2016 İran Bütçesinde İdeolojik Eğilim

tebaren | 15:09 - 25.05.2016

Giriş

İran’da iktisadi etkenlerin karışık para dolaşımına sahip olduğundan dolayı İran’da genel gelir ve gideri gösteren tek ve somut bir merci yoktur. İran’da iktisadi güç dağılmıştır ve İran yasalarına göre birçok kurum ve vakıf vergi vermekten muaf oldukları halde herhangi bir hukuki kurumun iktisadi faaliyetlerini denetleme hakkı yoktur. İran Devrim Muhafızlarının İran ekonomisindeki rolü, Şehitler Vakfı, Müstez’aflar Vakfı, Devrim Liderine bağlı şirketler, Kum İlmi Medresesi ve Astan-e Kutsi Rezevi gibi yerler 1979.İran devriminden sonra dev bir iktisadi yapılar haline gelmişler ve bu gibi yerlerin para dolaşımı İran devlet bütçesinde yer almadığı halde herhangi bir hukuki kurumun da denetleme yetkisi yoktur.

Bunun için İran’daki tek somut iktisadi veri İran hükümeti ve dönemin cumhurbaşkanı tarafından her yıl İran Meclisine sunulan bütçedir. Bu bütçe cumhurbaşkanlığı bünyesindeki kurum ve kuruluşların bütçesiyle ilgili olur. Alt satırlarda İran cumhurbaşkanı Hasan Ruhani tarafından İran Meclisine gönderilen ve 9.dönem İran Meclisi tarafından onaylanan 2016.İran bütçesindeki ideolojik eğilim ele alınmıştır.

2016.İran bütçesinin toplam rakamı 297.699.264.875 Amerikan Doları (9.526.376.476.000.000 İran Riyali) olmuştur. Analizimizde bu bütçenin dağılım niceliği hakkında normal bir hükümetin işleyişi için gereken kurum ve kuruluşların bütçesinden ziyade İran’ın ideolojik eğilimi özellikle kültür ve Şii yayılmacılığı kapsamındaki faaliyetler için ihtisas ettiği bütçe analiz edilmiştir.

……

2016.İran Bütçesinde Şii Yayılmacılığı

İran’ın bölgedeki Şii yayılmacılığı politikalarını İran İstihbaratı, İran Devrim Muhafızları ve Kum İlmi Medresesi yürütmektedir. Bunun için bu konuyla ilgili yeterli veri ve bilgi mevcut değil ve açıklanmamıştır, buna rağmen İran hükümeti tarafından bazı resmi kurum ve kuruluşlar sırf bu siyaseti yürütmek için oluşmuşlardır. İran hükümeti tarafından finanse edilen ve sırf Şii yayılmacılığı siyaseti doğrultusunda hareket eden merkezler 2016.İran bütçesinde şu şekilde ele alınmıştır:

İran Bütçesi İdeolojik-Şii

İran dış siyasetinin omurgasını Şii yayılmacılığı oluşturmaktadır. Bu sebepten dolayı İran’ın genel yapısı bu ilke doğrultusunda hareket ediyor. Mesela İran Radyo TV Kurumunun Dış Yayınlar servisi Şii yayılmacılığının propagandasını yapmaktadır. İran Devrim Muhafızları’nın resmi şekilde Suriye, Irak ve Yemen’de askeri varlığı herkesçe biliniyor. Yukarıda isim ve bütçelerini ele aldığımızı kuruluşlar sırf bu siyaset doğrultusunda ideolojik çalışmalar yürüten kuruluşlardır ve başka bir iş yapmamaktalar. Yoksa İran’ın birçok üniversitesi, dini medreseleri, Devrim Muhafızlarına bağlı ideolojik merkezler ve haber siteleri aynı siyaseti yürütürler ancak başka işlerde yapmaktalar.

…..

Farsı-Ari Irkı Üstünlüğü

İran’ın iç ve dış siyasetinde Şii Yayılmacılığı politikasıyla birlikte Farsı-Ari ırkçılığı ülkenin kültürel ideolojik bakış açısını oluşturmaktadır. İran’da Farsı-Ari ırkına mensup topluluk ülkenin yarı nüfusunu bile teşkil etmiyor ve ülke nüfusunun büyük kısmı Ari olmayan Türk, Arap, Türkmen, Beluç ve diğer etniklerden oluşmaktadır. Buna rağmen Farsça İran’ın tek resmi dilidir ve diğer etnikler Fars asimilasyonuna maruz kalmakla birlikte Farslarla kıyasta açık bir farkla daha az gelişme ve kalkınma imkânına sahip olmuşlar. İran’ın Farsı-Ari ırkına tanıdığı üstünlük İran bütçesinde de kendini gösteriyor. İran hükümeti Farsçanın İran’da tek resmi dil olup ve diğer etniklerin Farslaştırmasına sınırlı kalmayıp Ari ırkçılığının yayılması ve genişlemesi için bazı kuruluşlar kullanmaktadır. 2016.İran bütçesinde sırf Farsı-Ari ırkının üstünlüğünü göstermek için faaliyet gösteren merkezler ve kuruluşlara ihtisas edilen bütçe şu şekildedir:

İran Bütçesi İdeolojik-Ari Irkı

Üst cetvelde ele aldığımız kuruluşlarla birlikte İran Kültür Bakanlığı, İran Radyo TV Kurumu, İran Üniversiteleri bünyesinde çalışan bazı bölümler ve merkezler ve bazı bakanlıklara bağlı araştırma merkezler Farsı-Ari ırkçılığı çerçevesinde hareket edip ve çeşitli çalışmalar yürütmekteler.

…..

Sonuç

İran siyasetinin iç ve dış temel ideolojisini Şii yayılmacılığı ve Farsı-Ari ırkçılığı oluşturmaktadır. İran’ın siyasi yapısına baktığımızda İran Devrim Muhafızları, Kum İlmi Medresesi, Devrim lideri Hameneyi’ye bağlı merkezler ve bazı vakıflar bu iki ideoloji doğrultusunda hareket ediyorlar. Bunlardan başka bazı kurum ve kuruluşlar sırf bu iki ideolojiyi kuramsallaştırmak için faaliyet etmektedirler ki hükmet tarafından açılmış ve finanse ediliyorlar. İran hükümeti bünyesinde ve cumhurbaşkanlığı tarafından Farsı-Ari ırkçılığı ve Şii yayılmacılığı güdümünde olan merkezlerin 2016.bütçesi analiz edildiğinde önemli miktarda paranın ihtisas edildiği görünüyor.

……

Yazar: Ümit BAYKARA

…..

Anahtar kelimeler: