Ayetullah Humeyni’nin Amerikalılardan Yardım Talebi Belgeleri

tebaren | 11:42 - 06.06.2016

Humeyni-ABDDünya kamuoyunda 1979 İran Devrimi Ayetullah Humeyni’nin adıyla özdeşleşmiştir. 1979’ devriminin ardından bir grup İranlı gencin ABD’nin Tahran Büyükelçiliği’ni işgal etmesi ve Humeyni’nin bu gençleri desteklemesi İran-ABD ilişkilerini kopma noktasına getirdi ve bu kopuş hala da devam etmektedir. Ayetullah Humeyni’nin devrimden sonra ABD aleyhine söyledikleri, ABD karşıtı birçok çevre tarafından benimsenmiş ve Humeyni’ye sempati uyandırmıştır. BBC Farsçanın yayınladığı bazı yeni belgeler 1979 İran Devriminden önce Humeyni’nin ABD’den yardım talebi ve Amerika yetkililerine bazı vaatlerde bulunduğunu göstermektedir.

BBC Farsçanın Waşington muhabiri Kambiz Fettahi’nin yayınladığı belgelere göre, Ayetullah Humeyni Kasım 1963’te Amerika Cumhurbaşkanına gizli bir mektup yazarak Emperyalizm konusunda ileri sürdüğü fikirlerin Amerikalılarca yanlış anlaşılmamasını rica etmiştir. Ayrıca Ayetullah Humeyni iktidara geldiği takdirde Amerika’nın İran’daki çıkarlarını koruyacağına söz vermiştir. Humeyni bu mektubunda Eski Sovyetler Birliği ve İngiltere’ye karşı Amerika’nın İran’da daha aktif olmasını zaruri bir gereksinim olarak nitelendirmiştir.

Humeyni’nin bu mektubu ABD yetkililerince ciddiye alınmamış ve John F Kennedy’nin Kasım ayında öldürülmesiyle bu konu rafa kaldırılmıştır. Fakat Humeyni-ABD ilişkileri Humeyni’nin Fransa’da olduğu dönemde ciddiyet kazanmış ve 16 yıl aradan sonra temaslar yeniden kurulmuştur.

CIA arşivinde gizli tutulan ve BBC Farsça tarafından öne sürülen bu belgelere göre, 5 Ocak 1979 tarihinde Paris’in Nofel Loshato kasabasında ikamet eden Ayetullah Humeyni Leonard Freeman isimli bir Amerikalıyı kabul etmiş ve İran’da iktidara geldiği takdirde petrol satışının Amerika’ya devam edeceğini söylemiştir. Humeyni aynı zamanda Freeman’dan bu vaadini Amerikalı yetkililere ulaştırmasını istemiştir. Freeman aynı gün ABD’nin Paris Büyükelçiliği aracılığıyla Humeyni’nin mesajını Waşington’a ulaştırmış ve ABD-Humeyni arasında resmî temaslar 10 gün sonra Paris Büyükelçiliği üzerinden kurulmuştur.

İlk resmî temas ABD’nin Paris Büyükelçiliği üzerinden gerçekleşmiştir. ABD’nin Paris Büyükelçiliği üst düzey yetkilisi Warren Zimmermann 15 Ocak 1979 tarihinde Ayetullah Humeyni’nin başdanışmanı ve devrimden sonra İran Dış İşleri Bakanı olacak İbrahim Yezdi’yi Nofel Loshato’da küçük bir misafirhanede ziyaret etmiş ve aralarında 20 dakika süren bir görüşme gerçekleşmiştir. Bu gizli görüşmeden sonra ABD-Humeyni temasları bu hat üzerinden devam etmiş ve Amerika devlet belgelerinde Yazdi- Zimmermann hattı olarak kayda geçmiştir.

15-27 Ocak tarihleri arasında Humeyni’nin temsilcisi İbrahim Yezdi ve ABD yetkilisi Warren Zimmermann arasında çok gizli beş görüşme gerçekleşmiştir. Bu görüşmelerin sonucunda 27 Ocak 1979 tarihinde Ayetullah Humeyni ABD Cumhurbaşkanı Jimmy Carter’e bir mektup yazarak, ABD’nin İran Ordusundaki nüfuzunu kullanarak dönemin Başbakanı Bahtiyar’ın askeri darbesini engellemesini istemiştir. Humeyni mektubunda şu ifadelerde bulunmuştur:

“Göreceksiniz ki bizim Amerikalılarla hiçbir husumetimiz yoktur. Göreceksiniz ki İslam yasalarına göre kuracağımız İslam Cumhuriyeti insan sever bir hükümet olacak ve bütün dünyanın ve tüm beşeriyetin barış ve sulhuna yardım edecektir. Orduya Bahtiyar’dan itaat etmemesini ve faaliyetlerini durdurmasını söylemenizi tavsiye ederiz.”

mektuptan dört gün sonra Ayetullah Humeyni İran’a dönüyor ve İran İslam Cumhuriyeti devrimi gerçekleşiyor. Birçok İran tarihi uzmanına göre, ABD’nin onayı olmadan 1979 devriminin gerçekleşmesi olanaksızdı. Nitekim o döneme ait birçok belge hala devlet arşivlerinde gizli tutulmaktadır.

….

Belgeler:

Humeyni-ABD İlişkileri-Belgeler (3)

Humeyni-ABD İlişkileri-Belgeler (1)

Humeyni-ABD İlişkileri-Belgeler (2)

Yazar: Hüseyin Alışık

Anahtar kelimeler: