İran Merkezli ABD-Batı Görünümlü STK’lar

tebaren | 11:59 - 27.07.2017

İran’ın Batı’ya yönelik propagandalarında İran destekli ABD ve Batı merkezli sivil toplum kuruluşlarının önemli paydası olmuştur. ABD ve Batı ülkeleri görünümünü taşıyan bu merkezler İran’ın ulusal çıkarları yönünde İran lobiciliğini yapmaktalar. Pers milliyetçiliğinden Şii yayılmacılığına kadar geniş bir yelpazede faaliyet gösteren bu sivil toplum kuruluşlarının ortak yönü ülkedeki mevcut rejimi korumaktır. İran merkezli ABD ve Batı görünümlü bazı STK’lar sözde İran muhalifliği yaparak özde İran üzerinde olan baskıları hafifletmeğe çalışmışlar. Mevcut çalışmada İran merkezli ABD-Batı görünümlü bazı STK’lar ele alınarak faaliyetleri incelenmiştir.

Uluslararası‎ı İranlı‎ Yöneticiler Derneği (I-AIM, International Association of Iranian Managers)

Uluslararası‎ı İranlı‎ Yöneticiler Derneği (i-aim), kâr amac‎ı gütmeyen bir kurulu‏ştur. I-AIM, 2005 y‎ıl‎ında İranl‎ı yöneticiler ve araş‏tı‎rmacı‎lardan bir ağ olu‏şturma amac‎ı ile, İran d‎‏‎ışında ya‏şayan İranlı‎ları‎n iş‏birliği ile Kanada`da kurulmuştur. Bu kurulu‏şun as‎ıl amacı‎, yurt d‎‏‎ışındaki İranlı‎ları‎n bilimsel ve pratikteki deneyimlerinden yararlanarak, İran`da yöneticilik (i‏şletmecilik) eğitimine destek vermektir. Yurt d‎‏‎ışındaki uzman İranlı‎lar ile İran`daki kurumlar arası‎nda ileti‏şim sağlamak, seminerler ve konferanslar düzenlemek gibi faaliyetler, I-AIM`ın faaliyet yelpazesinde yer almaktad‎ır.

İran Devrim Muhafızları Ordusu’na yakın Fars News websitesinde yayı‎nlanan bir makalede,  I-AIM ve onun gibi derneklerin ve topluluklar‎ın perde arkasındaki‎ hedeflerinden bahsedilmi‏ştir. Makaleye göre, Amerika Birle‏şik Devletleri yeniden güçlenmek ve globalle‏şmek sloganı‎ alt‎ında kapitalizmi dünyaya yayma amacı‎ ile dünyan‎ın dört köş‏esinde yerli yöneticiler ile irtibat kurmayı planlamaktadır ve ülkeleri kendi sömürüsü alt‎ında tutma pe‏şindedir. YGL (Genç Küresel Liderler) gibi kurulu‏şlar, ABD’yi ve kapitalist sistemi bu hedefe ula‏ştı‎rma amacı‎ ile kurulmu‏ştur. Bu kuruluş‏, görünüş‏e göre tamamen hükümetten bağımsı‎z ş‏ekilde faaliyete ba‏şlamış‎‏tı‎r. Ama perde arkas‎ında İsviçre Devleti vardı‎r. Bu kurulu‏ş, İsviçre Devleti’nin maddi desteği ve rehberliği ile, belirli kriterler esas‎ında ülkelerde etkili olan veya etkili olabilecek elitleri tan‎ımaya ve onlar ile ileti‏şim kurmaya çal‎‏ışmaktad‎ır. Ancak, YGL`nin as‎ıl amacı‎ küresel sorunlar‎ı ele almak ve (kapitalizm hizmetinde olan) bat‎ı ülkeleri taraf‎ından geli‏ştirilmi‏ş çözümleri bu ülkelerde uygulamakt‎ır. Amerikan dü‏şünürlerin ası‎l hedefi, globalle‏şme projesini gerçekleş‏tirerek ABD ba‏şkanl‎ığı‎ alt‎ında “küresel hükümet” kurmakt‎ır. Ba‏şka bir ifade ile nihai hedef, kapitalist sistemi zirveye ulaş‏t‎ırmakt‎ır.

YGL, Dünya Ekonomi Forumu`nun gözetimi altında faaliyet etmektedir. Köprü (Bridge) projesinin asıl hedefi ise İran toplumu olmuştur. Bu projeyi uygulamak için, ülkenin birinci teknik üniversitesi olan Şerif Teknik Üniversitesi öğrencileri insani kaynak olarak hedef alınmış ve Bridge yöneticilerinin aşağı yukarı hepsi, bu üniversitesinin mezunlarından olmuştur. Bu üniversitenin elit öğrencileri, hocalarının danışmanlığı ile eğitimlerini devam ettirmek için batı ülkelerine gidip, eğitimlerini tamamladıktan sonra İran’a geri dönmüşler.

Hillary Clinton, Amerika Birle‏şik Devletleri`nin Dışiş‎‏‏leri Bakanı‎ olduğu zamandan beri ABD`nin hedef ülkeleri ile Bilimsel Mübadele projesine yönelik siyasetinde büyük bir değiş‏iklik yaşanmıştır. ABD Dışiş‎‏‏leri Bakanlığının bildirisine göre, hedef ülkelerdeki elitlerin ABD`de eğitim alması‎, onlar‎ın kendi ülkelerine geri dönüp, ABD değerlerini ve stratejilerini hedef ülkelerde uygulaması amaçlanmıştır.

Bu siyasetin uygulanmas‎ı istikametinde, Amerikan İranl‎‎ı elitler, ABD Dışiş‏leri Bakanl‎ığın‎ın desteği ile Kanada, İran ve Amerika Birle‏şik Devletleri`nde ‏şirketler kurarak, İran ve Amerika Birle‏şik Devletleri`nin elitleri aras‎ında “köprü” kurmaya karar vermiştir. İran`da köprü siyaseti doğrultusunda faaliyet eden birçok ‏şirket ve kuruluş‏ vard‎ır. Iranian Ariyana, Iranian Business School (IBS) ve Uluslararas‎ı İranl‎‎ı Yöneticiler Derneği (I-AIM) İran`da faaliyet eden kurulu‏şlardandı‎r. (Bakınız: Bridge Düşmana Nasıl Hizmet Ediyor?)

Uluslararası‎ İranlı‎‎ Yöneticiler Derneği (I-AIM), 1990`l‎ı y‎ıllar‎ın sonları‎na doğru Kanada`da Siamak Namazi taraf‎ından kurulmu‏ştur. Bu derneğin amacı‎, dünyan‎ın dört bir yanı‎ndaki İranl‎‎ı elitleri tanı‎mak ve onları‎n İran`da çal‎‏ışmasına imkân sağlamaktır‎. Son y‎ıllarda Namazi ailesine bağlı‎ olan birkaç merkez, İran`‎ın iktisadi düzenini yeniden kurmak için Google ve YGL (Genç Küresel Liderler)`nin İran`a gelmelerini ve İranlı‎‎ elitler ile ileti‏şime geçmelerini sağlamış‎‏tı‎r. I-AIM, Ariyana ve Şerif Üniversitesi Giri‏şimcilik Merkezi bu kurulu‏şlardandı‎r. Bu proje kapsamında Türkiye, Amerikan startup h‎ızland‎ırı‎c‎ıları‎nı‎n Ortadoğu’daki bölgesel üssü olarak tan‎ımlanm‎‏ıştı‎r ve ekonomik ağ kurmak ve toplumsal değiş‏iklikler yaratmak aç‎ıs‎ından, İran`daki startup h‎ızlandı‎rı‎cı‎ları için rol model olarak dü‏şünülmüş‏tür.

İran basını iddiasına göre “Silikon Vadisi” devlerinin maddi beklentileri olmadan, Hilary Clinton`un siyaseti doğrultusunda hareket etmelerini dü‏şünmek mantı‎ks‎ızd‎ır. Asl‎ında Ortadoğu’da yerli giri‏şimci ticaretleri, milli yakla‏‎şımla daha az yat‎ır‎ım ile ve batı kapitalizminden bağı‎msı‎z ş‏ekilde güçlendirmek, ülkeler ve bölgeler için yararl‎ı olduğu düşünülmüştür. Amerika, kendi ç‎ıkarlar‎ı istikametinde ve kendi için tek tarafl‎ı bir gelir oluşturarak yeni bir yöntem ile Ortadoğu halklar‎ını‎ sömürme niyetinde olmuştur. (Bakınız: Teknoloji Fitnesinin Mevsimi)

TEDxKish

TED (Technology, Entertainment, Design), her iki y‎ılda bir Kaliforniya, Monterey’de düzenlenen bir konferanst‎ır. Bu konferans‎ın varolu‏ş amac‎ı, farkl‎ı alanlardaki ileri derecede bilgi sahibi ki‏şilerin bilgi alış‎‏veriş‏ine zemin oluş‏turmaktı‎r. İlk olarak 1984 y‎ılı‎nda hayata geçirilen fikir, 1990 y‎ıl‎ına kadar ya‏şanan kesintinin ard‎ından aralı‎ksı‎z devam etmektedir.

TED, kar amacı‎ gütmeyen özel Sappling Vakf‎ı’nı‎n sahip olduğu, Payla‏şmaya Değer Fikirleri yaymak amacı‎ ile kurulmu‏ş küresel konferanslar serisidir. TED ba‏şlangıçta 1984 yı‎lı‎nda bir kereye özel bir etkinlik olarak düzenlenmi‏şti fakat 1990’dan itibaren Kaliforniya Monterey’de y‎ılda bir kez düzenlenmeye devam edildi.

TED’in önceleri ağırlık verdiği konular cazibe merkezi olan Silikon Vadisi ile uyumlu olarak, büyük oranda teknoloji ve dizayn konular‎ında olmu‏ştur. Etkinlikler b‏u anda ABD’de Long Beach ve Palm Springs’te gerçekle‏ştirilmektedir. Avrupa ve Asya’da canlı‎ izleme imkân‎ı da sunulmaktadı‎r. Konferanslar bilim ve kültür alanlar‎ında giderek daha geniş‏ bir yelpazede konu başlıkları ele almaya ba‏şlam‎ış‏tı‎r. Konu‏şmacı‎lara fikirlerini en yenilikçi ve çekici biçimde sunmaları‎ için en fazla 18 dakikal‎ık süre verilmektedir. Geçmi‏şteki konu‏şmac‎ılar arası‎nda Elif Şafak, Bill Clinton, Jane Goodall, Malcolm Gladwell, Al Gore, Gordon Brown, Richard Dawkins, Bill Gates, eğitimci Salman Khan, Google’in kurucuları‎ Larry Page ve Sergey Brin, ve birçok Nobel ödülü sahibi bulunmaktadı‎r. TED’in halihaz‎ırdaki sorumlusu İngiliz gazeteci ve magazin yay‎ınc‎ısı‎ Chris Anderson’dı‎r.

2005 y‎ılı‎ndan 2009 yı‎lı‎na kadar, kazananları‎nı‎n dünyay‎ı değiş‏tirecek amaçları‎nı‎ gerçekleş‏tirmelerine yardı‎mcı‎ olmak için yı‎lda 3 adet 100.000$’l‎ık TED ödülü verilmi‏ştir. 2010’dan itibaren ise seçim süreci de değiş‏tirilerek, kazanan‎ın amac‎ını‎ ba‏şarmas‎ına TED’in katk‎ısı‎nı‎ artt‎ırmak amac‎ı ile ödülün tek bir kazanana verilmesi kararlaştırılıp uygulanmıştır. Her kazanan amac‎ını‎ yı‎llı‎k yapılan ana konferansta aç‎ıklamaktadı‎r. Haziran 2006’dan beri TED konuş‏maları‎ ücretsiz olarak Yaratı‎cı‎ Kamu (Creative Commons) lisansı‎ ile TED.com adresinden izlenebilmektedir. Kas‎ım 2011 tarihi itibar‎i ile 1050’nin üzerinde konu‏şmaya  online olarak ücretsiz ulaşı‏‎labilmektedir. Ocak 2009 tarihi itibar‎i ile bu konuş‏malar 50 milyon kez izlenmi‏ştir. Haziran 2011 itibari‎ ile bu rakam 500 milyonun üzerine çı‎kmış‎‏tı‎r ve halen büyüyen global bir izleyici kitlesini yansı‎tmaktadı‎r.

TED “Payla‏şmaya Değer Fikirler” anlay‎‏‎ışıyla, kiş‏iler ve organizasyonlar‎ın TED benzeri kendi yerel etkinliklerini yapabilmeleri için TEDx’i yaratmış‎‏tı‎r. TEDx ismindeki “x” bağı‎ms‎z organize edilen TED etkinlikleri anlamı‎na gelmektedir.

TEDx lisans‎, konferans düzenleme ve fikir payla‏‎şma‎ deneyimine sahip olmak demektir. TEDx etkinlikleri 400’ün üzerinde TED video ar‏şivinin de gücüyle, etkinliğin kendi konu‏şmac‎ıları‎ ve performanslar‎ı ile beraber yeni fikirlerle, ilham heyecan verici konu‏malarla zenginle‏şen bir dünyayı‎ ya‏şaman‎ızı‎ sağlar.

TEDx etkinlikleri sadece yeni fikirlerin, ilham ve bilgilendirmenin özgür kılı‎ndığı‎ ortamlar değildir, ilham veren video payla‏‎şımları‎ ile de ünlüdür. Bir TEDx etkinliği, TED konuş‏ma videolar‎ı ve canl‎ı konu‏şmalar sayesinde yeni fikirler, ilham veren tart‎‏ışmalarla zenginleş‏en bir dünyay‎ı yar‏atı‎r. Bu etkinlikler TEDx markası‎nı‎ meydana getirir. TED bağıms‎ız organize edilen bu etkinlikler iחin genel k‎lavuzluk hizmeti sağlamaktad‎ır. (Bakınız: TDx Program)

TEDxKish, TED`e bağlı‎ olan kurulu‏şlardan biridir. İran`ı‎n Ki‏ş adası‎nda faaliyet gösteren bu kuruluş‏, İran fikirleri ile batı‎ aras‎ında bir köprü olu‏şturmak ve İran`lı‎ giri‏şimcileri bat‎ılı giri‏şimciler ile bir araya getirmek niyetindedir. TEDxKish doğa ve çevre severleri veya toplumsal sorunlar‎a ilgi duyan yenilikçileri, tasarı‎mcı‎ları ve uzmanları‎ bu “payla‏şmaya değer fikirler”i gerçekle‏ştirmek üzere birbirleriyle buluşmalarını sağlayan bir ortam yaratm‎‏ıştı‎r. TEDxKish`in ana amaçlar‎ı içinde, gurbetçi İranl‎ılar ile anayurtları‎ aras‎ında irtibat sağlamak, dünyanı‎n gözünde İran’‎ın imajı‎nı‎ yükseltmek ve İranlı‎ ve yabanc‎ı giri‏şimciler arası‎nda bir köprü oluş‏turmak gibi maddeler bulunmaktad‎ır.

Bu kurulu‏şun da yönetiminde İranlı‎ Amerikanları‎n izi görülmektedir. Bunlardan biri de Lily Sarafan`d‎ır. Lily Sarafan ayn‎ı zamanda, “iBridge” kurulu‏şunun da yönetim kurulu üyesidir. Rakfler, Freedom House (özgürlük Evi), Yeni Amerika Vakfı‎ (New America Foundation) ve “D‎‏ış İliş‏kiler Konseyi” taraf‎ından maddi destek alan NIAC kuruluş‏u ve Parsa Vakf‎ı Üyesi olmas‎ına rağmen, Lily Sarafan`ı‎n bu kadar kolay ve sorunsuz İran`a gelip gitmesi oldukça ‏şüphelidir.

Forbes Dergisi’nde İran`‎ın giri‏şimcilik potansiyellerinin ara‏ştırıldığı‎ bir makale yay‎ınlanmış‎‏tı‎r. Bu makaleye göre, ambargolara rağmen, İran ve ABD`nin giri‏şimci topluluklar‎ı aras‎ında ili‏şki kurulmaktadı‎r. Lily Sarafan, TEDxKish ve iBridge konferanslar‎ı ile ilgili Forbes Dergisi’ne konuş‏muştur ve ülkeler aras‎ı ili‏şkilerin kesik olması‎na rağmen, Amerikal‎ıları‎n İranlı‎lar ile irtibata geçmesinin olası‎ bir ihtimal olduğundan bahsetmi‏ştir. Sarafan, İranlı‎ Amerikanları‎n İran ile ABD aras‎ındaki ili‏şkilerinin iyile‏şmesinde olumlu rol oynayacakları‎ndan söz etmi‏ştir.

Sarava, Saziba, Dijikala, Fanup, Avatehc ve I-AIM gibi eski ve deneyimli kurulu‏şlar‎ın yanı‎sı‎ra, Cumhurba‏şkanl‎ık teknoloji ba‏kanl‎ığı‎ ve Amirkabir Üniversitesi`nin isimleri de TEDxKish`in sponsorlar‎ı aras‎ında gözükmektedir.

TEDxKish, etkili olabilecek güçlü fikirleri ödüllendirir. Ödülü kazanan ki‏şiler veya takı‎mlar Bridge Konferans‎ı’na gönderilir. Ayr‎ca ba‏şarı‎lı‎ ve hayata geçirilme potansiyeline sahip olan fikirler Kuzey Amerika’n‎ın en tan‎ınmış‎‏ ve baş‏arı‎lı‎ startup hı‎zlandı‎r‎ıcı‎ları‎na gönderilir.

Sarava, Saziba, Dijikala, Fanap ve Avatech gibi kurulu‏şlar‎ın yanı‎sı‎ra, Amir Kabir Üniversitesi, Cumhurba‏şkanlı‎k Bilim ve Teknoloji Danış‎‏manl‎ık Ba‏kanl‎ığı ve İran ve İsveçre Ticaret Odası‎ gibi kuruluş‏lar‎ın isimleri de TEDxKish’in sponsorlar listesi içinde gözükmektedir.

Sarava ve Saziba

Erken, orta ve büyüme evresinde İran’daki iyi fikirlere sahip olan giri‏şimcilere destek veren bir kurulu‏ştur. Ayr‎ıca bu kuruluş‏ giri‏şimcilere dünya çap‎ında mentörlük ve bölgesel pazarlama, tasarı‎m, yetenek yönetimi, finansal ve hukuksal hizmetler vermektedir. Ruzbeh Piruz, bu ‏şirketin yönetim kurulu üyesidir. Sarava, ayn‎ı zamanda TEDxKish’in sponsorlar‎ındand‎ır. Saziba Ş‏irketler Grubu, 1998 yı‎lı‎nda, uluslararas‎ı dev ‏şirketler ile yerli sanayi aras‎ında bir köprü olu‏şturmak amacı‎ ile kurulmuştur. Saziba ‏Şirketler grubu yiyecek ve içecek, kozmetik ve hijyenik ürünler ve kimyasal ürünlerin ithalat ve ihracat‎ alan‎ında faaliyet yapmaktadı‎r. Saziba TEDxKish’e maddi destek veren ‏şirketlerden biridir.

Fars News’da ya‎yınlanan‎‏ bir makaleye göre Saziba ‏Şirketler Grubu, AIESEC (Uluslararası‎ Ticari Bilimler Ekonomi Öğrenciler Birliği)’in İran’daki‎ önemli destekçilerindendir. Ayrı‎ca, Saziba İngiltere projesi olan IBS’in (Iranian Business School) destekçisidir. Saziba, IBS ile birlikte AIESEC’in 18 Mayı‎s 2016 tarihinde düzenlediği toplant‎ıya partner kurulu‏ olarak kat‎ılmış‎‏tır‎. Bu konferansın amacı, İran`‎ın sorunlar‎ını‎ incelemek ve Birle‏şmiş‏ Milletler`in Sürdürülebilir Kalk‎ınma programı‎ doğrultusunda, İran`da değ‏işiklik yaratmakt‎ır. (Bakınız: İranlı Seçkinlere Tuzak)

AIESEC

(Frans‎ızca: Association internationale des יtudiants en sciences יconomiques et commerciales, Uluslararası‎ Ticari Bilimler Ekonomi Öğrenciler Birliği).

AIESEC, Uluslararas‎ı Ticari Bilimler Ekonomi Öğrenciler Birliği bir öğrenci topluluğudur. İkinci Dünya Savaşı‏‎’ndan sonra dünya bar‎‏‎ışına katk‎ıda bulunmak amac‎ıyla Avrupal‎ı öğrenciler tarafı‎ndan 1948 yı‎lı‎nda kurulan gençlerin kendi potansiyellerini keş‏fedebilecekleri ve geli‏ştirebilecekleri uluslararası‎ bir platformdur. Üyelerine hem geli‏şim hem de yurt d‎‏‎ışı staj f‎ırsat‎ı sağlayan bu kurum dünyan‎ın en büyük öğrenci organizasyonudur. Türkiye ise AIESEC dünyası‎nda en iyi ve en köklü ülkelerden biri olarak faaliyetlerini devam ettirmektedir. AIESEC Türkiye’de darbe zamanlar‎ında bile kapat‎ılmayan 2 kurumdan biri olmuş‏tur. 2016 y‎ılı‎ itibariyle dünyanı‎n 128 ülkesinde 1100’den fazla kampüste faaliyet göstermekte ve yakla‏‎şık 70.000 üyesi bulunmaktad‎ır. Türkiye’de 1954 y‎ılı‎nda faaliyete geçmi‏ş, 12 ş‏ehirde (Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Denizli, Eski‏ehir, Gaziantep, İstanbul, İstanbul Asya, İzmir, Kayseri, Kocaeli, Trabzon) ve K.K.T.C’ de faaliyet göstermektedir.

AIESEC kurulu‏şunun İran`daki faaliyetleri 1979 devriminden önce olmu‏ştur. Devrimden sonra, kültürel devrim esnasında üniversiteler tatil olduktan sonra bu kurulu‏şun da faaliyeti durdurulmuştur. 2008 yı‎lı‎nda, Tehran Üniversitesi`nin desteği ile, AIESEC`in İran`daki faaliyetleri yeniden ba‏şlatı‎lmıştır‎. Kurulu‏şun bürosu, Tehran Üniversitesi`nin Giri‏şimcilik Fakültesi`ndedir.

Fars News Haber Ajans‎ı’nı‎n websitesinde yay‎ınlanan bir makalede, AEISEC ile ilgili ilginç iddialar ortaya atılmıştır. Makaleye göre, ABD sürekli olarak İran`a kar‏‎şı askeri seçenekten söz etmesine rağmen, İran`a yumu‏şak ş‏ekilde s‎ızma seçeneğini de her zaman kullanm‎‏ıştı‎r. Amerika Birle‏şik Devletleri, genel diplomasi kullanarak, gelecek liderlerini kendine cezbetmek ve onlar‎ı istediği gibi eğitmek ve böylece İran`‎ın ABD`ye kar‏‎şı olan siyasetini değiş‏tirmek niyetindedir.

ABD`nin 2015 Ulusal Güvenlik Strateji Belgesi`nde Değiş‏im Projesi`nin as‎ıl hedefi belirtilmi‏ştir: “Biz kadı‎nlar, gençler sivil toplum ve giri‏şimcileri, değiş‏iminin tetikleyicileri olduklar‎ için onlara destek vereceğiz.” Bunun için, ABD D‎‏ışiş‏leri Bakanl‎ığı’nı‎n genel diplomasi bürosu STK`lar yard‎ımı‎ ile İran gençlerini yöneltmek için özel bir program haz‎ırlamış‎‏tı‎r. Dünya gençlerinin aras‎ındaki irtibatları‎n artması‎ için çal‎‏ışan kurulu‏şlardan biri de AIESEC kuruluş‏udur.

AIESEC, 1948 y‎ılı‎nda İkinci Dünya Sava‏‎şı’ndan sonra birkaç Avrupal‎ı öğrenci taraf‎ından dünyada arkada‏şlı‎k kurmak ve kültürel değiş‏im amacı‎ ile, Belçika`da kurulmu‏ştur ve günümüzde, dünyanı‎n 133 ülkesinde faaliyet etmektedir. AIESEC arac‎ılığı‎ ile dünya gençleri ile ileti‏şime geçerek onları‎ yönlendirmek amacı‎ ile, İsrail ve Amerika Birle‏şik Devleti AIESEC`e kat‎ılan ilk Avrupa ülkeleri olmuşlardır ve çe‏şitli yollardan bu kurulu‏şu desteklemeye çal‎‏ışmışlardır. Bu desteklerin biri PVBLIC Vakf‎ı arac‎ılığı ile yap‎ılmıştır‎. PVBLIC`nin kurucusu, ABD`nin “Küresel Giri‏şimcilik Programı‎” (GEP) temsilcisi olan Sergio Fernandez De Cordova`dı‎r. Bu kuruluş‏, asl‎ında kamuoyunu ve medyayı kontrol alt‎ında tutma amac‎ı ile faaliyet eden bir lobidir ve ayn‎ı zamanda AIESEC`in büyük destekçilerinden birisidir.

Sürekli olarak AIESEC`in herhangi bir devlet veya siyaset ile hiçbir alakas‎ının olmad‎ığının reklamının yapılmasına rağmen, wikileaks`te açığa çı‎kan belgeler ve mailler, bu kurulu‏şun Amerika Birleş‏ik Devleti`nin Dışiş‏leri Bakanl‎ığı‎ ile ili‏şkide olduğunu göstermektedir. Bu emailler ABD Dışişleri Bakanl‎ığı’nın “Ortadoğu ile i‏şbirliği inisiyatifi ” (MEPI, Middle East Partnership Initiative) Program‎ı`nı‎n ba‏kanı‎ taraf‎ından gönderilmi‏ştir ve bu emaillerde, ABD`nin Basra Körfezi etraf‎ındaki ülkelerdeki elçilerinden, AIESEC kurulu‏şunun faaliyetinin kar‏‎şısında olan ülkelerdeki engellerin giderilmesi istenilmiş‏tir. Bu emailler ABD`nin MEPI projesinin AIESEC kurulu‏şu arac‎ılığı‎ ile gerşekle‏ştirdiğini açı‎kça göstermektedir.

AIESEC, İran`‎ın 1979 devrimi öncesinde İran`da faaliyet etmekte idi. Ancak, devrimden sonra üniversiteler kapandı‎ktan sonra, bu kuruluş‏un faaliyetleri de durduruldu. Ancak 2008 y‎ılı‎nda Tehran Üniversitesi`nin desteği ile, bu kurulu‏ş İran`daki faaliyetlerini yeniden ba‏şlattı‎. AESEC`in İran`da gerçekle‏tirdiği en önemli projesi “Küresel Vatan‏ Projesi”`dir. Bu proje kapsam‎ında AESEC, İranl‎ı geniş öğrencileri 4–12 ay boyunca gönüllü staj için farkl‎ı ülkelere göndermektedir. Gönderilen bu öğrenciler ba‏şka kültürler ile tanışmaktadır ve bu sayede ülkenin geleceğini oluş‏turan gençleri etkilemi‏ş olmak mümkündür!

AIESEC, 8 yı‎l faaliyetten sonra Amirkabir Üniversitesi, Tebriz Üniversitesi, Şiraz Üniversitesi, Al-Ahvaz Üniversitesi, Karaj Üniversitesi ve Allameh Tabataba’i Üniversitesi`ni de içeren İran`ı‎n birçok üniversitesinde ‏şubesi vard‎ır. AESEC, kı‎sa bir sürede bu kadar büyümesini, Bahasadat Tehrani yönetiminde olan Saziba Şirketler Grubu, Mehdi Kaemi yönetiminde olan Bidar Ticaret Şirketi ve Shahrzad Esfarjani Dan‎‏ışmanl‎ık Şirketi`nin yard‎ımları‎ ve dan‎‏ışmanl‎ıklarına borçludur. (Bahasadat Tehrani, ayn‎ zamanda Sarava Şirketi’nin yönetim kurulu üyesidir ve YGL ile s‎ık irtibattadı‎r).

Saziba ve Bidar Ş‏irketleri, ayn‎ı zamanda, İngiltere devletine bağlı‎ olan IBS (Iranian Business School) Projesi’nin destekleyicilerindendir. IBS kuruluş‏u da gençlerde etki b‎ırakmak amac‎ı ile faaliyetine 2010 y‎ıl‎ında Ruzbeh Piruz`un yöneticiliği ile ba‏şlamış‎‏tı‎r. Ortak hedef kitlelerinin olmas‎ı, IBS ve AIESEC kurulu‏şları‎nı‎ birbirlerine daha da yakla‏ştı‎rmak‎‏tadı‎r. İki kurulu‏şun 18 May‎ıs 2016`da ortak kurduğu konferans bunun göstergesidir. IBS kurulu‏şu ve Saziba Ş‏irketler Grubu`nun ismi de bu konferans‎ın sponsorları listesinde gözükmektedir.

Bu seminerler ve konferanslar, yabancı‎ hocaları‎n katılımı‎ ile İranlı genç öğrencileri batı liberal düşüncesine yaklaş‏tı‎rma hedefi ile düzenlenmektedir. Böylece toplumun gelecek karar vericileri olan gençleri etkileyerek, İran İslami Devrimi`ni doğru yolundan çıkarma pe‏şindedirler. (Bakınız: İran Seçkinlere Tuzak)

 AvaTech

Avatech, başarı elde edebilmek için gerekli olan malzemeleri girişimciler için sağlayan bir Startup hızlandırıcıdır. AvaTech, Ava Camp ve Hızlandırıcı (İvdireç, ivme kazandırıcı) aracılığı ile, başarma isteği olan girişimciler için, rehberlik, girişimcilik eğitimi, tohum aşaması yatırımcılığı (ilk yatırım) ve yaratıcı bir çalışma için alan sağlar. AvaTech, başka bir ifade ile başarılı bir iş veya ticaret kurmak için gereken temel malzemeleri girişimciler için sağlar.

5 Aralık 2015 tarihinde Kayhan gazetesinde yayınlanan bir makalede, Avatech ve ona benzer Startup hızlandırıcıların, Amerika Birleşik Devletleri`ne bağlı olduğu iddia edilmiştir. Bu makalede, ABD`nin İran`da siyasi değişiklikler yaratması için iktisadi sisteme nüfuz etme niyetinde olduğu söz edilmiştir. Makalede, İran devlet kurumlarında nüfuz etmenin yanı sıra, paralel bir şekilde İran`ın özel sektöründe de nüfuz etmenin Amerika Birleşik Devletleri için önemli olduğu iddia edilmiştir ve bu projenin ABD`nin 2025 yılına dek İran`ı toplumsal siyasal açıdan feyhetme projesinin bir bölümü olduğu söylenmiştir.

Makaleye göre Startup, ülkeyi işsizlik sorunundan kurtarabilen 21. yüzyıla ait olumlu bir girişimcilik yöntemidir. Ancak, bu projenin Amerika Birleşik Devletleri tarafından desteklenmesi ve şüpheli İranlı Amerikanlar tarafından yürütülmesi bu projenin arkasında gizli tutulan niyetin ne olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri tarafından verilen açıklamalarda açık ve net bir şekilde itiraf edildiği gibi, bu yöntem ülkelerin ABD kapitalizm sistemi bayrağının altında toplamak için geliştirilmiş bir yöntemdir. Başka bir deyiş ile, ABD`nin startuplar aracılığı ile ülkelerin ekonomi sistemine girmesi bir “Neo-sömürü” yöntemi gibi değerlendirilebilir. Makaleye göre, yöntem çok basittir: önce ülkenin istihdam döngüsü işgal edilecektir. Daha sonra, kendi ürettikleri ekonomik kriz aracılığı ile, insanların geçimini rehin alarak, toplumu istedikleri siyasi, kültürel ve toplumsal değişikliklere doğru yönlendireceklerdir.

Ayrıca, makaleye göre bu proje gelişmekte olan ve üçüncü dünya ülkelerinin elit ve yetenekli gençlerinin girişimci ve yaratıcı fikirlerini çalmak demektir. Örneğin Google  şirketi, sadece bir kaç bin dolarlık küçük bir yatırım ile, dünyanın en büyük teknolojisi haline gelmiştir.

İran`da girişimcilik ve startup ile ilgili faaliyet gösteren üç merkez mevcuttur. Bu merkezler, Google ve ABD`nin Silikon Vadisi`nde yerleşen başka şirketlerin maddi desteği ve Amerikan kökenli eğitimcilerin sayesinde, bilerek ya da bilmeyerek Amerika Birleşik Devletleri`nin nüfuz projesine yardımcı olmaktadırlar. İran Girişimciler Derneği, Avatech ve Sharif Üniversitesi İktisat Fakültesi’ne bağlı olan Sharif Girişimcilik Merkezi, bu şirketlerin en başarılı ve en önemli olanlarıdır.

Bu merkezlerden en eski olanı, Tahran’ın Şerif İktisat Fakültesi’ne bağlı olan Sharif Girişimcilik Merkezi`dir. Bu fakülte ilk baştan, kapitalizm destekçisi olan A.N .M. (Ali Naki Meşayihi) isimli bir hocanın yardımı ile, İranlı olan yetenekli ve zeki gençleri tespit ederek İran`a karşı faaliyet eden merkezlerde çalıştırmak üzere ABD`ye gönderirdi. A.N.M, Davos ve ABD dışişleri bakanlığının iç projeler tasarımcısıdır. A.N.M., bundan önce de Y.G.L (Genç Küresel Liderler)`ye mensup olan Siamak Namazi`nin yardımı ile Bridge, IBS (Iranian Business School), “Uluslararası İranlı Yöneticiler Derneği”, Ariyana ve Sharif Girişimciler Derneği gibi kuruluşlarının kurulmasında büyük rolü olmuştur. Ahmadinajad Devleti, bu çetenin İran 2009 “Fitne”`sindeki rolünün açığa çıkmasıyla, ülke iktisadının kapitalistik bir ekonomik sisteme doğru sürüklenmesini teşvik eden Sharif Üniversitesi`nin İktisat ve İşletme Fakültesi`nin kapatılmasına karar verdi ve bu fakülte kapatıldı. Ancak bu şahısların, zeki ve yetenekli gençler ile irtibata geçip, ABD çıkarları doğrultusunda toplumsal ağ kurmalarının önüne geçilmesi daha mantıklı bir yöntemdir.

Bu merkezlerin üçü de, devletin bilimsel araştırma merkezlerinin birine sızmış olan bir Amerika lobisi tarafından, gayrı resmi olarak desteklenmektedir. Örneğin bu merkezlerin birine danışmanlık hizmeti veren birisi (Said Rahmani), üç merkezin de Mütevelli Heyeti Üyesi ve Yönetim Kurulu Başkanı’dır. Ve aynı kişinin oğlu ise, üç merkezin de kurucu heyetindendir! İşin ilginç yanı bu ki İran Girişimcilik Derneği`nin mütevelliler heyeti başkanı, Hashemi Rafsanjani Devleti’nin kötü şöhretli  (adı çıkmış) bakanlarından olan H.M (Hüseyin Mihrcu) bazı özel ilişkileri sayesinde, ülkenin en büyük startup hızlandırıcı merkezini kurmuştur.

Avatech`in yönetim kurulu üyesi olan Mohsen Malayeri, ailesine rağmen İran`a gidip gelmektedir. O, resmi bir konuşmasında İran`daki ilk startup hızlandırıcıların 2014 yılında kurulduğundan ve Avatech hariç, Sharif Üniversitesi’nde Diamond isimli bir hızlandırıcı merkezinin olduğundan da bahsetmiştir.

Girişimcilik Merkezi’nin yönetim kurulunun diğer önemli üyesi, Alireza Omidvar`dır. O, geçen yıllarda Atieh Group`ta Siamak Namazi ve Bijan Khajepour ile ortak idi. Omidvar, Shell, petrol ve gaz şirketinin İran`daki yöneticisi olmuştur ve Atieh Bahar Şirketi’nin ara satıcılık yaptığı dönemde, bu şirketin yönetim kurulu üyesi ve Namazi ailesinin ortağı idi. Omidvar şu anda Amerika`nın İran Değişimi Projesi`nde (girişimcilik) aldığı görevin yanı sıra, STK`ların yönetiminde de aktiftir ve Tahran’ın Şehir Konseyi`nin Sosyal Komitesi Başkanı, F.D.`nin (Fatemeh Daneshvar) STK’lar ile ilgili danışmanıdır. 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonraki yaşanan fitnede Namazi-Khajepour çetesi ile yaptığı işbirliğinin açığa çıkmış olmasına rağmen,  Alireza Omidvar`ın hala açık faaliyetleri ve Amerika Dışişleri Bakanlığı projelerinde hizmette olması, İran güvenlik sisteminin şüpheli yanlarındandır.

Alireza Omidvar ve Bijen Hacepur, bundan önce “İran Ekonomisinin Gelişiminde Stratejik Araştırma” adlı kitap dizisinde, İran`ın Ekonomik Araştırmalar Merkezi`nin araştırmacıları olarak tanıtılmıştı. Bu kitapta, Omidvar, Baquer Namazi`nin sözlerini referans alarak startup hızlandırıcı projesinin, kapitalist ülkelerin şirketlerine olan “sömürge ve istismar” bakışın kaldırılmasına yardımcı olacağını belirtmiştir ve bu projenin “radikallerin görüşünü nötrleştirme” adına yararlı olacağını söylemiştir.

Makalede, İngiltere`nin sosyal ağ oluşturma uzmanı Roya R., Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler Danışmanı Babak D. ve NIAC kuruluşunun yönetim kurulu üyesi olan Lily S. gibi şahısların İranlı genç girişimciler ile ne alakası olduğu sorgulanmaktadır ve daha doğru düzgün bir cevap alınamamıştır! A.N.M. (Ali Naki Meşayihi)’nin Davos ve Y.G.L (Genç Küresel Liderler) kuruluşunun yöneticileri ile yakın ilişkileri de bu istikamette olabilir.

İran`da faaliyet gösteren startup hızlandırıcılarının bir başka yapısal sorunu da başarılı ve çalışkan İranlıların fikirlerini Batılı yatırımcı hissedarlara aktarmasıdır. Böylece, görünüşte bu fikirlerin İran`da ve İranlı genç girişimciler tarafından yönetilmesine rağmen, ülke ekonomisinin yönetimi ve mülkiyetinin büyük bir kısmı yabancı yatırımcıların eline geçecektir. Bu proje, Namazi ailesinin 2000`li yıllarda Austuriyalı “Albert Frischenschlager”in danışmanlığı ve Atieh Grup Şirketi aracılığı ile, İran sanayisinin hisselerinin belirsiz kimlikli Amerikalı ve Avrupalı yatırımcılara satış projesinin birebir aynısıdır. Namazi ailesinin ihanetleri sayesinde şu anda, İran`ın gıda sanayi sektörünün büyük bir hissesi Suudi Arabistan kraliyet ailesine aittir ve bu onların istedikleri zaman  istedikleri gibi İran`ı kötü etkileyebilecekleri anlamına gelmektedir.

Startup hızlandırıcıları çok hızlı bir şekilde çoğalmaktadır ve onların kanunsuz faaliyetleri, yerli yöneticiler ve yatırımcıların sağlam ve düzgün faaliyetine yer vermemektedir. Makalede Google Şirketi’nin partiler ve geziler düzenleyerek İranlı gençlerin yaşam tarzını değiştirdiğini ve İran toplumunu Batı kültürüne doğru sürüklemek ve gençler ile eski (devrim) jenerasyon arasında büyük bir boşluk yaratarak İran toplumunu çökertme amacının peşinde olduğu iddia edilmiştir. Sonunda İran güvenlik sistemi ve siyasi yetkililerinden bu startupların acilen durdurulması istenilmiştir.  (Bakınız: ABD’li Startup’çıların Ayak İzleri Nereye Çıkıyor?)

Global Catalyst Partners

Yüksek teknoloji sanayi sektöründe 29 yılı aşkın deneyimi olan tecrübeli bir girişimcilik şirketidir. Kamran Elahian, toplamda 10 şirketin kurulmasında katkıda bulunmuştur ve ortaklarıyla birlikte 10 şirketi kurmuştur. 

Kamran İlahiyan’ın kurduğu şirketler: CAE Systems (1981), 75 milyon dolara Tektronix Şirketi tarafından satın alınmıştır, Cirrus Logic (1984), Piyasa değeri 3.5 milyar dolara ulaşmıştır, Momenta (1989), Başarısız olmuştur, Neo Magic (1993), Piyasa değeri 600 milyon dolara ulaşmıştır, Planet Web (1996), 2009 yılında MTI Şirketi tarafından satın alınmıştır, Centillium Communications (1997), Piyasa değeri 4 milyon dolara ulaşmıştır, Actelis Networks (1999), Geniş bir bant iletişim sistemleri şirketi, Informative (1999), Başarısız olmuştur, Entopia (1999), Başarısız olmuştur, Greenfield Networks (2001), 2006 yılında Cisco Systems tarafından satın alınmıştır.

Kamran Elahian aynı zamanda Global Catalyst Vakfı’nın yönetim kurulu üyesi ve başkanıdır. Bu vakıf, Global Catalyst Partners yönetim kurulu tarafından kurulmuş bir vakıftır.  Bu vakfın misyonu bilgi teknolojilerini etkin uygulama yoluyla insanların yaşamlarını iyileştirmektir.

Elahian, ayrıca Birleşmiş Milletler’in Bilgi ve İletişim Teknolojileri ve Kalkınma için Küresel İttifak Forumu (UNGAID)’nun eşbaşkanı olmuştur.

İran’da yayınlanan Vatanemrooz gazetesi, Kamyar Elahian’ın NIAC ile işbirliği içersinde olduğunu iddia etmiştir. Bu makalede, Kamran Elahian’ın Behayi olduğu iddia edilmiştir. Makaleye göre, Kamran Elahian Hamid Biglari ile birlikte “IBridge” kuruluşunun kurucularındandır. Onlar bu kuruluş aracılığıyla, İranlı seçkinleri yönetmek niyetindedirler. (Bakınız: NİAC’lılar Nasıl Girişimci Adıyla Ülkenin Güvenlik Barajlarını Aşıyorlar?)

İran hükümetine bağlı olan Gerdab web sitesi, IBridge ve bu kuruluşun İran’da kurduğu Start Up kursları ve Berlin’de düzenlediği girişimcilik konferansı ve onun arkasındaki gizli hedef ile ilgili bir makale yayınlanmıştır. Makaleye göre bu kursların ve IBridge gibi konferansların kurucuları İran’ın petrol ve gaz satış aracılarıdır. Onların asıl amacı, İran’ın seçkin ve yetenekli gençlerini yönetmek ve onlardan sosyal bir ağ oluşturmaktır. Bu şirketlerin kurucuları içinde Pari Namazi ve Baquer Namazi gibi, Fanup ve ona benzer şirketlerde çalışan İranlı Amerikanların ismini görebiliriz. Perde arkasında ise Siyonistlerin ortağı Kamran Elahian, Hamid Biglari, Suudi Arabistan’lı El-Velid Bin Talal, Stephan Chambers,  Zahi Khouri (İsrailli milyarder) gibi şahıslar ve Skoll Vakfı, Ford Vakfı ve Freedom House (Özgürlük Evi) Sivil Toplum Kuruluşu gibi Amerikan İsrail kuruluşları vardır. İran hükümetine yakın olan haber ajansları ve medya, bu konferansların İran’da yumuşak devrim yapmak amaçlı düzenlendiğini iddia etmektedirler. (Bakınız: Startup’ların Arkasındaki Entelektüel Avı )

Guardian’de yayınlanan bir rapora göre Kamran Elahian bu konferansın amaçlarını, yurtdışındaki ve yurtiçindeki İranlılar ile Batı teknolojisi arasında bir köprü oluşturmak olarak nitelendirmiştir.

20 Kasım 2014`te Bay Area, GSVlabs`de NIAC`a bağış toplama amacı ile düzenlenen bir toplantıya, Kamran Elahian ve Trita Parsi konuşmacı olarak katılmışlardır. Elahian konuşmalarında, İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki anlaşma sonucunda oluşacak olan teknolojik yatırım fırsatlarını nitelendirmiştir. Elahian “Kongre üyelerimizle iletişime geçip, İran`a karşı ambargoların kaldırılmasının önemini onlara hatırlatmamız gerekmektedir” ifadelerini kullanmıştır. Bu toplantının diğer konuşmacısı Trita Parsi de ambargoların kaldırılmasını başka bir açıdan değerlendirmiştir. Trita Parsi İran ABD arasında gerçekleşecek anlaşmanın insan hakları, barış, ticaret ve başka açılardan da faydalı olacağını belirtmiştir. Elahian, eşi Zohreh ve Skoll Vakfı’nın kurucusu ve başkanı Jeff Skoll uzun yıllar öncesinden İsrail`de işbirliği yapmaktadırlar ve birçok kültürel ve iktisadi projede ortaktırlar. Ayrıca iBridge konferansının asıl düzenleyenlerinden biridir.

NED

Demokrasi için Ulusal Bağış Vakfı (National Endowment for Democracy, NED), Amerika Birleşik Devletleri merkezli bir sivil toplum kuruluşudur. 1983 yılında kurulmuş olan bu sivil toplum kuruluşunun amacı “Dünyada demokrasiyi yaymak” olarak belirtilmiştir.

NED kuruluşu esasen ABD kongresi tarafından tahsis edilen ve Amerika Birleşik Devletleri Enformasyon Ajansı (USIA) üzerinden hibe şeklinde yıllık ödenilen bütçe ile finanse edilmektedir. Bu kuruluş, demokrasi programı tarafından kar amacı gütmeyen iki partili bir dernek olarak kurulmuştur. Bu sivil toplum kuruluşunun özel olmasına rağmen, yıllık bütçesinin büyük bir kısmı Amerika devleti tarafından karşılanmaktadır.

1984 yılından 1990 yılına kadar yıllık 15 milyon ile 18 milyon dolar arası, 1991 yılından 1993 yılına dek yıllık 25 ile 30 milyon dolar arası Amerika Birleşik Devletleri kongresinde NED için tahsis edilmiştir. Kongre`nin tahsis ettiği bütçe Amerika Birleşik Devletleri Enformasyon Ajansı aracılığı ile NED`e ödenmektedir. 1993 yılında NED, kongreden gelen desteğini kaybetmiştir. Ancak NED destekçileri tarafından düzenlenen bir kampanya sonrasında kongreden gelen bütçe yeniden ödenmeye başlandı ve yıllık 30 milyon dolardan 35 milyon dolara yükseltildi. NED ayrıca, Smith Richardson Vakfı, John M. Olin Vakfı ve başka vakıflardan maddi destek almaktadır.  Bradley Vakfı, 1990 ile 2008 yılları arası, 1.5 milyon dolar Demokrasi Dergisi`ne (Journal of Democracy) yardımda bulunmuştur.

NED`in yönetim kurulu, eskiden ABD kongresinde görev almış kişiler ve Francis Fukuyama, Andrew Nathan ve İran kökenli Azar Nafisi gibi hocalardan oluşmaktadır. 1984 yılından itibaren kuruluşun başkanı Carl Gershman olmuştur. Gershman, bundan önce ABD`nin Birleşik Devletler`deki temsilcisinin baş danışmanı ve ABD Sosyal Demokratlar Derneği’nin icra direktörü olarak görev yapmıştır.

Bu kuruluşa karşı yapılan eleşteriler de vardır. Bunların büyük bir kısmı kuruluşun açık olmaması ve Amerikalıların vergi olarak ödediği paradan aldığı yıllık milyon dolarlık bütçenin karşısında kimseye hesap ödememesidir. Kongre üyesi Ron Paul, 2005 yılında “NED kuruluşunun demokrasi ile alakasız olduğunu ve ABD vergi parasını (demokrasiyi yaymak için değil de) demokrasiyi yıkma amacı ile kullandığını” ifade etmiştir. Ron Paul`a göre, “NED kuruluşu, milletten alınan vergi paralarını, farklı ülkelerdeki desteklediği  partilere yağdırmıştır ve dünyadaki renkli devrimlerin oluşmasına destek olmuştur. Bu iş, tamamen yerli gerçek demokratik hareketlere aykırıdır. Bu davranışlar asil demokrasiyi, ülkelerde yaymaktan ziyade, Lenin`in otorite kazanmak için yaptığı işlere benzemektedir”.

NED`in online Demokrasi Projesinin veritabanına göre, bu kuruluş 1990 ile 2006 yılları arasında, İran’a bağlı faaliyet eden kuruluşlara ve gruplara destek vermiştir. Bu listede Uluslararası İşçi Dayanışma Merkezi (2005), Sivil Eğitim ve İnsan Hakları (2006), Uluslararası Cumhuriyetçiler Enstitüsü (2005),  Dünya İşleri Enstitüsü (2005), İran Öğretmenler Derneği (1991, 1992, 1993, 1994, 2001, 2002, 2003), İran`da Demokrasi Vakfı (1995, 1996), Kadınlar Öğrenim Ortaklığı (2003),  Abdorrahman Boroumand Vakfı (2002-2006), Uluslararası Özel Teşebbüs Merkezi (2004,2006) ve National Iranian Americans Council (2002, 2005, 2006) gibi kuruluşların ve derneklerin ismi bulunmaktadır. NED`de görev alan İranlılar da olmuştur. Ali Afshari, Akbar Mohammadi, Ramin Jahanbegloo, Hossein Bashiriyeh, Haleh Esfandiari gibi isimler bu listede yer almaktadır. 2002 yılında İranlı kadın aktivist Mehrangiz Kar, bu kuruluş tarafından yıllık demokrasi ödülüne layık görülmüştür.

İran hükümetine bağlı olan haber ajansları ve web sitelerde, NED kuruluşunun perde arkasında yürütülen siyasetin sloganı ile tamamen farklı olduğu ve onun diğer ülkelerde renkli devrimler yapma amacında olduğu iddia edilmektedir. Maşrıknews`da yayınlanmış bir makalede, bu kuruluşun İran`ın 2009 olaylarında büyük bir rolu olduğu iddia edilmiştir. Makaleye göre, İran 2009 cumhurbaşkanı seçimlerinden sonra NED,  Abdorrahman Boroumand Vakfı ve Siamak Pourzan Vakfı`na maddi destek vererek İran`da seçim sonuçlarını değiştirmek istiyordu. Bu olay, Amerika`nın son yıllarda İran`ın iç işlerine müdahele ettiğinin en bariz örneğidir. Amerika Birleşik Devletleri, hedef ülkelerde rejim değişimi için farklı yöntemler kullanmaktadır. Ancak hedef ülkelerde önemli bir seçim yapıldığı dönemler ABD için büyük bir fırsat sayılır ve bu fırsatları en iyi şekilde değerlendirmeye çalışır. Paraguay ve Honduras`ta yapılan darbeler ve daha sonra Brezilya cumhurbaşkanının iç muhalefet güçlerinin yardımı ile görevden alınması ve Venezuela`da Chavez`e karşı muhalefetler, ABD’nin NED aracılığı ile gerçekleştirdiği operasyonların en barizidir. Amerika`nın yumuşak devrim yapmak için son zamanlarda kullandığı yöntemlerden olan Renkli Devrimler`i incelediğimizde, bunların o ülkede seçimden sonra gerçekleştiği sonucuna varabiliriz. Başka deyişle, bu sahte devrimler, ülkedeki seçim sonuçlarına itiraz etmekle başlar. Bu iş, Amerika`nın 2009 yılında Sivil Toplum Kuruluşları aracılığı ile gerçekleştirmeye çalıştığı iştir.

Maşrıknews web sitesi, “Amerika`da Üretilmiş Demokrasi” kitabının yazarı Colin S. Cavell  ile röportaj yapmıştır. Colin S. Cavell, Batı Virginia Üniversitesi`nde siyaset bilimi profesörü ve uluslararası ilişkiler uzmanıdır. Siyaset bilimi hocası bu röportajda NED ile ilgili ilginç açıklamalar yapmıştır. Prof. Cavell`in dediklerine istinaden, Ulusal Bağış Vakfı Ronald Reagan döneminde kurulmuştur ve onun amacı, CIA`in gizli şekilde yaptığı görevi açık şekilde yapmaktır. Bu kuruluşun faaliyetleri, ülkelerin devletlerini devirmek, ülkelerde seçimlere müdahele etmek, planlanmış terörleri gerçekleştirmek, hedef ülkede muhalefet gruplarına destek vermek ve Amerika Birleşik Devletleri`nin Ortadoğu’daki hejemonisini bir şekilde korumaktır. Tabii ki CIA hala gizli faaliyetlerine devam etmektedir, ancak görevlerinin büyük bir kısmını NED`e devretmiştir. Bu kuruluşların sayısı gitgide artmaktadır. NED`in bütçesi Amerika Birleşik Devletleri kongresi tarafından karşılanmaktadır ve bu bütçe sivil toplum kuruluşları arasında paylaşılmaktadır. İran ile ilgili faaliyet eden ve NED tarafından maddi destek alan kuruluşların en önemlisi, Abdorrahman Boroumand Vakfı ve Siamak Pourzand Vakfı’dır. NED`in 2014 yılında İran ile ilgilenen kuruluşlara mali yardımı 1 milyon dolar civarındaydı. Prof. Cavell`e göre NED kuruluşu bu destekleri İran’da Renkli Devrim için kullanmaktadır.  (Bakınız: ABD’nin Geçen Yıl İran’daki STK’lar İçin Ayırdığı Bütçe)

NIAC kuruluşu da NED`den maddi destek alan kuruluşlardan biridir. NIAC`ın NED kuruluşuna sunmak üzere hazırladığı bir raporda, 2000 ve 2001 yıllarında NIAC tarafından İran`daki STK`lar ve bazı devlet yetkilileri ile iletişime geçildiği söylenmiştir.

Hassan Dai, NIAC`ın iç belgelerine göre NED`den maddi destek aldığına dair yeteri kadar kanıtın mevcut olduğunu iddia etmiştir. Resmi belgeler ve NIAC`ın iç belgeleri, email yazışmaları ve      finansal raporların incelenerek karşılaştırılması sonucu, NIAC`ın ABD kongresinin mali kurallarını çeşitli yollarla bozduğu ortaya çıkmıştır:

  1. Finansal sahtekarlık: Finansal kayıtlar NIAC`ın gerekçesiz ve uyduruk bahaneler ile harcamalar yaptığını göstermektedir.
  2. Hibe ve bağış projelerinin sonuçlarının yanlış raporlandırılması: NIAC kasıtlı olarak projeler, hibe faaliyetleri ve onların etkisi ile ilgili hazırladığı raporlarda, NED`e yanlış bilgiler vermeye çalışmıştır. NED`e sunulan bu raporlar, İran`daki STK`lara sunulan maddi desteklerin miktarı ve projelerin başarılı olduğuna dair yanlış bilgiler içermektedir. Başka bir deyişle, NIAC gerçeği NED yetkililerinden gizli saklamak niyetindedir.
  3. Hibe ve destek programlarında başarısız olmak: Destekler ve hibeler tamamen önemsiz ve sıradan olan ve İran`daki STK`lara herhangi bir etkisi olmayan projelere sunulmuştur ve NIAC yetkilileri bunu bilerek NED`i kandırmak için yapılmıştır.
  4. İran rejimi ile işbirliği yapmak: NIAC projeleri tamamen İran filtrelerinden geçirilmiş ve İran hükümeti tarafından onaylanmış projelerdir. İran dışişler bakanlığı NIAC`a projeyi ne şekilde yürüteceği ve hangi İran STK`sı ile işbirliği yapması gerektiğini söylemektedir. NIAC`ın İran`daki ana ortağı İran rejimi tarafından kurulan bir STK (Hamyaran) idi.

Trita Parsi ve Siamak Namazi, 1999 yılında Kıbrıs STK`sı ve Hamyaran tarafından kurulan bir konferansa katılmışlardır. Trita ve Siamak bu konferansa, “İran ve ABD; iki millet arasındaki köprü” başlıklı ortak bir makale sunmuşlardır. Bu makalede İran ABD ilişkilerinin iyileştirilmesine dair üç adımdan bahsedilmiştir.

Bu adımlar, “Washington`da İranlı Amerikan gençlere lobicilik eğitimi vermek, Ambargoların İran`daki ve ABD`deki etkileri hakkında Amerikalılar ve İranlı Amerikanlar`ı bilgilendirmek ve Amerika`nın İran`a yönelik yaklaşımını değiştirmek” olarak sıralanmıştı. Bu ortak makale sonucu, Trita Parsi, Siamak Namazi ile birlikte ve Baquer Namazi`nin fikri desteği ile 2000 yılında NIAC`ı kurdu.

NIAC`ın NED`e verdiği raporda da belirtildiği gibi, NIAC üyeleri 2003 yılında Washington`da Baquer Namazi ile görüşmüşlerdi. Ayrıca NIAC`ın NED`e sunduğu dönemsel raporda, bayan Banafsheh Keynoush 2003 Kasım ayında NIAC tarafından İran`a gönderilmiş ve İran yetkilileri ile İran STK’ları ile işbirliği yapmaya dair görüşme gerçekleştirmiştir. Banafsheh Keynoush, bu iş seyahetinde İran dışişleri bakanlığının çevre meseleleri yetkilisi Tekieh Sadat ile görüşmüştür. Bu görüşmede Tekieh Sadat, Hamyaran Şirketi’ni İran Devleti tarafından NIAC ile işbirliği yapmak için önermişti. (Bakınız: Namazi Ailesinin İran’a Sızma Hikayesi)

Sonuç olarak, Amerika Birleşik Devletleri tarafından finanse edilen ve maddi olarak desteklenen NIAC kuruluşunun İran hükümeti istekleri doğrultusunda ve ambargoların kaldırılması yönünde hareket ettiği, başka deyişle de ABD vatandaşlarının ödediği verginin İran lobiciliği için harcandığı söylenebilir. Tabii ki bu süreçte, Amerika dev şirket ve vakıflarının da büyük rolü vardır.

iBridges

iBridges, dünya çapında ileri teknoloji alanında girişimci bir topluluk oluşturmayı hedefleyen bir kuruluştur. Bu kuruluş özellikle İran`da girişimciliği ve girişimci düşünmeyi teşvik etmek ve ileri dünya teknolojisi ile İranlı girişimciler arasında bir köprü yaratmak amacı ile kurulmuştur. iBridge, bir toplumun gelişmesinin o toplumdaki girişimci potansiyelin gelişmesine bağlı olduğuna inanmaktadır ve İran toplumunu geliştirmek amacı ile faaliyetlerini yürütmektedir.

Bu kuruluşun yönetim kurulunda Hamid Biglari ve Kamran Elahian gibi isimler yer almaktadır. Bu şahıslar bu tip kuruluşlar aracılığı ile yurtdışındaki İranlıların sermayesini, İran`da yatırım yapmak amacıyla İran`a doğru yönlendirmeye ve ileri teknoloji sektöründe faaliyet eden İranlı girişimcileri yurtdışındaki girişimciler ve yatırımcılar ile buluşturmayı hedeflemişlerdir.

İran yetkililerinin de defalarca söylediği gibi, son yıllarda ambargolardan dolayı İran ekonomisi, dünya ekonomisinden izole olmuş bir ekonomiye dönüşmüştür. Hamid Biglari bunu İran adına büyük bir kayıp olarak değerlendirerek, sermaye akışını İran`a yönlendirmek için İran yetkilileri ile işbirliği yapmaya başlamıştır ve bu kapsamda iBridge kuruluşunun ve onun düzenlediği konferansların maddi ve manevi olarak destekçi olmuştur.

iBridge 2014 yılından itibaren konferanslar düzenlemeye başlamıştır. İlk konferans 6 Eylül 2014`te Berkley Üniversitesi`nde düzenlenmiştir. 700 katılımcının katıldığı bu konferansta fikir liderleri ve tecrübeli girişimciler İran ve Dilikon Vadisi`nden bir araya toplanmıştır. Toplantıda İran`ın ileri teknoloji alanında girişimcilik fırsatları ve zorlukları tartışılmıştır.

İkinci konferans ise 2015 yılında Berlin`de düzenlenmişti ve üç gün sürmüştü. 4-6 Haziran 2015`te yapılan bu konferans Avrupa, Amerika Birleşik Devletleri ve İran`dan gelen girişimcilerin katılımı ile gerçekleşmişti. Bu konferansta ileri teknolojik girişimci ekosisteminin, İran ekonomisinin gelişmesinde ve çeşitlenmesinde bırakacağı etki tartışılmıştır. Etkinliğin açılış konuşmaları panellerden (açık oturumlardan) oluşmuştur. Aynı 2014 Berkley`de gerçekleşmiş olan konferans gibi, Berlin`de de İran’dan ve Batı ülkelerinden katılan girişimciler, İran`da girişimcilik ve ileri teknoloji sektöründeki fırsatları ve riskleri değerlendirmişlerdir. iBridge`in asıl hedeflerinden biri İran`da ileri teknolojik girişimci ekosisteminin geliştirilmesi olmuştur. Toplum üyelerinin girişimci kapasitesinin geliştirilmesi, sosyal durumunun yükselmesine sebep olmaktadır ve sonuçta bu durum toplumun gelişmesini sağlamaktadır. Başka bir deyişle bir toplumun gelişmesi, bireylerin girişimci kabiliyetinin ve dolayısıyla onların toplumsal durumunun gelişmesi ile doğrudan bağlantılıdır. Girişimcilik insanların zihinsel ve yaratıcı kapasitesini açığa çıkarır ve toplum üyelerini pasif tüketicilerden toplumda aktif olarak rol alan üreticilere dönüştürmeye yardımcı olur. Özellikle ileri teknoloji sektöründe girişimcilerin gelişmesi, çeşitliliğe ve toplum üyeleri arasında eşit fırsatların oluşmasına sebep olur. Bunlar sonuçta sürdürülebilir bir ekonominin oluşmasını ve toplumun refaha doğru hareket etmesini sağlar.

Berlin Konferansı, Kamran Elahian ve İran rejimi lehine lobicilik yapan başka şahısların ve şirketlerin sponsorluğu ile gerçekleşmiştir. Hamid Biglari ve Kamran Elahian gibi isimler konuşmacılar arasında yer almıştır. (http://goo.gl/U2toa2) Amaç, Amerika ve Avrupa`da yaşayan İranlıların sermayesini İran`a yönlendirmek ve onları İran`da yatırım yapmaya teşvik etmektir. Rouhani Devleti’nin de itiraf ettiği gibi, ambargolardan dolayı geri kalmış ve izole olmuş olan İran iktisadını yeniden canlandırmak için, yıllık 150 milyar dolar dış yatırıma ihtiyaç vardır. İran Devleti’nin tahminlerine göre, yurtdışında yaşayan 7 milyon İranlının trilyon dolara yakın sermayesini, İran`da yatırım yapmaya teşvik ederek, İran`ın ambargolardan dolayı geri kalmışlığı kısmende olsa telafi edilebilir. Bunun için Kamran Elahian ve Hamid Biglari gibi İran hükümetinin lobicileri, İran ile Batı’nın anlaşmasına, ambargoların kaldırılmasına ve iBridge Berlin gibi toplantılarda İranlıları İran`da yatırım yapmaya teşvik etme çalışmalarıyla İran hükümeti ile işbirliği etmektedirler. (Bakınız: The archived article you requested,Iran Seeks $150 Billion to Target 8 Percent Annual Growth is only available for Bloomberg Professional Service subscribers)

İran medyasında ise, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail`in bu konferansların arkasında olduğu iddia edilmiştir. İran’ın muhafazakâr gazetelerinden ve İran hükümetine bağlı olan Kayhan gazetesi, Suudi Arabistan ve İsrailli generallerin bu konferansların perde arkasında olduklarını iddia etmiştir. Bu konferansların asıl amacı, girişimciler ve yatırımcılardan oluşan toplumun elit kesiminin yardımıyla hâkimiyet ile paralel bir sosyal yapı oluşturmaktır. Bu tür konferanslar, karşı toplumun insani kaynaklarını etkileyerek o toplumlarda içten değişiklikler yaratmaktadır. Başka deyişle Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, bu tip toplantıları destekleyerek, İran`da yumuşak devrim yaratma peşindedirler. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, İran elit kesiminin zevkini değiştirerek hükümet ve milleti birbirinden uzaklaştırıp İran`da yumuşak devrim gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar. iBridge Berlin Konferansı’nın konuşmacılarından ve bu konferansta etkili rol oynayan isimlerden biri, SKOLL Vakfı’nın Sosyal Girişimcilik Ağı Başkanı Stephan Chambers`dir. Bu vakfın gözetiminde faaliyet eden Genç Küresel Liderler Forumu (YGL)  dünya çapında genç ve yetenekli liderleri ayırt etmek amacı ile dünya bankası ve Dünya Ekonomik Forumu desteği ile faaliyet etmektedir. SKOLL Vakfı’nın misyonlar bölümünde, açık ve net bir şekilde “Sosyal ağ oluşturarak ve girişimcileri birleştirerek, hedef uluslararası sorunları çözmek ve hedef toplumlarda kalıcı değişiklikler yaratmak” ifadesi kullanılmıştır. SKOLL Vakfı daha önce, 2007 yılında Çin ve Hindistan`da da benzer kuruluşlar kurmuştur. (Bakınız: iBridge Arkasındaki Suudi-İsrailli Generallerin Deşifre Edilmesi)

Rajanews haber ajansının websitesinde de buna benzer iddialar yayınlanmıştır. Bu makalede Bridge İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail`in ortak projesi olarak adlandırılmıştır. Bu projenin amacı, İran elit kesimini sosyal açıdan yapılandırmak ve İran hükümetine karşı paralel bir güç oluşturmaktır. Rajanews`un iddialarına göre 2014 yılında gerçekleştirilen iBridge Berlin Konferansı, Kamran Elahian`ın çabaları ile düzenlenmiştir. Elahian, ABD dışişler bakanlığından, İranlılara bu konferansa katılabilmeleri için vize verilmesinde kolaylık sağlanmasını istemiştir. Kamran Elahian aynı zamanda NIAC`ın resmi üyesidir ve Mohammad Javad Zarif ile yakın münasebeti vardır.

Bridge`in perde arkası destekçilerinden biri de Pari Namazi`dir. Namazi ailesi Rafsanjani döneminde petrol ve gaz satış aracılığı yapmaktadır. Bridge`in diğer perde arkası destekçileri ve yönetenleri arasında Hamid Biglari ve Ahmad Kiarostami gibi isimler de yer almaktadır. Rajanews bu listede yer alan isimlerin rahatça İran`a gelip gidebilmesini, İran reformcuları (Rouhani Devleti, Zarif ve mensupları) tarafından yapılan bağışlanamaz bir hata olarak değerlendirmiştir. (Bakınız: Milli Güvenliğin Uykulu Gözleri Arkasında Neler Dönüyor?)

Yazar: Emir Şahin- Tebriz Araştırmaları Derneği Uzmanı

….

 

Anahtar kelimeler: