Ana Sayfa / KONULAR / EKONOMİ / İRAN’DA UYUŞTURUCU VE EKONOMİ- TAHA KERMANİ

İRAN’DA UYUŞTURUCU VE EKONOMİ- TAHA KERMANİ

Dünya üzerinde her geçen gün uyuşturucu maddelerinin sayı ve tehlike açısından artışı çok düşündürücüdür. Kullanıcı kitlesinin büyümesinin beraberinde getirdikleri gerek sosyoloji gerekse siyasal etkenlerini değerlendirdiğimiz zaman devasa bir ekonomik sermayenin de devreye girdiğine şahit oluyoruz. Aynı yılın raporuna göre dünyadaki uyuşturucu ticaretinin yıllık miktarı ise 1,3 trilyon dolara ulaşmıştır. Hal böyle olunca uyuşturucu üretim ve ticaretinin merkezi sayılan Altın Hilal’de yer alan İran’daki oranlar şaşırtmamalı. Dünyanın en çok üretimine sahip olan Afganistan ile en uzun sınıra sahip olan İran’ın 8 milyon (bağımlı olan ve olmayanlar) civarında uyuşturucu kullanıcısı ise ciddi rakamların ortaya çıkmasında etkili olmuştur.

Üçüncü dünya ülkesi İran’da iş gücü kritik bir yere sahiptir. Ancak bu durumda uyuşturucu bağımlılık yaşının inmesi de bir o kadar düşündürücü hale gelmiştir. Bir türlü ekonomik sıkıntılarıyla baş edemeyen İran toplumu şimdi de her geçen gün uyuşturucu bataklığına düşen gençlikle karşı karşıya kalmıştır.

Uyuşturucu meselesinin etki alanını belli başlı alanlarla sınırlandırmak mümkün değildir. İdari sistemi son derece kapalı olan İran’da ise dolaylı ve dolaysız etkileri birbirinden ayırmak olası gözükmüyor. Bu sebepten yapılan çalışma ’da çoğunlukla İran’ın resmi haber kaynaklarına dayanarak olabildiğince güncel verilere istinat etmeye çalışılmıştır.

Uyuşturucu ve İş Gücü

İş gücü ve uyuşturucunun birbirine olan etkisini incelediğimizde ilginç ve önemli noktalarla karşılaşıyoruz. Doğu Azerbaycan Eyaletinin Uyuşturucuyla Mücadele Koordinasyon Konseyi Başkanı General Mohammed Ali Nosreti “Uyuşturucu maddelere bağımlılığın yüzde 50’nin sebebi işsizliktir” açıklamasını yaptı. İranlı makamın açıkladığına göre uyuşturucuyu bırakanların toplumda tekrar kabullenilmesi ve işe alınması çok güçtür ve bu olay insanların tekrar uyuşturucu kullanmaya yönelmelerine sebep olmaktadır. İran Meclisinin Sosyal Komisyonu Başkan Yardımcısı Mesud Rezayi “İşsizlik uyuşturucuyu bıraktıktan sonra tekrar geri dönenlerin yüzde 95’nin nedeni olarak ortaya çıkmıştır” bilgisini paylaşmıştır. Milletvekili Madde Bağımlılığını ve işsizliği aynı yapbozun parçaları olarak değerlendirmişti. Sistan ve Belucistan Eyaletinde yapılan başka bir araştırmada ise Yoksulluk, İşsizlik özellikle gençlerin uyuşturucu maddelere yönelmelerinde en önemli faktör olarak gösterilmiştir. Öte yandan uyuşturucu maddenin işsizlikle olan iki taraflı ilişkisi de gözden kaçmamalıdır. Yani İşsizlik oranlarının yüksek olduğu İran’da çalışmakta olan iş gücünün’ de önemli bir yüzdesinin uyuşturucu maddeler kullanıcısı olarak tespit edilmesi, işin diğer yüzünü öne çıkarmış durumdadır. İran Kooperatif, Çalışma ve Refah Bakan Yardımcısı 2015 yılında bir konuşmasında ülkede uyuşturucu kullananlarının yüzde 60’lık oranının iş gücü olarak çalışıyor olmasına dikkat çekmişti.

Bu kapsamda İran İstatistik Merkezinin 2016 yılında açıkladığı istatistiklere göre ülkenin 22 milyonluk çalışan iş gücünün 4 milyon 400 bin kişisi uyuşturucu maddelere bağımlıdır ve bu sadece kayıtlara geçebilen orandır. Uzmanlar gerçek sayıları söylenenlerin üstünde olduğunu savunmaktadır. Verilere göre bu oran bölge bölge değişiklik gösterse de genele bakıldığında ciddi artış göstermektedir. Örneğin aradan kısa bir süre geçmesine rağmen Mart 2018’de İran’ın kuzey batısında olup genelde Türkmen nüfusuna sahip olan Gülistan Eyaletinin Uyuşturucuyla Mücadele Koordinasyon Konseyi Başkanı Mahmud Ruhani bu eyalette uyuşturucu madde bağımlılarının yüzde 87’sinin çalıştığı bilgisini paylaşmıştı.

İran’da sosyal araştırmalar ve çalışmalara bakıldığında birde işin kültürel boyutu dikkate alınmalı; böyle ki çalışan iş gücünün uyuşturucu kullanımında ciddi artış meydana gelince toplum tarafından olaya pasif hatta pozitif bir bakış olduğu ortaya konulmuştur. İran Uyuşturucuyla Mücadele Kurumunun Talebi azaltma yardımcısı yaptığı bir açıklamada İşverenlerin “performansı yükseltme” motivasyonuyla işçileri uyuşturucu kullanmaya teşvik ettiklerini ifade etmişti.

Ülke Genelinde Uyuşturucu Maliyeti

İran Meclisinin Sosyal Komisyonu Başkanı ülkenin Uyuşturucu madde konusunda ödediği maddi bedeli genel yatırım bütçesiyle beraberlik ettiğini söylemişti. İran meclisinin bir başka milletvekili 2017’de yaptığı bir açıklamada ülke genelinde tüketilen uyuşturucu maliyetini sağlık bütçesinden daha fazla olduğunu belirtmişti. Ülkenin en büyük sosyal sorununu oluşturan uyuşturucu meselesi ekonomik anlamda da ciddi bir maliyete sahiptir. Olayın göze batan noktalarını sıralarken, tüketilen uyuşturucudan tutun tedaviye ayrılan para hacmine bakıldığında İran’ın çözülmez ekonomisinde başlı başına bir kör düğüme dönüşmesidir. Görünen o ki İranlı yöneticiler hiçbir zaman uyuşturucu meselesini yeterince önemsemediler. Kimi zaman gerçekleri inkâr etme politikası en üst düzey siyasilerde, kimi zaman özellikle olayın sosyoloji boyutunu ortaya çıkarmaya çalışan gazetecilere baskı uyguladılar.

İran yetkililerin uyuşturucu konusunda ciddi bir girişimde bulunarak meseleyi ele almalarında dikkati çeken kuşkular söz konusudur. Ama bunun yanı sıra durum öyle bir aşamaya tırmanmış vaziyette ki çözüm odaklı irade olsa bile makul sonuçlara ulaşılmak imkânsız olmuştur. Nitekim İran Uyuşturucuyla Mücadele Kurumundan bir üst düzey yetkili halka seslenişinde “Ülke ’de uyuşturucudan daha çok yıkıcı bir maliyet yoktur, halk yardım etsin” diyerek adeta ülkenin bu konuda çaresizliğini dile getirmişti.

İran’da ABD’de Senatörler Meclisi işleyişinde olan İran İslam Cumhuriyeti Düzenin Yararını Teşhis Konseyi üyesi bir konuşmasında ülkede Uyuşturucuyla Mücadele Kurumunun bir yıl bütçesini, uyuşturucu tarafından ülkeye yüklenen maliyetin sadece bir günüyle beraberlik ettiğini açıklamıştı. Bu parçaları yan yana koyunca konuyla ilgili birkaç sonuç tespit edile bilir:

– İran’da uyuşturucu meselesi ülkenin gelirleriyle kıyaslandığında çok ciddi bir maddi yüke dönüşmüş durumundadır.

– Uyuşturucunun özellikle genç nüfusta yaygınlaşmasını önlemek adına yönetimde kökten çözüm odaklı ciddi bir girişim bulunmamaktadır.

Taha KERMANİ- Gazeteci

Bu yazıyı paylaşın

Benzer Konular

İHA’NIN TEBAREN UZMANI İBRAHİM RAMAZANİ İLE RÖPORTAJI

Gelenekselleşen Babek Kalesi Yürüyüşü’ne katıldığı gerekçesiyle İran emniyet güçleri tarafından göz altına alınan, gönderildikleri cezaevlerinde …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir