaşmaların yapılması Türkiye ve Azerbaycan’a bir tür psikolojik savaş mesajı idi. Yani, İran tekrar Azerbaycan-Türkiye ittifakı karşısında İran-Ermenistan ittifakını sürmeye çalıştı.

Bir başka açıdan İran-Ermenistan arasında vizelerin kalkması, ekonomik mesajlar içeriyor. Azerbaycan Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti’nde mevcut toplumsal özgürlükler, özellikle turizm sektöründe Türkiye’nin bölgede öncü olması İran yetkililerini daima rahatsız etmiştir. İran’da eğlence sektörü olmadığı için İran vatandaşları Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyeti gibi ülkeleri tercih etmektedirler. Özellikle Türkiye-İran arasında vizenin olmaması İranlıları Türkiye’ye doğru sevk etmektedir. Türkiye’nin İranlılara cazibe merkezi haline gelmesi başka psikolojik etkilere yol açmıştır. Birçok İran vatandaşı Türkiye veya başka ülkelerde rahatlıkla ve sıkıntı yaşamadan eğlenebildikleri içki tercih ediyor. Fakat başka ülkeler yerine Türkiye’ye tatile gelen İranlılar İslam ve yeniciliğin birbirine aykırı olmadığına da yakından şahit oluyor ve bu durumu kendi ülkelerinin egemen ideolojisiyle karşılaştırdıklarında beyinlerinde çelişki yaşıyorlar. İran yetkilileri ise bu çelişkiyi engellemek için Türkiye turizmi yerine sürekli başka alternatifler sunmaya çalışmaktadır. İran-Ermenistan arasında vizelerin kalkması yakın gelecekte İranlı turistlerin Ermenistan’a gitmelerini sağlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz ki İran-Ermenistan arasında yapılan son görüşmeler Türkiye-Azerbaycan Cumhuriyetlerine siyasî ve ekonomik mesajları içeriyor. İran bir taraftan Azerbaycan Cumhuriyeti’ne şu mesajı veriyor: İran Azerbaycanlılarını destekleyip siyasî örgüt mensuplarını Bakü’ye davet edersen, ben de Ermenistan’ı desteklerim. Ayrıca İran’ın bu politikasının Almanya Parlamentosu’ndan çıkan Sözde Ermeni Soykırımı kararından iki gün sonra gerçekleşmiş olması, Türkiye’ye de sembolik mesaj niteliğinde olup iki ülke arasında rekabet çerçevesinde değerlendirilebilir. Vize konusuna imzalanan anlaşmaya bakıldığında ise, İran’ın turizm sektöründe Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyeti’ne alternatif arayışında olduğunu göstermektedir.

Yazar: Ümit BAYKARA

 

Bu yazıyı paylaşın

Benzer Konular

TÜRK OCAKLARI GENEL MERKEZİ’NDE İRAN KONULU KONFERANS

Türk Ocakları Genel Merkezi’nin ev sahipliğinde “İran’da Gerçekleşen Son Olaylar ve İran’ı Bekleyen Gelişmeler” konulu …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *